Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Joris Jansen

Nieuwsredacteur

Gasverlaters hoeven niet te betalen

Tweakers-community wint opnieuw

17-02-2021 • 11:00

353 Linkedin

Gasverlaters krijgen gelijk

Wat moet je nog met een gasaansluiting in de woning als je er, door de installatie van een warmtepomp, geen gebruik meer van maakt en het leveringscontract voor gas hebt opgezegd? Die aansluiting laten verwijderen of laten zitten? Netbeheerders stellen zich op het standpunt dat verwijderen nodig is en dat de kosten daarvoor mogen worden doorberekend aan de klant. Het gaat dan om 700 tot 800 euro. Nogal wat gasverlaters hadden hier een andere kijk op. Zij zijn tegen deze 'afsluitboete', zoals ze het noemen, en organiseerden zich op Gathering of Tweakers. Een eerdere rechterlijke uitspraak pakte al in hun voordeel uit en nu ligt er een tweede, kersverse uitspraak die opnieuw positief voor hen uitpakt. Wat is precies de situatie, hoe verhoudt de nieuwe uitspraak zich tot de eerdere en welke rol speelde de community bij dit onderwerp?

Graafwerkzaamheden bij tweaker Ducktape

Wat werd in de eerste uitspraak bepaald?

Deze zaak begon toen Stefan Boerma uit Meppel drie jaar geleden zonnepanelen en een warmtepomp installeerde. Als gevolg daarvan had hij geen gas meer nodig en zegde hij zijn leveringscontract voor gas op bij zijn energieleverancier. Daarmee werd ook de verbintenis met de netbeheerder beëindigd, te weten het Regionaal Nutsbedrijf voor Zuid-Drenthe en Noord-Overijssel, of Rendo. Na het opzeggen kreeg hij van dit bedrijf een factuur van 400 euro voor het verwijderen van de gasaansluiting. Daar ging hij niet op in, maar het bedrijf kwam vervolgens op eigen initiatief de aansluiting verwijderen. Boerma weigerde te betalen en dat leidde tot een rechtszaak. De uitspraak was in augustus vorig jaar. Rendo werd in het ongelijk gesteld. Volgens de rechter in Assen was niet overtuigend aangetoond dat er een wettelijke basis is om consumenten kosten in rekening te brengen voor het verwijderen van een aansluiting als daar niet om is gevraagd.

Deze uitspraak leek nog redelijk op zichzelf te staan en niet zomaar ook uitkomst te bieden voor anderen in dezelfde situatie. Dat kwam door het vernietigen van de algemene voorwaarden die horen bij de Aansluit- en Transportovereenkomst, of ato, voor het gas. Boerma was namelijk niet in staat gesteld om voorafgaand aan het afsluiten van de overeenkomst kennis te nemen van deze voorwaarden en de daarin opgenomen verplichting tot het betalen van de verwijdering. Daar kon Rendo zich dus niet meer op beroepen.

De netbeheerder vond echter dat de verplichting tot het betalen van deze kosten ook voortvloeit uit de Tarievencode Gas. Dat is een besluit van de ACM uit 2016 waarin staat hoe netbeheerders de tarieven moeten berekenen voor het transport van gas en voor de andere wettelijke taken van netbeheerders. De rechter vond daarentegen dat de verplichting tot het betalen van de verwijderingskosten alleen door de beugel kon als die zijn basis vond in een wet die door de regering en het parlement is aangenomen. De Tarievencode Gas was daarvoor dus onvoldoende. De Gaswet is wel zo'n formele wet. Specifiek draaide het om artikel 12a. De rechter concludeerde dat niet duidelijk is of de wetgever bij de invoering van dit artikel heeft gedacht aan deze kwestie van het verwijderen van de gasaansluitingen. Niet duidelijk is dat de wetgever daarbij heeft willen regelen dat deze kosten bij een normale beëindiging van de ato door de consument moeten worden betaald.

Wat maakt de tweede uitspraak duidelijk?

Liander aan het werk bij CvP_tweakers

In de nieuwe zaak gaat het om een vergelijkbare situatie. Niek Rensen uit Laag Soeren installeerde net als Boerma zonnepanelen en een warmtepomp, waardoor gas niet meer nodig was. In augustus 2019 zegde hij zijn leveringscontract voor gas op bij zijn energieleverancier. Daarmee werd ook de verbintenis met netbeheerder Liander beëindigd. Rensen ging niet in op het daaropvolgende verzoek van Liander om opdracht te geven om de gasaansluiting te verwijderen en daarvoor de rekening van 687 euro te betalen. Na enkele maanden verwijderde het bedrijf de gasaansluiting uit eigen beweging en stuurde Rensen een factuur. Hij betwiste die, waarna in mei vorig jaar een dagvaarding volgde.

In de uitspraak van enkele dagen geleden oordeelde de kantonrechter in Arnhem dat Rensen de kosten niet hoeft te betalen. Het voornaamste verschil met de eerste rechtszaak is dat hier de algemene voorwaarden een inhoudelijke rol speelden. Rensen voerde aan dat de algemene voorwaarden in ieder geval deels terzijde moeten worden geschoven, onder meer omdat ze niet tijdig ter beschikking waren gesteld. De rechter ging, anders dan bij de eerste uitspraak, toch inhoudelijk in op deze algemene voorwaarden. Daarin staat dat de kosten voor verwijdering betaald moeten worden als de afnemer dit heeft verzocht of als 'dit het gevolg is van zijn handelen of nalaten of het gevolg is van omstandigheden die hem redelijkerwijs zijn toe te rekenen'. Liander stelde verplicht te zijn de loze aansluiting te verwijderen, zodat deze werkzaamheden rechtstreeks het gevolg waren van de opzegging. Een expliciete opdracht tot verwijdering van de afnemer was volgens Liander dan ook niet nodig.

De rechter wijst daarbij op een citaat uit de ato; de dienstverlening bestaat uit 'het in stand houden van de bestaande aansluiting(en) en het transporteren van elektriciteit en/of gas'. Volgens de kantonrechter kan daar niet uit worden opgemaakt dat een kostbare verwijdering van die aansluiting er ook onder valt. Bovendien stipt de rechter aan dat in het verleden 'veelvuldig geen verwijdering plaatsvond na opzegging'. Ook concludeert de rechter dat Rensen met het opzeggen van de ato geen impliciet verzoek tot verwijdering heeft gedaan. Liander beroept zich net als Rendo op de Tarievencode Gas en de Gaswet, maar de kantonrechter sluit zich aan bij het oordeel van de eerdere uitspraak, namelijk dat er geen wettelijke grondslag is om de kosten voor het verwijderen in rekening te brengen. Volgens de rechter maakt het daarbij niet uit dat de Gaswet netbeheerders als Liander verplicht om 'te zorgen voor een veilig gasnet en netverlies moet voorkomen en daarom genoodzaakt is om een aansluiting, waarvan definitief of gedurende een langere tijd geen gebruik meer wordt gemaakt, te verwijderen'.

Situatie voorafgaand aan en na verwijdering bij tweaker Rommelzolder

Wat is nu de situatie?

Na de eerste uitspraak van vorig jaar kwam de toenmalige minister van Economische Zaken, Eric Wiebes, met een tijdelijke regeling waardoor de kosten verdwijnen als particulieren van hun gasaansluiting af willen. Wiebes: "Onduidelijkheid over kosten kan vertragend werken voor de energietransitie. Daarom kies ik ervoor om de procedure in gang te zetten om de verwijderkosten tijdelijk volledig te verrekenen in het algemene periodieke aansluittarief. Hiermee wordt geregeld dat afnemers die hun gasaansluiting willen beëindigen, in alle gevallen geen rekening hoeven te betalen en de netbeheerders de kosten voor de werkzaamheden mogen verrekenen in het periodieke aansluittarief. Op deze manier wordt geregeld dat de netbeheerders een redelijke vergoeding krijgen voor de werkzaamheden die zij moeten uitvoeren", aldus de toenmalige minister. Dit gaat op korte termijn gelden. Het betreft een tijdelijk regeling; er komt een nieuwe Energiewet aan waarin opnieuw gekeken wordt naar de verdeling van kosten voor het verwijderen van gasaansluitingen.

Minister Bas van 't Wout. Foto: Arenda Oomen

Bram Bos, een metgezel van Boerma die zich ook veel met dit dossier heeft beziggehouden, stelt dat de onduidelijkheid waaraan Wiebes refereerde, is weggenomen met de nieuwe uitspraak. Hij zegt dat daar definitief uit is te concluderen dat verwijderkosten niet betaald hoeven te worden als er geen opdracht aan voorafging. "Het vonnis weerspreekt ook branchevereniging Netbeheer Nederland, die drie weken geleden in een brief aan de Tweede Kamer het omgekeerde beweerde. Een kleinverbruiker die geen verzoek tot verwijdering van de aansluiting doet, zou in de nieuwe regeling van Wiebes juist nog steeds de volledige kosten daarvan moeten betalen. Die zorg is dus onterecht", aldus Bos.

De huidige minister van Economische Zaken, Bas van 't Wout, heeft onlangs gereageerd op de brief van Netbeheer Nederland. Daarin benadrukte hij nogmaals dat de tijdelijke regeling het beoogde effect heeft 'dat iedereen in Nederland die geen gebruik meer wil maken van zijn of haar gasaansluiting, deze gasaansluiting kan laten verwijderen zonder kosten'. Zo'n verzoek moet volgens de minister heel laagdrempelig kunnen en hij benadrukt dat 'het in het belang van zowel de afnemer als de netbeheerder is dat een verzoek tot stand komt'. Als zo'n verzoek tot verwijdering toch niet gedaan wordt en de netbeheerder vanuit veiligheidsoverwegingen toch tot verwijdering overgaat en dus kosten maakt, ligt de bal bij de ACM. Tot dusver heeft de toezichthouder hier geen standpunt over ingenomen.

Kritiek op de huidige situatie

De kosten voor het verwijderen worden nu dus bij de gasverlaters weggehaald en komen in feite voor rekening van degenen die gas blijven gebruiken. Ze worden immers verrekend in het algemene periodieke aansluittarief. Bos en enkele andere gasverlaters, die ook allemaal op GoT actief zijn, hebben daar eerder kritiek op geuit. Volgens hen dwingt deze tijdelijke regeling de netbeheerders niet om hun proces te verbeteren en komen hiermee 'onnodige, hoge kosten bij de burgers terecht, die niet altijd kunnen kiezen om wel of geen gas te gebruiken'. De auteurs wijzen erop dat je met zeven miljoen gasaansluitingen in Nederland in theorie praat over een kostenpost van meer dan vijf miljard euro op het moment dat alle aansluitingen op individuele basis worden verwijderd. Volgens hen kan een wijkgerichte aanpak al heel erg schelen en ontbreken op dit moment kosten-batenanalyses en een debat hierover. Ook wijzen ze erop dat de netbeheerders eerst eens moeten uitleggen wat er is gebeurd met het geld voor vervanging dat via het vastrecht jarenlang is betaald en al een deel van de verwijderingskosten zou kunnen dekken.

Er is nog een ander kritiekpunt dat in theorie kan leiden tot nieuwe zaken. Dat zou dan niet inhoudelijk over deze kwestie gaan, maar over de vraag of er geld is terug te vorderen. Volgens onder meer Bos en andere gasverlaters kan de vraag worden gesteld of netbeheerders consumenten jarenlang onvoldoende of zelfs misleidend hebben geïnformeerd. Daarbij wijzen ze op suggestief taalgebruik van netbeheerders die in ieder geval in het verleden stelden dat ze verplicht zijn de gasaansluiting te verwijderen als consumenten van het gas af willen en dat ze dan ook verplicht zijn de kosten voor het verwijderen door te berekenen. Bos stelt dat het onduidelijk is hoeveel van die consumenten opdracht tot verwijdering zouden hebben gegeven als ze ervan op de hoogte waren dat ze daartoe niet verplicht konden worden.

Welke rol speelde de community?

Volgens Bos zijn er inmiddels al meer dan 288 consumenten die via de zogeheten 'Tweakers-route', zonder verdere kosten van hun vaste lasten voor gas zijn afgekomen, zonder dat ze de aansluiting en meter kwijt willen. Dit zijn mensen die zich gemeld hebben op GoT. Volgens de route moeten zij het leveringscontract voor gas opzeggen bij hun energieleverancier, waarmee ook automatisch de ato met de netbeheerder wordt ontbonden. Dat kan kosteloos. Vervolgens kunnen er verzoeken van de netbeheerder komen om opdracht te geven tot verwijderen en soms volgt een factuur, die betwist kan worden. Ook hebben volgens Bos meer dan 50 verhuizers ontdekt dat ze niet hoeven te betalen voor verwijdering van de gasaansluiting als ze die nooit hebben gebruikt. Volgens de netbeheerders gaat het om duizenden per jaar die van het gas gaan.

Graafwerkzaamheden voor het verwijderen van de gasaansluiting en -leidingen bij tweaker gowiththeflow!

Bij het vinden van de Tweakers-route en de voorbereiding van de rechtszaken speelde de community volgens Bos een belangrijke rol. Al in 2016 verzamelden zich leden van Tweakers in een topic hierover en in de topic-start van het nieuwe derde deel van dat topic staan bijvoorbeeld alleen al links naar dossiers van 134 leden die de soms jarenlange correspondentie en communicatie met hun netbeheerder over deze kwestie hebben gebundeld. Als de drie delen van de forumtopics gezamenlijk worden beschouwd, zijn er op het moment van schrijven 20.188 posts geplaatst om deze kwestie te ontleden en doorgronden.

"De Tweakers-gemeenschap in dit specifieke topic is volstrekt instrumenteel geweest in dit vonnis", licht Bos toe. "Inhoudelijk, organisatorisch, publicitair en financieel. Sinds 2016 heeft die community systematisch de argumenten van de netbeheerders onderzocht en honderden interacties met die netbeheerders integraal online gezet. De communityleden hebben elkaar geholpen bij het bieden van weerwerk aan de netbeheerders en soms hun incassobureaus en deurwaarders. De community heeft daarbij ook altijd elkaar moreel gecorrigeerd als het nodig was en de communityleden hebben er samen voor gezorgd dat het ook nog een vrolijke bedoening was. In de aanloop naar beide vonnissen is de community via e-mail aangesproken voor een financiële bijdrage. In dit laatste geval was de financiering van de advocaat binnen 24 uur rond."

Bos stelt dat er weliswaar een voorhoede was die het meeste werk heeft verzet, maar dat het collectief de inhoud jarenlang heeft aangescherpt door mee te denken en zaken te delen. "Door die grote aantallen, de voorbeeldbrieven en de onderlinge hulp werd het voor Jan met de pet ook een haalbare kaart. Een mooi voorbeeld vind ik het geval van een vrachtwagenchauffeur uit Helmond, die tot twee keer toe een incassobureau van zich af moest slaan, maar met hulp van het topic kosteloos van de vaste lasten voor gas afkwam", aldus Bos.

Hij stelt dat de bijdragen van de community niet alleen door de direct betrokkenen werden bekeken. "Sinds het najaar van 2017 kwam het topic in het vizier van de netbeheerders zelf. Ze reageerden nooit, maar indirect konden we zien dat ze meelazen. Hetzelfde geldt voor de Geschillencommissie Energie en de ACM; ze lazen allemaal met genoegen mee, maar bleven altijd aan de zijlijn."

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Reacties (353)

-13530343+1173+236+31Ongemodereerd127
Wijzig sortering
Ik begrijp de kwaadheid en de frustratie over dingen die slecht geregeld zijn, en ben het met je eens dat het triest en misschien wel schandalig is dat het zo moeilijk is voor een invididu om zijn recht te halen. Dat zou niet zo moeten gaan. Maar ik vind je totaaloordeel over de overheid als geheel onnodig negatief en ongenuanceerd. Wat lees ik in je post: je schildert de overheid af als chaotisch, slecht, ondoordacht, puur op geld gericht, vechtend, de burgers naaiend, niet in staat na te denken over gevolgen, en ten slotte als een probleemoplosser die alleen maar met pleisters dingen tijdelijk wil verbergen.

Dat zijn nogal wat beschuldigingen en ik denk niet dat de gemiddelde ambtenaar zichzelf erin herkent. Je hebt het volste recht om deze mening te geven, dat voorop. Blijf het gerust vinden, en blijf het vooral ook hardop zeggen. Zo werkt een democratie. Als het niet meer gezegd wordt of kan worden, zijn we nergens, en is het afgelopen met onze mooie en min of meer goed georganiseerde samenleving. Maar ;-)

Ik hoor dat soort beschuldigingen richting De Overheid vaker, en nu in coronatijd helemaal. Mijn zoontje is nu drie maar als hij over tien jaar ook op tweakers zit, zijn dit de berichten die overwegend hij mee zal krijgen. We voeden hiermee dus onze eigen kinderen op --> de overheid is slecht, de overheid is laks, de overheid geeft niet om zijn burgers, de overheid naait je waar je bijstaat, de overheid is dom, de overheid is hebberig, de overheid denkt alleen maar aan zichzelf, de overheid is machtsbelust, de overheid liegt, de overheid bedriegt.

Wat voor soort scheef beeld schetst dat van wat, naar mijn mening, nog steeds de allerbeste manier is om zaken in een land te regelen? Een tot transparantie en correctie dwingbare collectieve organisatie, aangestuurd door democratisch gekozen partijen, waar iedere burger op elk moment tegen in protest kan komen en waar dan een ook weer een door democratische principes vormgegeven grondwet uiteindelijk recht spreekt en op die punten waar het misgaat de burger in het gelijk stelt? Waar ter wereld vind je zo'n situatie? Er is bijna geen betere oplossing denkbaar.

Zo'n ultra-negatieve en generalistische conclusie doet totaal geen recht aan de tienduizenden mensen die zich dagelijks oprecht inspannen om dingen gewoon goed en prettig geregeld te hebben voor iedereen. Ik denk dat dit ook de opinie is van de zgn silent majority. Dat hoop ik in elk geval.

Een paar stellingen:
- de overheid bestaat vrijwel volledig uit normale mensen zoals jij en ik die het beste met de wereld voorhebben, en die, if anything, bovengemiddeld zijn betrokken bij 'de publieke sector' - het zijn mensen die het een leuke uitdaging vinden om inhoudelijk ook iets bij te dragen aan de samenleving. Het aantal 'slechte' mensen dat de burgers wil naaien is net zo laag als hier op tweakers of in het plaatselijke winkelcentrum - vermoedelijk zelfs lager dan gemiddeld. De meer egocentrische en op winst beluste mensen zullen zich eerder aangetrokken voelen door een baan in het bedrijfsleven.

- Verreweg het meeste van wat de overheid doet / regelt / publiceert is met de beste bedoelingen neergezet en gaat gewoon goed

- Net als bij elk ander willekeurig complex project spelen er veel verschillende belangen en is het een enorme klus om dingen goed te krijgen

- Net als bij elke plek waar mensen werken gaan er geregeld de meest idiote en onvoorstelbare dingen mis. Dat is menselijk. Wij zijn door de bank genomen behoorlijke klojo's met z'n allen. Feilbaar als de pest. Dat is niet verschrikkelijk erg. Elke ouder valt ook wel eens onredelijk uit naar zijn kind. Shit happens. Waar het om gaat is het corrigerend vermogen. Het is dus triest dat dingen zo gelopen zijn, maar focus er ook op dat het recht uiteindelijk gezegevierd heeft, dat problemen overwonnen worden, en dat we er dus uit komen met z'n allen.

Prima om kritiek te hebben maar ik kan het zo af en toe ook niet laten om de toch nog steeds behoorlijk goed draaiende democratie in Nederland met onze gekozen volksvertegenwoordiging en het daaronder vallend ambtenarenapparaat te verdedigen.

Ik heb er namelijk ECHT geen zin in dat deze toon van wantrouwen en negativiteit doorslaat de komende tientallen jaren, en misschien is het alleen maar zichtbaarder nu doordat iedereen op internet zit - maar volgens mij is de tendens die kant op aan het gaan. Als we elkaar maar genoeg blijven ophitsen en elkaar blijven vertellen dat De Overheid niet te vertrouwen is, en dat het geldwolven zijn, een elitair machtsblok dat niks om ons geeft, dus maar blijven hameren op wij/zij denken --> dan gaat dat op een gegeven moment consequenties hebben. Verontwaardiging en gegenuanceerde gerichte en vlijmscherpe kritiek is een ingredient voor democratie, maar laten we constructief blijven. Kritiek is prima, maar de overheid als vijand afschilderen vind ik vooralsnog echt onterecht en het is ook niet zonder gevolgen, vooral niet als het een +3 krijgt en, zoals op zoveel plaatsen op internet, het overheersende zichtbare sentiment wordt.

Je weet niet wat je hebt totdat je het verliest, hoor je wel eens.
Was getekend, de silent majority ;P
Beste Znorkus,
Je beschuldigt bbob1970 van een tirade en vervolgens doe je hetzelfde om niet op de kritiek in te gaan, helaas reageer je zoals veel ambtenaren die zichzelf aangesproken voelen wanneer mensen kritiek uiten op de overheid. De discrepantie tussen jezelf aangesproken voelen en aansprakelijk zijn is bijzonder groot, zie maar even de toeslagenaffaire bij de belastingdienst en daarmee onterecht, dat wil niet zeggen dat jij of andere ambtenaren waar kritiek op wordt geleverd geen goed werk doen!!!
Van dichtbij zie ik hoe ambtenaren op beleidsniveau hard werken aan hun zaak doch wat bbob ook al aangeeft is dat daarboven nog een laag zit van directeuren , ambtenaren die zijn opgeleid via het interne management programma van de overheid. Deze groep ambtenaren rouleert veel minder dan de groep beleidsambtenaren die vaak maar een aantal jaar kunnen werken aan hun case en vervolgens weer op een andere onderwerp opnieuw kunnen beginnen, niet zodat kennis ruim wordt gedeeld in de organisatie maar zodat juist het tegenovergestelde wordt bereikt. Experts zijn steeds minder te vinden in de verschillende departementen. Hierdoor neemt de macht van de ambtenaren directeuren poel enorm toe.
Het kan zomaar zijn dat een ambtenaar die lang werkt met experts aan een case en daar een genuanceerde visie om heeft ontwikkeld zomaar in de la beland waarna de directeur een sterk politiek ingegeven en ongenuanceerd plan kan lanceren.
Dit gegeven plus dat de WOB wetgeving maar beperkt toepasbaar is maakt het controleren van de macht problematisch moeilijk.
In mijn optiek hoort alle overheidsbesluitvorming transparant te zijn en dienen zoveel mogelijk stakeholders in het proces te worden betrokken, helaas wordt dit proces verstoord door ambtenaren uit de directie poel. Welke redenen hiervoor ook zijn, dit kan naar mijn inzicht alleen worden opgelost door transparantie.
Wat moet ik dan met het commentaar dat het in land A B of C beter of slechter is geregeld ?
Wat moet ik dan met dat jij geen zin hebt om deze kritiek te horen ?
Jij legitimeert je uitsluitend met democratie maar democratie is maar een ONDERDEEL van fairness of eerlijkheid. Er zijn veel democratieën de ene is transparanter dan de andere en dus ook rechtvaardiger of minder rechtvaardig dan de andere. Het gaat er juist om goede eerlijke procedures te ontwerpen en garanderen die transparant zijn en door die transparantie continu verbeterd kunnen worden.
Goeie en terechte feedback hoor vivoergocogito. Ben een tijdje onderzoeker aan een universiteit geweest (positie betaald door industrie dus niet helemaal ambtenaar ;-), maar ik voel me toch niet echt aangesproken of miskend. Het is meer een soort bezorgdheid: jeetje, als we het vertrouwen in de overheid zo ontzettend aan het kwijtraken zijn - dat kan dan toch niet goed gaan? Volgens mij is de kloof tussen burger en overheid om het zo te noemen nog een veel groter probleem dan een corona of een huizenmarktkrapte of financiele sores. Het hele systeem valt of staat met vertrouwen in onze volksvertegenwoordiging. Je ziet zoveel chaos in zoveel andere landen, ik denk dan, laten we echt koesteren wat we hebben en er samen uit proberen te komen.

En tegelijk snap ik je verhaal volledig en zijn er misstanden en ik ken, ook aan levende lijven via het werk, het principe dat er op de werkvloer tientallen bekwame mensen jaar in jaar uit zich inzetten voor kwaliteit, en er komt bovenin een pipo met draconische ideeen... ik heb dat ook in de zorg gezien, en dat soort dynamiek is verschrikkelijk. Zoals ik zei, kritiek op dat soort zaken moet echt blijven komen, en vlijmscherp geformuleerd worden. Ik zie dat als een zelf-corrigerend vermogen. Een politieke top die ervandoorgaat en niet meer controleerbaar is: dan is -ook- een manier om je democratie om zeep te helpen.

Ik denk dat we het behoorlijk eens zijn want ik deel je kritiek op de dingen die je noemt volledig. Ik denk dat er twee partijen aan zet zijn. De overheid, absoluut, om disfunctionele dingen in zichzelf waar je een paar goeie voorbeelden van noemt aan te pakken, te leren van fouten en het vertrouwen van burgers ook gewoon te verdienen. Maar daarnaast kunnen we denk ik niet alleen maar de overheid de schuld blijven geven, dat is niet realistisch. Mijn punt hierboven was denk ik: wij zelf moeten ook een beetje redelijk blijven, en niet alleen maar lopen schoppen. In het extreme ervan liggen de complottheorieeen en de overtuiging dat de overheid tot op het bot corrupt en kwaadwillend is. Aan de naieve kant (daar zit ik misschien wat meer) doe je misschien de ogen teveel dicht, en ben je als burger te weinig assertief en controlerend. We moeten het goeie midden vinden. En ik zie momenteel, of meen te zien, een harde en snelle vrije val richting wantrouwen, wij/zij denken. Daar zitten de ongenuanceerde uitspraken zoals 'stemmen heeft toch geen zin' en 'de democratie bestaat niet', en 'we zitten allang in een 1984-situatie en de mensen moeten wakker worden'. Dat heeft helemaal niets meer te maken met het samen nastreven van fairness of eerlijkheid of transparantie, dat is gewoon rebellie, anti-zijn. En ik ben bang dat de hoeveelheid vooral Facebook-groepen waarin dit soort dingen gepredikt worden voor volgelingen vrij groot is. Maar misschien heb ik net even de verkeerde streams en kanalen bezocht.

Geheel eens dus met je argument voor transparantie en controle van macht, en die kritiek moet er zijn. En mijn post was ook een tirade ja ;-) Ach ja.
Onze democratie draait niet meer goed,
(...)
Als jij het idee hebt dat je stem nog iets uitmaakt, wakker worden er gebeurt verder niets mee
Als dat het verhaal is waar je heilig in gelooft dan vind ik dat ontzettend jammer. Ik ben ervan overtuigd dat het doorgeslagen wantrouwen is, dat je te weinig begrip hebt voor complexiteit en logheid van bestuurlijke apparaten en de persoonlijke ellende die daaruit kan voortvloeien.

Dit soort anti-government anti-democratie-gestook zonder een greintje begrip, begrenzing, of constructieve bijdrage - daar moet je mee oppassen. Er lezen kinderen mee. Je schetst een niet kloppend en behoorlijke paranoïde beeld van onze samenleving. Door de bank genomen doen we namelijk allemaal ons best er samen het beste van te maken. Dit onderbuik-gestook kunnen we, vooral in deze tijd, missen als kiespijn.

Ik ben het met je eens overigens dat het een mooi artikel is en wens je persoonlijk niets dan goeds toe :) ik val de inhoud van je post aan en de felheid die je in mijn post leest heeft te maken met talloze andere anti-overheids-gemopper dat ik werkelijk overal tegenkom de laatste tijd. Het is niet persoonlijk bedoeld.

Laten we van dit verhaal meenemen dat het een successtory is hoe de mondige burgers zich juist wel kunnen verenigen en hun stem laten horen, en dat er wel geluisterd wordt, en dat we het met z'n allen wel ten goede kunnen keren. Niet als het zoveelste praatje dat De Overheid Gefaald heeft.

[Reactie gewijzigd door Znorkus op 17 februari 2021 14:44]

Dit soort anti-government anti-democratie-gestook zonder een greintje begrip, begrenzing, of constructieve bijdrage - daar moet je mee oppassen. Er lezen kinderen mee.
Wat heeft het "denk aan de kinderen!!" argument hier nou mee te maken :) Dat wordt al veel te veel bij discussies getrokken tegenwoordig. Kinderen moeten juist om leren gaan met verschillende meningen.

Persoonlijk ben ik het wel met @bbob1970 eens, maar ik zie de oorzaak vooral in de neoliberalisering van Nederland. De hele gedachte daarachter is een hard 'ieder voor zich' kapitalisme en 'bedrijven gaan voor mensen'. Al tientallen jaren spreekt men van eigen verantwoordelijkheid, eigen bijdrages, eigen risico's. Als er iets mis gaat in je leven is het je eigen schuld, had je maar meer door moeten leren, op moeten letten, wat dan ook. Nivelleren is een vies woord, en dus elkaar financieel helpen ook. Hoe meer inkomensverschillen hoe beter. Alles moet met marktwerking voor de laagste kosten met de minimaalste kwaliteit en multinationals worden helemaal zonder enige belasting ontvangen (belastingparadijs ten koste van de andere EU landen!). Daarmee zet de overheid zelf het verkeerde voorbeeld. Vind je het gek dat mensen steeds minder voor elkaar willen doen? Dat is namelijk het voorbeeld.

Als er iets niet klopt is bij voorbaat de burger de schuldige. Zie hoe de hele toeslagaffaire ("lekker afpakjesdag!") is gegaan, de zelfreflectie bij de ambtenaren ontbreekt volkomen, het 'wij tegen zij' gevoel straalt ervan af. Het idee dat de overheid er voor de burger is, is verdwenen. Dan is het toch geen wonder dat zich bij de burgers zo'n gevoel ontwikkelt?

Het probleem is de mentaliteit die zich bij de ambtenarij heeft ontwikkeld, en gewoon stelselmatig niet gecorrigeerd wordt door de politiek. Die affaire is veel te lang in de doofpot gestopt terwijl allang al bekend was, wat er mis was. Er wordt alleen geprobeerd dit te verbergen (de Rutte doctrine genoemd) waardoor het wantrouwen alleen nog maar harder groeit.

Logisch dat onze overheid gewantrouwd wordt, want ze hébben het ook niet met iedereen het beste voor. Ze zien liever een IKEA of Amazon door de deur komen dan een burger. Hulp aan de medemens en compassie is kapotgesaneerd. Dat gaat op termijn gewoon doorwerken en leidt tot ontevredenheid, behalve bij die 5% die zwaar bovengemiddeld verdient.

Disclaimer: Ik ben socialist en was SP lid :) Ja, dit kleurt mijn mening. Ik woon niet meer in Nederland maar ik zie in andere landen wel hoe het wél kan. En dit vind ik jammer om te zien. Nederland was een land dat de balans op zocht maar die is al tientallen jaren uit het oog verloren.

PS: Anders dan @bbob1970 denk ik wel dat een stem nog wat uitmaakt. Het probleem is dat we al jaren hetzelfde stemmen om de verkeerde redenen.

[Reactie gewijzigd door GekkePrutser op 17 februari 2021 17:46]

Dat kritisch zijn in de politiek valt in de praktijk nog wel mee. De toeslagenaffaire is er gekomen door brede steun van de hele politiek die daar niet bij stil wilde staan.
Het grotere probleem in Nederland is.o.a het gebrek aan een grondwettelijk hof zoals in België en Duitsland. Dat hof kan toetsen of wetten in overeenstemming met de grondwet zijn.
Die toetsing is in Nederland door rechter niet mogelijk. Men gaat er van uit dat de 1e en 2de kamer die toetsen. Dat zijn echter te vaak politieke beslissingen waarbij wetten dus zonder 2de meerderheid die voor een grondwetswijziging nodig zijn toch tegen die grondwet kunnen verstoten zonder gevolgen. die moet de politiek dan zelf repareren. Er is al jaren kritiek op dit systeem maar onze politiek, inclusief de zogenaamde kritische partijen doen er niets aan. Bij de toeslagenaffaire kon je ook via de rechter geen gelijk halen. Dat was en is het falen van de rechtsstaat.
Bij covid mis ik vooral een duidelijke lijn. die is er niet en dat zorgt voor veel emoties. Waarbij de politiek onder het mom van de pandemi ook in grote getallen gewoon meedoet. Ook hier worden burgerrechten geschonden en grondwet soms buiten werking gesteld. De politiek doet er niets mee, steekt kop in het zand en komt nu bij de avondklok ineens met een noodwet.
Er staat ook niet dat het duurzaam is maar dat het het meest duurzaam is. Er zijn op dit moment nauwelijks of geen duurzamere alternatieven dan gas. Bij veel zogenaamd duurzame alternatieven wordt slechts een stukje van het energietraject bekeken en dan noemt men het duurzaam.
Bij nieuwbouw dus wel. Of je nu verwarmingsbuizen plaatst en verwarmingen overal installeert door je huis of direct investeert in warmtepomp + vloerverwarming is om het even.

Bij bestaande bouw hangt het af. Ik heb een B-woning, goed geisoleerd de investering in een warmtepomp op grondwater verdien ik nooit terug omdat ik al relatief weinig gas verbruik. Nooit is in deze een terugverdientijd van pak hem beet 25 jaar.

Wat ik kan doen is een hybride warmte pomp installeren (haalt warmte uit de lucht), is veel goedkoper, en verdien ik in 5-7 jaar terug.

Mijn airco installateur vertelde mij dat hij in zwitserland in 6 challets een warmtepomp op grondwater had aangelegd (retro-fit). Kosten circa 2/3 van wat het in Nederland kost. Hoe kan dat vraag je je dan af. Puur marktontwikkeling. De vraag is nog te klein dat bedrijven er op gaan prijsstunten en dat de warmtepomp voor een goedkopere prijs wordt verkocht. Als de vraag naar warmtepompen groter wordt, en er meer aanbieders komen, heeft dat vanzelf een prijs effect. Kortom, misschien een hybride warmtepomp nu en over 15 jaar (circa 2035) bezien hoe het staat met de warmtepomp. 2050 is dan nog 15 jaar weg.
ja kan natuurlijk ook gewoon een warmtepomp in DLD bestellen.
Ik ben toevallig duurzaamheidsadviseur en weet een kleine beetje wat er nodig is aan isolatie en andere zaken om van het gas af te komen.
50k geldt voor grote huizen. De meeste huizen krijgen het voor tussen de 30k en 35k voor elkaar. En dat is dan inclusief zoveel mogelijk zonnepanelen en een behoorlijke investering voor isolatie. Je bent dan vaak niet helemaal energieneutraal, maar wel een heel eind.
Heb je specifieke wensen vanuit het oogpunt van comfort, zoals vloerverwarming, dan kun je wat hoger uitkomen, maar dat is een keuze. Vaak wel een verstandige keuze overigens.
Je hebt geen maandelijkse besparing als je het geld eerst uitgegeven hebt... :+

Gemiddeld is de prijs voor 1m3 gas € 0.80
Vaste kosten gem €70
Netbeheer kosten gem €187

2400 m3 gas kost dan ongeveer 2400x€0.80 + €70 + €187 = €2177

Warmtepomp = 0 gas dus kost geen €2177
Omrekening:
2400 x 9,27 kWh ( gem rendement van 95%) = 22248 kWh
22248 kWh / 4.8 ( COP ) = 4635 kWh
De warmtepomp zou dus als je daadwerkelijk een COP van 4.8 haalt... 4635 kWh elektriciteit kosten.
Dat is dan gem 4635 x €0.22 = €1020.

De besparing van de warmtepomp t.o.v. gas zou dus €1157 zijn en dus inderdaad 20 jaar kosten om de kostprijs van de warmtepomp te behalen. Nu weet ik niet hoelang een warmtepomp meegaat maar als deze na 20 jaar kapot gaat heb je nog wat extra jaren nodig 😀

Mijn berekening komt uit op een besparing van €340. Dat kost mij dus 74 jaar...
Ik woon in een tussenwoning en betaal €128 per maand voor gas en elektra.
Zoals ook Lubach in zijn show zei, isoleren levert het meeste rendement op.
Voorlopig komt elektriciteit ook uit kolen, kern, gas of biomassa centrales. Zeker als energie intensieve activiteiten ook uit dat net moeten blijven komen en in toenemende mate blijft de vraag veel te hoog voor écht groene oplossingen zoals wind en zon.

Dus als je je cv-keteltje weg schopt en je situatie vervolgens duurzaam noemt houd je jezelf ook wel behoorlijk voor de gek.

[Reactie gewijzigd door Polderviking op 17 februari 2021 13:09]

Hoe wil jij CO2-vrije en duurzame energieopwekking en opslag realiseren?
Nucleair voor de opwekking. Maar daarvoor moeten wij wel van het idee afstappen dat energie goedkoop moet zijn/zichzelf terug moet verdienen, en de rekening in verhouding bij de grootverbruikers neerleggen.

Kies er twee uit deze lijst:
  1. Voldoende energie voor iedereen.
  2. Minimale belasting van het milieu.
  3. Goedkoop.
Overigens kan nucleair in een toekomst met CO2-tax nog best wel eens een economisch aantrekkelijk alternatief zijn.

Het hele land en de zee volbouwen met windmolens heeft geen zin als al die energie enkel naar datacenters gaat.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 18 februari 2021 07:28]

Die zonnepanelen, windmolens en windturbines worden allemaal met fossiele brandstoffen gemaakt.

Voor kernenergie is veel beton nodig.
Voor windmolens en zonnepanelen zijn nog veel meer materialen nodig dan voor kernenergie (beton, asfalt voor de wegen naar de installaties, staal, zeldzame metalen, glasvezel versterkte kuststof etc.).

Na 80 jaar moet de kerncentrale worden afgebroken. Na 25 jaar moeten er duizenden windmolens worden afgebroken. De wieken (3 stuks per windmolen, 25 ton gewicht per stuk, tot 90 meter lang) kunnen niet gerecycled worden. De beton moet verwijderd worden en 300.000 kilo staal per windmolen moeten omgesmolten worden. Na 30 jaar komen er miljoenen niet-recyclebare zonnepanelen op de schroothoop.

De cijfers zijn niet exact, maar wel een goede indicatie waar we mee te maken krijgen.

Kun je me uitleggen waarom dit duurzaam is?
Het is zeker geen spelen met woorden. Er zijn heel veel definities van duurzaamheid, maar in de kern gaan de meeste definities er om dat je een systeem hebt dat generaties kan blijven functioneren in een stabiele toestand.

Gebruik van aardgas is misschien tijdelijk goed om de CO2 uitstoot te verlagen (of de groei ervan te remmen). Maar uiteindelijk loop je er mee vast, want het raakt op. Daarom zeg ik ook, je kunt het voor de transitie gebruiken, maar als je tijdshorizon lang genoeg is dan zul je van aardgas voor verwarming van huizen af moeten stappen.

Daarom moet je nu dus al goed plannen maken om bij het eindpunt te komen waar (bijna) niks meer wordt verwarmd met aardgas.

[Reactie gewijzigd door Raafz0r op 17 februari 2021 15:51]

Precies dit. NUTS-voorzieningen moeten non-profit zijn. Discussie is dan alleen wat een "NUTS" voorziening is.

Na de kredietcrisis zouden banken en kredietverstrekking ook een NUTS-voorziening moeten zijn, want ze liggen immers allemaal aan het ECB infuus.
Als de kosten voor afsluiten uit de winst (of eigenlijk omzet) betaald moeten worden dat gaat dat ten koste van de dividenduitkeringen of koerswinst. Om het dividend en/of koersen op peil te houden moeten de tarieven voor mensen die gas blijven afnemen toch omhoog.

Natuurlijk hadden de netbeheerders de kosten voor het afschalen van het gasnet al vanaf het begin van de exploitatie moeten doorberekenen. Bij de start was immers al bekend dat de gasvoorraad eindig is en dat de exploitatie van het gasnet dus ook op enig moment zou stoppen.

Met die kennis maakt het voor de doorberekende kosten niet zoveel uit:
- ofwel gasafnemers hadden het vanaf het begin een relatief klein bedrag meebetaald als reservering voor de toekomstige afschaling van het gasnet.
- ofwel gasafnemers betalen vanaf nu (achteraf) een relatief groter bedrag mee aan de afschaling van het gasnet.

Je zou ook kunnen zeggen dat gasgebruikers in het verleden te weinig hebben betaald. Daar vindt nu een inhaalslag op plaats. Het afschalen moet per saldo toch betaald worden.
Sorry, maar dit klopt niet en i.p.v. je naar beneden te modereren zal ik uitleggen waarom niet.

Als ik, nu, met de huidige salderingsregeling, 1kWh produceer die ik niet direct kan gebruiken lever ik die terug aan het net.
Iemand anders die die kWh op dat moment gebruikt betaalt de normale belasting over die kWh (energie belasting, Opslag Duurzame Energie en vervolgens btw).
Vervolgens gebruik ik op een ander moment, waarop ik minder produceer dan ik op dat moment verbruik, weer 1kWh uit het net. Die kWh wordt op mijn jaarafrekening helemaal weggestreept tegen die kWh die ik had teruggeleverd. Over deze kWh, die ik zelf had geproduceerd en op een later moment weer heb verbruikt, wordt dus géén belasting geheven.
Geen dubbele belasting dus!

Schrijf het op dezelfde manier uit voor een kWh die ik meer teruglever dan mijn jaarverbruik. Ook daarover wordt maar één keer belasting geheven,

Straks, als de huidige salderingsregeling is afgeschaft/afgebouwd, nog steeds hetzelfde. Over een teruggeleverde kWh wordt maar één keer belasting geheven.
Nou heb ik heel wat Elektra afsluitingen gedaan vroeger en later op toegezien.
Wat er bij sloop van een huis gebeurde
-Meters verwijderen
-aansluitingen afkoppelen elektra bij de mof en gas bij T-Stuk.
Bekabeling en gasleiding werd bijna nooit verwijderd en bleef gewoon in de grond liggen.

Dus die uitvluchten die ze nu allemaal zoeken om bijna 800 euro te vragen voor het losdraaien van de meter €50,- euro inclusief administratie en gaatje graven en dopje erop zou max €200 mogen zijn.
Belangrijk in deze context is dat de EU heeft bepaald voor haar routekaart naar 2030 dat aardgas GEEN transitiebrandstof is.

Het is daarmee de Duitse beleidskoers die van de zotte is, omdat het hier om spijt-maatregelen gaat die over 10 of 20 jaar alsnog weer ongedaan gemaakt moeten worden.

Even los er nog van dan Duitsland met dit beleid zich meer afhankelijk maakt van Rusland. Geopolitiek niet de handigste zet.
Als ik me niet vergis stoken ze nog steeds redelijk wat kolen. En door het minderen van kernenergie en meer stoken van gas en kolen gaan gewoon mensen dood.
Klopt, ze zijn hier zelfs weer bruinkool aan het mijnen.

En dat allemaal omdat de kerncentrales asap dicht moesten.
Hoe staat het met je geheugen? dat had je 3 uur geleden al gepost.

Wat je hier belicht is GEEN probleem van verwarming zonder gas. Wel van onkunde in de installatiebranche. Die moeten bij aanleg van een verwarmingssysteem gewoon hun werk doen. Zit iemand in de kou bij -10, dan hebben ze geen goed werk geleverd.

Hoeveel capaciteit een woning nodig heeft is te modelleren en eenvoudig te toetsen door verbruik, temperatuur en wind nauwkeurig te meten. Dat is duidelijk niet correct gebeurd bij de ex-gassers die je benoemt.
Woonwijken overzetten op waterstof is technische en energetisch totaal geen aantrekkelijke 'oplossing'. Het is vooral een dure en ingewikkelde oplossing die door populistische politici wordt neergezet als 'makkelijk' en 'voordelig'.

Transitie van een bestaand gasnet naar waterstof houdt in:
- Leiding naar de wijk afsluiten
- Alle gastoestellen in de wijk aanpassen danwel vervangen.
- Alle op het gasnet aangesloten panden controleren of de aanwezige gasleidingen en voornamelijk de gebruikte koppelingen wel geschikt zijn voor aardgas. Dikwandig staal met hennep-afdichtingen bij de koppelstukken is bijvoorbeeld per definitie niet geschikt voor waterstof.
- Alle geconstateerde niet-geschikte gasleidingen, koppelingen etc vernieuwen (met alle hak- en breekwerk van dien)
- Alle leidingen in de straat controleren op geschiktheid voor waterstof
- Leidingnet in de wijk aansluiten op een voeding met waterstof.

Bovenstaande houdt in dat zo'n wijk weken- of maandenlang zonder gas zit. Dus geen verwarming, geen warm water en voor veel mensen geen mogelijkheid om te koken. Daarnaast krijg je nog een bijzonder kostenvraagstuk. Wie gaat de aanpassingen die in een particuliere woning gedaan moeten worden bekostigen? En dan nog het praktische vraagstuk: toegang krijgen tot alle ruimten in alle panden, om zo alle leidingen en gastoestellen te kunnen lokaliseren en controleren.

En last but not least: productie van waterstof kost zeer veel energie.
Realiseer je wel dat de Gasunie momenteel zeer druk in de weer is alle gaspompstations te verbouwen / vervangen en gelijk geschikt te maken om waterstof te verpompen. De meeste leidingen die de afgelopen 20 jaar zijn vervangen, zijn geschikt voor waterstof. 95% van het hoofdnetwerk is daarmee geschikt voor waterstof. Gasunie kan soms rare keuzes maken en laks reageren op schade door aardbevingen, maar ze hebben echt geen bord voor de kop: ze zien de bui al lange tijd hangen.

Het is echt geen ongefundeerde kreet maar eerder een speculatie die wel eens sneller dan je lief is werkelijkheid kan worden.

Waterstof produceren zal prima kunnen met de batterij (pun intended) aan windmolens die we in de Noordzee gaan neerzetten. Overdag slokken fabrieken de stroom op, 's nachts de Gasunie / NAM / weet ik wat voor firma's die waterstof kunnen draaien met energie die anders toch verspild zou worden.

Het "leukste" probleem begint bij de gasmeter: die moet (opnieuw) worden vervangen. Dan moeten de koperen leidingen (met die fijne knelkoppelingetjes of een halve eeuw oude soldeerverbindingen) door het hele huis worden vervangen. Inclusief verbruiksapparaten als de CV ketel, gasfornuis en misschien de oven.
Meneer of mevrouw Consument: begin maar alvast met sparen.

Ik heb er ook lang over nagedacht een warmtepomp te nemen en de gasaansluiting weg te schoppen. Aanschafkosten hebben me nog tegengehouden. Sinds ik weet dat Gasunie echt aan de waterstof wilt ben ik zwaar gaan twijfelen. Mijn volgende CV ketel zou er wel eens een kunnen worden die geschikt is voor waterstof.

Oh ja, wij Tweakers houden van bronvermeldingen hè? Leesvoer van Gasunie zelf :)
https://www.gasunie.nl/energietransitie/waterstof
Gasunie distrubueert naar de grootverbruikers en lokale netbeheerders toe. Ik ben er van overtuigd dat waterstof voor grootverbruikers die veel hoogwaardige warmte nodig hebben zeker een uitkomst kan bieden en daar dan ook gebruikt zal worden. Maar het fijnmazige net in woonwijken en woonhuizen, dat is echt niet eenvoudig om te zetten naar waterstof.

Daarbij moet je ook goed bedenken dat gasunie, waarvoor het transporteren van gas bedoeld als brandstof de hoofdtaak is, een zéér groot eigenbelang heeft bij het promoten en binnen hun mogelijkheden laagdrempelig maken van waterstof. Eigenlijk geldt dit voor de gehele fossiele energiebranche. Waterstof (of een warmtenet) houdt de consument afhankelijk van een paar grote marktpartijen die daar al decennia lang een goede boterham mee verdienen. Terwijl all-electric oplossingen er voor zorgen dat een deel van die 'fossiele' bedrijven op korte termijn volledig overbodig kunnen worden. En op langere termijn kan ook elektrisch off-grid een optie worden.

Juist door die noodzaak voor de consument om óók in geval van overgang naar waterstof te investeren, maakt die overgang alleen maar onrealistischer. Bij overgang naar waterstof moet immers de hele wijk op hetzelfde moment die investeringen dien. Op huisnummer 3 vinden ze dat niet zo'n probleem, want de ketel is 18 jaar oud en ach, verbouwen wilden we toch al dus leg die nieuwe leidingen maar aan. Maar op nummer 10 hebben ze net een hele verbouwing achter de rug. Dus die wil niet dat er nu een netjes weg-getimmerde gasleiding vervangen moet worden. En op nummer 7 hangt net 2 jaar een nieuwe CV-ketel aan de muur. Daar zeggen ze: prima dat waterstof, over een jaar af 12.

Overgang naar all-electric brengt voor de consument ook kosten en gedoe met zich mee. Maar dat hoeft niet iedereen op hetzelfde moment te doen.
bestaande klanten die minder milieubewust zijn
Hoewel ik je idee snap en het er in principe wel mee eens zou kunnen zijn, EDIT:

weet ik niet hoe groot de investering is die nodig is voor een warmtepomp en de rest om je gasaansluiting te vervangen. Ik neem aan dat dat zo maar in de (tien)duizenden euro's loopt, een bedrag wat velen niet zomaar kunnen betalen.

Volgens de rekenvoorbeelden van milieucentraal.nl heb je het al snel over € 12.500 - 35.000

Daarnaast, hoe kijk je dan aan tegen alle miljoenen huurders in het land, dat zijn ook klanten, maar het is niet hun eigen aansluiting, maar die van de huurbaas/coöperatie.

[Reactie gewijzigd door Alxndr op 17 februari 2021 11:50]

Wat een aanname. Ook een bouwvakker kan bij zuinig sparen een huis kopen, zij hebben vanwege hun vroege 'carriere' start vaker het benodigde spaargeld dan jonge middeninkomens die vers met hun bachelor/master papiertje van start gaan.
Heel simpel gedacht. Er zijn genoeg mensen, bijvoorbeeld in het buiten gebied, die een koophuis hebben waarbij het loon niet hard is meegestegen de laatste jaren.

Vergeet niet dat de kloof groter is geworden, minder midden inkomens, meer arm vs rijk. Een hoop mensen met een koophuis hebben gewoon de middelen niet om echt te verduurzamen. De klachten van wie de rekening betaald bv bij overstappen op gas komt echt niet uit de lucht vallen.

Gelukkig zijn er wel steeds vaker subsidies die hierin helpen, maar die zullen bij moeten worden gevuld om echte verduurzaming voor elkaar te krijgen.


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn


Apple iPhone 12 Microsoft Xbox Series X LG CX Google Pixel 5 Sony XH90 / XH92 Samsung Galaxy S21 5G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True