Nieuw ict-onderzoeksinstituut officieel van start gegaan

Afgelopen donderdag vond in de Jaarbeurs in Utrecht het kick-off evenement plaats voor het Nirict. Tijdens die evenement werd door minister Plasterk officieel het startschot gegeven voor het instituut. Ook werd de dag aangegrepen om het Centre for Dependable ICT systems officieel op te richten.

Betrouwbare software

In een toespraak van Prof.dr.ir. Boudewijn Haverkort van de Universiteit Twente wordt toegelicht waarom is besloten tot de oprichting van CeDICT. Een van de grote problemen van de huidige ict-systemen is dat de betrouwbaarheid over het algemeen te wensen overlaat. Dit heeft diverse oorzaken, waaronder onbetrouwbare hardware, fouten van gebruikers, maar vooral omdat er fouten in de software zitten. Het CeDICT heeft dan ook als doel om de betrouwbaarheid van informatiesystemen te verbeteren door het bedenken van oplossingen voor deze problemen. Hierbij kan worden gedacht aan manieren om betere software te schrijven, maar ook aan andere oplossingen zoals hogere tolerantie voor fouten in softwaresystemen en het van te voren voorspellen van mogelijke fouten. Gastspreker Dave Parnas, van de University of Limerick in Ierland, geeft in deze context nog een ander bekend probleem in de huidige softwareontwikkelingsbranche: het ontbreken van goede documentatie. Hij pleit er dan ook voor dat it'ers een documentatiestandaard gaan gebruiken die vergelijkbaar is met de documentatiestandaarden die gebruikelijk zijn in andere vakgebieden, zoals de bouw of elektrotechniek. In die vakgebieden kan meestal alle relevante informatie uit de documentatie worden gehaald en is het niet nodig het eindproduct zelf te onderzoeken om de werking van een bepaald aspect daarvan te weten te komen. In dat voorbeeld ziet hij de broncode van de software als het eindproduct en niet als vorm van documentatie, zoals door sommige ontwikkelaars ook wel eens wordt gesteld. Ook gegenereerde documentatie, zoals bijvoorbeeld JavaDoc, dat vaak door Java-ontwikkelaars wordt gebruikt, is volgens hem ontoereikend. Hij stelt dat dit overeenkomt met het maken van foto's van een brug nadat hij gebouwd is, wat weinig nut heeft wanneer men iets wil weten tijdens de bouw. Hij pleit voor de invoering van documentatie die gebruikmaakt van bestaande wiskundige notatie, maar weet ook niet precies hoe dit in de praktijk moet worden ingevoerd.

Tijdens het Nirict kick-off evenement wordt ook een ander aspect van de it-industrie belicht: namelijk de betrokkenheid van het bedrijfsleven bij het onderzoek en de nog steeds beperkte interesse van studenten voor bètastudies. Prof.dr. Emile Aarts, vice-president research bij Philips, is van mening dat Nederland het nog helemaal niet zo slecht doet wanneer het op innovatie aankomt, maar dat voornamelijk de implementatie vaak mislukt. Met dit laatste doelt hij op het omzetten van onderzochte ideeën in concrete producten en bedrijven die deze producten op de markt brengen. Het is volgens hem fout om te verwachten dat een onderzoeker van een onderzoekspositie de stap naar ondernemerschap succesvol kan nemen. Ondernemerschap vergt namelijk een totaal andere aanpak dan onderzoek. Het probleem is dan ook niet dat er te weinig startende innovatiebedrijven zijn in Nederland, maar wel dat deze startende bedrijven niet de stap naar middelgroot formaat kunnen nemen. Volgens Aarts is ondernemerschap wel zeer belangrijk, omdat dat de enige manier is om echte innovatie te kunnen realiseren. Een goed voorbeeld waar dit wordt gestimuleerd is volgens hem de Philips High Tech Campus in Eindhoven, waar inmiddels ruim 30 'innoverende' bedrijven zijn gevestigd. Hij adviseert het bestuur van Nirict dan ook om een kantoor op deze locatie te openen. Het bestuur van Nirict reageerde hierop met de opmerking dat dit inmiddels wordt overwogen.


Tijdens het evenement werd ook per onderzoeksonderwerp toelichting gegeven op de plannen voor de toekomst en wat er valt te verwachten. Hierbij kwamen uiteraard diverse nieuwe technologieën voorbij, zoals ultrawideband voor draadloze verbindingen, technieken voor optische routers voor netwerken en beveiligingstechnieken voor internet waarbij 'shared secrets' worden gebruikt. Jonge onderzoekers toonden in de foyer hun huidige onderzoeksprojecten. Ook hier waren een aantal interessante ontwikkelingen te zien en werd de diversiteit van gebieden waar ict-onderzoek relevant is nog eens duidelijk. Zo werd bijvoorbeeld een systeem gedemonstreerd waarmee het mogelijk is om automatisch samenvattingen te maken van voetbalwedstrijden en films, en een techniek om de kleuren van video's en foto's te verbeteren, maar ook systemen die productielijnen beter moeten aansturen.

Slotwoord

Het is duidelijk dat het onderzoek op it-gebied met de oprichting van het Nirict een positieve impuls krijgt. Het is echter afwachten wat de resultaten hiervan op lange termijn zullen zijn. Het is belangrijk dat Nederland kan concurreren met gerenommeerde onderzoekscentra zoals het Frauenhofer-instituut in Duitsland en het Inria-instituut in Frankrijk. Volgens minister Plasterk is dat met het Nirict-instituut zeker mogelijk. Wanneer er goed onderzoek wordt gedaan, zal ook het bedrijfsleven automatisch zich groeperen rond dit onderzoek. Ook het aantrekken van extra studenten voor dit vakgebied zou een stimulans moeten krijgen met de oprichting van het instituut. In het kader van het 3TU-verband is het streven om het aantal Bachelor-studenten op de drie universiteiten te verhogen met 15 procent en het aantal Master-studenten met 20 procent. De eerste stappen zijn gezet, maar de toekomst zal uitwijzen of het de juiste stappen zijn.