Cookies op Tweakers

Tweakers is onderdeel van DPG Media en maakt gebruik van cookies, JavaScript en vergelijkbare technologie om je onder andere een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kan Tweakers hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Cookies accepteren' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt? Bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Krijn Soeteman

Freelanceredacteur

Ubuntu 20.04 Focal Fossa Review

Veel sneller en gelikter

Gnome 3.36 en Kernel 5.4

Voor de verandering zijn we niet geüpgraded van 19.10 naar 20.04, maar deden we een volledig nieuwe installatie. Dit had twee voordelen: we doorliepen het installatieproces weer eens en allerhande oude meuk vond eindelijk zijn weg naar de echte prullenbak. De reden voor de verse install was misschien wat apart: Half Life Alyx kwam net uit en die vr-game draait vooralsnog alleen op Windows, hoewel Steam VR onder Ubuntu op zich goed werkt. Updates lijken wel aan te tonen dat er verbeteringen worden doorgevoerd voor Proton, de tool om Windows-Steam-games geschikt te maken voor Linux. ProtonDB geeft Alyx al een zilverstatus.

Dit bracht mij voor het eerst sinds jaren tot een relatief langdurig gebruik van Windows, waardoor ik kon ervaren dat de ontwikkelaars van Gnome en Canonical een veel consistentere desktopomgeving hebben neergezet dan je in Windows 10 kunt vinden. Daar zit allicht een onderdeeltje gewenning in, maar de logica van alle systeemonderdelen onder Gnome lijkt veel groter. Ook was ik eraan gewend snel even iets te kunnen apt-installen, en niet overal ineens een applicatie voor te moeten installeren, zelfs om je webcam aan te sturen. Dat vrijwel al je apps in repositories zitten, blijkt ook ineens heel gemakkelijk. En kopiëren en plakken met de middelste muisknop: ik wist niet dat ik die functie zo vaak gebruik.

De basis

Het gaat om een LTS-versie met vijf jaar aan updates en tien jaar aan 'extended security maintenance', wat inhoudt dat betalende gebruikers tot 2030 veiligheidspatches krijgen. Zoals gewoonlijk wordt een LTS-uitgave niet volgestopt met nieuwe features en is het doel een superstabiel besturingssysteem af te leveren. In dit geval betekent dat onder andere een nieuwe Gnome-desktopomgeving, een nieuwe Linux-kernel, verbeterde ZFS-ondersteuning, OpenSSH U2F-ondersteuning, updates van het gros van de applicaties en betere hardwareondersteuning.

Gnome 3.36

We schreven al dat alles veel sneller of snappier aanvoelt dan met 18.04. Dat geldt ook ten opzichte van 19.10: een opgepoetste interface met nieuwe iconen en overal een paarse toets, met een Dark-versie van het thema als opvallende toevoeging. Dat paars vind je overal terug, ook achter de sliders die 'aanstaan', achter radiobuttons en bij schuifregelaars.

Ubuntu 20.04 Gnome 1

Voor de gebruikers die keurig zijn meegegaan met de halfjaarlijkse Ubuntu-uitgaven, zal het geen verrassing zijn dat je bij tijd en wijle een herinnering of andere notificatie krijgt via het notificatiecentrum middenbovenin. Daaraan is nu een 'Niet storen'-knop toegevoegd, een welkome aanvulling en iets wat je, eenmaal aangezet, misschien nooit meer uitzet.

Het instellingenmenu

Het aanpassen van je desktopomgeving begint bij het instellingenmenu, of de settings. Daar is een aantal belangrijke verbeteringen doorgevoerd, zoals het sneller toegankelijk maken van veelgebruikte instellingen. Om bij je beeldschermen, printers, toetsenborden of verwijderbare media te komen, moest je eerst naar Apparaten, om dan bij het volgende menu terecht te komen. Dat is nu allemaal naar het eerste instellingenscherm verplaatst. Zo kun je veel sneller bij allerlei veelgebruikte onderdelen. Alleen Toepassingen en Privacy hebben nu nog een eigen submenu.

Via online accounts kun je je online diensten koppelen, om zo bijvoorbeeld agendaherinneringen en dergelijke te krijgen via het notificatiescherm. Ook kun je via Gnome Extensions allerlei extraatjes toevoegen aan de notificatiebalk of andere onderdelen van de desktop. Je moet de integratie van Gnome Shell wel eerst activeren, want die staat standaard niet aan in Ubuntu.

Nog een leuke en wellicht handige feature die bestaat sinds Gnome 3.34, is de optie om applicaties te groeperen in het applicatiemenu. Het is een kwestie van aanklikken, muis ingedrukt houden en slepen naar de applicatie waarmee je de nieuwe applicatiegroep wilt beginnen.

Ubuntu 20.04 Gnome Instellingenmenu 2

Een andere praktische optie die sinds Gnome 3.34 aanwezig is, is de mogelijkheid om de volgorde van de zoekresultaten in het zoekpaneel te wijzigen. Standaard toont het zoekvenster een applicatie, gevolgd door 'bestanden', en daarna de calculator en agenda. Het gebruik van dit global-searchsysteem vereist wel een nieuwe routine.

Fractioneel schalen

Vooral met laptopdisplays die wel een hogere resolutie krijgen, maar geen grotere oppervlakte, is opschalen soms heel prettig. Tot nu toe kon je bij een xorg-sessie alleen switchen tussen 100 en 200 procent. Nu is het mogelijk in kwarten van 25 procent op te schalen tot 200 procent, wat eerder bij wayland al mogelijk was. Daarnaast is er een 'Adjust for TV'-optie gekomen, wat prettig kan zijn, omdat bij veel tv's de randen eraf vallen. Kleine waarschuwing: het kan zijn dat fractioneel schalen meer resources vraagt en dus de accu van je laptop sneller leeg raakt.

Mocht je nog instellingen missen, zoals weeknummers in de kalender van het notificatiescherm of een vastgesteld aantal workspaces in plaats van dynamisch, dan kun je dat oplossen met Gnome Tweaks, gewoon in het Software Center.

Kernel 5.4

Hoewel kernelversie 5.5 al sinds begin februari dit jaar uit is, komt Focal Fossa met Linuxkernel 5.4 als basis. De belangrijkste reden hiervoor is dat de 5.4-kernel, net als Focal Fossa, een LTS-versie is met upstream-updates tot het eind van 2021. Begrijpelijk, maar ook een beetje jammer, want de 5.5-kernel heeft wel enkele interessante functies en meer hardwareondersteuning, al is het niet heel moeilijk om zelf die kernel aan 20.04 toe te voegen.

WireGuard

Een van de functies die nog ontbreken in 5.4, is het WireGuard-protocol, een vpn die betere prestaties en een simpelere gebruikservaring biedt dan OpenVPN. WireGuard is wel aan kernel 5.6 toegevoegd, maar door het ontwikkelteam van Canonical ook aan de 5.4-kernel gehangen. Op het moment van schrijven moest je het protocol nog zelf toevoegen, maar het zit keurig in de repositories, dus een <sudo apt install wireguard-dkms> is voldoende.

ZFS

De mogelijkheid om ZFS te gebruiken, verscheen al in de installatieprocedure van Eoan Ermine, ofwel 19.10, en bestaat nog steeds als experimentele functie in 20.04. Tijdens een verse installatie krijg je de mogelijkheid voorgeschoteld onder 'Advanced features' bij de radiobutton 'Erase disk and install Ubuntu'. Zsys neemt al snapshots van het besturingssysteem voordat er package-managementacties worden uitgevoerd, schrijft Phoronix. Dit betekent dat je het systeem kunt terugdraaien naar een snapshot voordat een apt-upgrade, installatie of verwijdering plaatsvond. Uiteraard is er ook Btrfs als snapshotondersteunend bestandssysteem, een discussie die al lang loopt en bij lts-uitgave 16.04 uitgebreid is besproken. Ars Technica beschrijft in een testrun met ZFS en Fossa uitgebreid de ervaringen.

Python 2 eruit

Met het end-of-life van Python 2 is ook de tijd gekomen voor de programmeertaal om niet meer mee te doen in het Ubuntu-universum. De Python 2-packages blijven wel in de repositories, waardoor applicaties die het nog nodig hebben of Ubuntu-afgeleiden die Python 2 nog niet naar 3 hebben overgezet, niet in de problemen komen. Zie de Ubuntu-mailinglist voor meer informatie.

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Apple iPad Pro (2021) 11" Wi-Fi, 8GB ram Microsoft Xbox Series X LG CX Google Pixel 5a 5G Sony XH90 / XH92 Samsung Galaxy S21 5G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True