Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Tijs Hofmans

Redacteur privacy & security

Interview met Michiel Jonker

Privacyactivist uit idealisme en irritatie

Kennis van bestuursrecht

Het is op dit punt dat Jonkers kennis en kunde om de hoek kwamen kijken. Hij wilde eerst uitzoeken of het hier ging om een officieel besluit van de gemeente. "Ik wist meteen: als dit geen besluit is, kun je bij de bestuursrechter niet aankomen." Jonker kent het verschil tussen besluiten en beslissingen, en wanneer 'een recht wordt aangetast' in de juridische zin des woords, kennis die lang niet iedereen heeft. Hij wist ook al meteen dat hij een paper trail moest aanleggen en stuurde dus alles per brief op. De vraag welke achtergrond hij heeft, lijkt dan ook uitermate relevant, maar Jonker wil ook daar niet te veel over kwijt. "Ik zeg altijd dat ik achtergrondkennis heb op het gebied van bestuursrecht en daar ook wel een opleiding in heb gedaan." Dat ging niet specifiek over privacy, maar desondanks was de kennis handig. En met resultaat, want uiteindelijk oordeelde de Raad van State dat er geen sprake was van een 'besluit'. Daarom had de gemeente geen wettelijke basis voor de invoering van de afvalpassen en moest de Autoriteit Persoonsgegevens optreden in de zaak. Na enig tegenstribbelen eiste die vervolgens dat de gemeente zou stoppen met de pas. Het eerste succes voor Jonker was binnen.

Snowden

"De onthullingen van Edward Snowden waren voor mij wel een wake-upcall"Jonker is anders dan hoe je je een privacyactivist misschien zou voorstellen. Hij zit niet op Twitter om te ranten tegen bigdatabedrijven en zijn rechtszaken zijn niet gekozen omdat ze symbool staan voor grote dataverzamelwoede. We spraken met een welbespraakte man die methodisch optreedt tegen zaken waardoor hij zich oprecht voelt aangetast. Geen idealisme, maar een ongemakkelijk gevoel bij een opdringerig initiatief zoals een afvalpas.

Totdat de afvalpaszaak in 2014 bekendheid kreeg, voegde Jonker de daad bij woord: hij was daadwerkelijk anoniem. Hij dacht wel over privacy na, maar echt 'wakker' werd hij pas in 2013. Dat was het jaar van de Snowden-onthullingen. "Toen kwam je er ineens achter wat grote bedrijven en overheden wisten, maar vooral ook hoe ze ermee omgingen", vertelt hij. "Je herinnert het je maar moeilijk, maar vóór die tijd was het idee altijd dat die grote organisaties vast wel goed met onze gegevens omgingen; ze hebben immers een reputatie hoog te houden. Snowden trok een streep door die illusie. En niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook hier." Jonker zegt dat hij 'niet volledig naïef' was voordat de onthullingen massaal datamisbruik door overheden en techbedrijven aantoonden. "Maar de schaal waarop het gebeurde, maakte het wel een 'wakkerwordmoment'. En het feit dat het allemaal zo geïnstitutionaliseerd was. Ik besefte toen dat ik niet kon vertrouwen op de instituties om mijn privacy te beschermen. Ik zal het zelf moeten doen."

Ov-chipkaart

Jonker voerde vijf processen tegen de ov-chipkaartNa dat wakkerwordmoment begon Jonker anders na te denken over zaken als de afvalpas. Bijna tegelijk kwam daar de ov-chipkaart bij. Die werd in 2012 landelijk ingevoerd in Nederland, maar niet zonder slag of stoot. De kaart kreeg veel kritiek, vooral vanwege de complexiteit van het gebruik, maar ook vanwege de privacyimplicaties. De kaart wordt beheerd door Trans Link Systems, een joint venture van de vijf grootste ov-bedrijven van Nederland. Dat betekent ook dat niet NS, HTM, GVB, RET en andere vervoersbedrijven de data van reizigers verwerken, maar het samenwerkingsverband.

De kaart en de constructie erachter mogen lastig zijn, Michiel Jonkers bezwaren en rechtszaken ertegen zijn dat ook. Jonker strijdt al jaren tegen de privacyonvriendelijkheid van de chipkaart. Die is niet anoniem, zegt hij. De in- en uitcheckmomenten, en stations worden bijvoorbeeld vastgelegd. Het is hier dat Jonkers werkproces lastiger wordt. De ov-chipkaart was volgens hem op zoveel manieren een privacyschending dat hij verschillende zaken voerde. Wie 'michiel jonker + ov-chipkaart' googelt, krijgt uiteenlopende resultaten over gerechtelijke uitspraken, hogerberoepszaken, handhavingsverzoeken en afwijzingen. Jonker heeft bezwaar tegen diverse aspecten van de kaart. Hij vindt het niet kunnen dat de NS zijn reisgegevens overdraagt aan Trans Link Systems, maar hij hekelt ook al dat hij zijn gegevens moet afstaan door in te checken. Hij telt op zijn vingers mee. Ook het feit dat hij meer geld moet betalen voor een kaartje als hij dat contant afrekent. Oh, en dat in die ruimte meteen zeven camera's op hem zijn gericht, is evenmin prettig.


Apple iPhone 11 Microsoft Xbox Series X LG OLED C9 Google Pixel 4 CES 2020 Samsung Galaxy S20 4G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2020 Hosting door True