Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie
sluiten

Laatste kans om te stemmen voor de Tweakers Awards 2019/2020!

Dit jaar organiseert Tweakers alweer voor de dertiende keer de Tweakers Awards, de publieksprijs voor de beste technologie- en elektronicaproducten. Laat je stem gelden en maak kans op een Google Stadia Premiere Edition, Nintendo Switch inclusief Mario Kart of een setje Sony WF-1000XM3 in-ear oordoppen.

Stemmen

Door Wout Funnekotter

Hoofdredacteur

Intel NUC 9 Extreme Preview

Grootse prestaties in kleine behuizing

13-01-2020 • 06:00

80 Linkedin Google+

Artikel

Wie een zeer compacte pc wil, nog compacter dan wat je met een mini-itx-bord voor elkaar kunt krijgen, kan sinds 2012 al terecht bij Intels NUC-systeempjes. Deze zijn opgebouwd rond een klein moederbord van 10x10cm met daarop relatief zuinige Intel-cpu's. Voor de eerste paar generaties gebruikte Intel zijn meest zuinige cpu's, maar later kwamen er ook modellen met 28W- en 45W-cpu's en vorig jaar zelfs met de 65W- en 100W-chips met Vega-graphics. Wat je bij een NUC tot nu toe niet kon krijgen, was een cpu met meer dan vier cores, of een losse videokaart: serieuze rekenkracht dus. Daar brengt Intel nu verandering in met de NUC 9 Extreme-generatie, die op CES officieel werd aangekondigd en behoorlijk afwijkt van het aloude NUC-concept.

Deze nieuwe NUC's bestaan uit iets dat Intel een Compute Element noemt. Dat is eigenlijk een complete computer in de vorm van een pci-e-insteekkaart. De Compute Element wordt in een klein baseboard geprikt waar vervolgens weer andere dingen op kunnen worden aangesloten, zoals een losse videokaart of extra opslag. Op het mainboard zitten een mobiele Intel-cpu en twee m2-slots, en er is plaats voor twee ddr4-so-dimm's. Voor draadloze verbindingen zijn bluetooth 5- en wifi 6-ondersteuning ingebouwd. Achterop vind je twee keer gigabit-ethernet, vier keer usb-a, hdmi 2.0a, twee keer Thunderbolt 3 en een audio-uitgang. Intel gaat de Element leveren met drie verschillende cpu's: een i5-9300H, i7-9750H en i9-9980HK. Gebruikers kunnen kiezen voor een losse Element, of voor de hele kit met chassis.

Intels Ghost Canyon-chassis
NUC9i5QNX NUC9i7QNX NUC9i9QNX
CPU Intel Core i5-9300H Intel Core i7-9750H Intel Core i9-9980HK
Cores/Threads 4/8 6/12 8/16
Base clock 2,4GHz 2,6GHz 2,4GHz
Max turbo 4,1GHz 4,5GHz 5GHz
GPU Intel UHD Graphics 630 Intel UHD Graphics 630 Intel UHD Graphics 630
GPU Base clock 350MHz 350MHz 350MHz
GPU Max clock 1,05GHz 1,15GHz 1,25GHz
Verwachte prijs (kit) $1050 $1250 $1700

Intel is niet de enige fabrikant die rond de Compute Element systemen zal bouwen. Het bedrijf stelt de kaart beschikbaar aan derde partijen die er vervolgens zelf een behuizing voor kunnen ontwerpen. Op CES toonden onder andere CoolerMaster en Razer al hun eigen variaties op een NUC 9 Extreme-behuizing. Bij Intel zelf konden we de extreme NUC, die ook bekendstaat onder de codenaam Ghost Canyon, van dichtbij bekijken. Daarbij was een van de technici van Intel zo aardig om het systeem uit elkaar te trekken en onze vragen te beantwoorden.

Dat uit elkaar halen is iets dat de meeste kopers sowieso zullen moeten doen, want net als het gros van de huidige NUC's zal ook deze nieuwe versie zonder geheugen of opslagmedium worden geleverd. Gelukkig gaat dat demonteren redelijk eenvoudig. Om te beginnen moeten de zijpanelen en bovenkant van de kast worden verwijderd zodat je toegang krijgt tot het binnenwerk en dus de Compute Element. Nadat je een aantal kabeltjes hebt losgehaald van hun headers is de Element eenvoudig los te halen, net zoals je dat met een videokaart zou doen. Hij wordt afgedekt met een kunststof plaatje dat zich na het loshalen van twee schroefjes makkelijk laat verwijderen, zodat je toegang hebt tot het binnenwerk van de Element. Daar is ruimte voor twee m2-ssd's en twee ddr4 so-dimm's. Bij het inbouwen zou je op dat moment de hardware vastklikken en de boel weer in elkaar zetten.

Wacht je daar even mee en kijk je verder onder de motorkap, dan zie je het koelsysteem. De cpu wordt gekoeld door een vapor-chamber die doorloopt richting de chipset, die samen met de vrm's wordt afgedekt door een groot koellichaam. Volgens Intel is deze configuratie in staat om 65 watt aan warmte af te voeren, waarmee het bedrijf ervan overtuigd is dat ook de krachtigste NUC 9 met i9-cpu de ruimte heeft om maximaal te presteren.

Kopers van een NUC 9 Extreme zullen niet alleen zelf geheugen en opslag toevoegen, maar hoogstwaarschijnlijk ook een losse videokaart. Dat is immers waarom je deze NUC zou willen hebben. Het chassis van Intel biedt ruimte aan videokaarten van maximaal 202mm, die door een klein tussenschot deels gescheiden worden van de Compute Element. Dat is om ervoor te zorgen dat de fan van de Element niet de hete lucht van de videokaart aanzuigt. De voeding van Intels kastje is een 500W-exemplaar, maar het staat fabrikanten natuurlijk vrij om voor hun eigen behuizingen een krachtigere voeding te gebruiken.

Op het baseboard is verder nog een pci-e-x4-slot te vinden, bedoeld voor bijvoorbeeld een capture-kaart. Ook is er nog een extra slot voor een nvme-ssd. Intel biedt het ontwerp voor het baseboard in principe als referentieontwerp aan bij partners, maar geeft deze partners ook ruimte om een eigen baseboard te ontwerpen. We kunnen ons voorstellen dat een variant met sata-headers of meer x16-slots handig zou kunnen zijn, of een kleiner exemplaar waarbij het x4-slot achterwege wordt gelaten. Op de vraag of Intel ook ruimte laat voor andere typen koeling, bijvoorbeeld waterkoeling, was de reactie minder enthousiast. De Compute Element is echt bedoeld om kant-en-klaar te worden gebruikt, al zou Intel het ook niet verbieden.

De Razer Tomahawk-variant van de NUC 9 Extreme

Tot slot

De NUC 9 Compute Elements en kits gaan nog deze maand in de verkoop, en de kits van partners worden later dit jaar verwacht. Intel verkoopt ze niet direct, maar via retailers en bepaalt dus niet de uiteindelijke prijs. Op basis van de kostprijs verwacht de fabrikant dat de drie modellen respectievelijk 1050, 1250 en 1700 dollar gaan kosten. Voor dat geld krijg je dan het Ghost Canyon-chassis met de Compute Element, maar geen opslag, werkgeheugen of losse videokaart.

Toen we bij het horen van die prijzen de wenkbrauwen enigszins optrokken, reageerde de Intel-medewerker meteen door toe te geven dat het systeem inderdaad aardig aan de prijs is. Voor die forse meerprijs ten opzichte van een zelfbouw-desktop krijg je compactheid terug. Wie het dus belangrijk vindt dat een systeem niet veel ruimte inneemt of om welke reden dan ook zijn of haar systeem vaak moet verplaatsen, is de nieuwe NUC 9 Extreme een uitkomst. Want nooit eerder zagen we zoveel rekenkracht in zo'n klein systeem.

Om daar gebruik van te maken moet je niet alleen bereid zijn de hoofdprijs te betalen, maar ook accepteren dat de upgrade-mogelijkheden beperkt zijn. De videokaart, het geheugen en de ssd's zijn verwisselbaar, maar het moederbord en de cpu komen in één pakket en moeten dus gezamenlijk worden vervangen. Hoe mooi het systeem ook in elkaar zit en hoe indrukwekkend de technische prestatie ook is, met de huidige prijzen zijn deze nieuwe NUC's waarschijnlijk alleen interessant voor een kleine doelgroep.

Reacties (80)

Wijzig sortering
Het mag duidelijk zijn dat ik iemand ben met schetsmatige CPU kennis, maar in antwoord op je vraag:
Misschien weet je niet dat 99,999% vh opgenomen vermogen van een CPU wordt omgezet in warmte, en/of is je niet opgevallen dat van generatie op generatie het opgenomen vermogen gemiddeld toeneemt?
Van het precieze percentage wil ik af wezen, maar dat maximum processor dissipatie ca 20-30% hoger kan zijn dan de TPD is mij wel bekend. Daarmee kom je dus dicht bij het maximum vermogen dat de CPU kan opnemen, het input Voltage zal in deze situatie verhoogd zijn (~overklokken). Als ik het goed heb stelt de AMD TPD definitie (elektrisch vermogen in = thermisch vermogen uit) zonder te veel omhaal beiden aan elkaar gelijk.

Dit maximum verbruik (en performance ook) is wel een modus die we naast die TPD modus moeten zien, met een in de fabriek ingesteld voltage. Een andere manier om (onbedoeld) het verbruik van de CPU te verhogen is door de temperatuur in de kast hoog te maken, dan neemt de lekkage toe die je ook al noemt.

Maar dit alles doet niets aan af aan dat je gewoon een punt hebt. Processors zijn flink gegroeid, in mijn vorige reactie dacht ik niet aan multicore power houses, maar meer aan modale processors van een decennium terug, en hun huidige equivalenten. Maar ook daar gaat dat niet helemaal op, want de vroegere (<1000Mhz) P-III's en P-VI's verbruikten minder. De Athlon 64, waar ik aan bij mijn eerste post dacht (heb ik zelf gehad) bevond zich rond de 90-100W (2,4 GHz). De Athlon 64 bevond zich nog wel voor dat Dennart scaling breekpunt in 2007. Die processor leverde minder compute performance als een modale processor van dit moment. Maar een modale processor van dit moment is al snel 2 tot 4 cores groot, met ruim een factor 10 hogere resolutie. Dus ook al groter.

Wat nog wel als nuancering kan werken is dat de huidige processors multi core processors zijn, en die een 100% activiteit geven nog niet de normaal van hun gebruik.

P.S. Die Wiki power dissipation link is een drama, die verdient nog het nodige werk om tot een goede eenduidige lijst te komen. Zou trouwens best iets zijn, een overall merkonafhankelijke lijst met een aantal kengetallen die decennia bestrijkt.

[Reactie gewijzigd door teacup op 13 januari 2020 22:38]

Het mag duidelijk zijn dat ik iemand ben met schetsmatige CPU kennis, maar in antwoord op je vraag:

Van het precieze percentage wil ik af wezen, maar dat maximum processor dissipatie ca 20-30% hoger kan zijn dan de TPD is mij wel bekend.
Ongeacht TDP en hoeveel je daar onder of boven zit: het vermogen dat wordt opgenomen (afhankelijk van werklast en klokfrequentie), wordt praktisch geheel omgezet in warmte. Dus meer TDP, of anderzins meer opgenomen vermogen is meer warmte, en om oververhitting en daardoor defecten te voorkomen moet die warmte worden afgevoerd. Modernere CPUs vragen steeds meer vermogen, worden dus warmer en hebben daarom grotere koelers nodig..
processors multi core processors zijn, en die een 100% activiteit geven nog niet de normaal van hun gebruik.
Die cores kunnen niet op max draaien (die ze zouden kunnen halen als ze de enige core zouden zijn) omdat ze worden opgewarmd door omringende cores.
Je mag prima beargumenteren dat we het geen thermal throttle moeten noemen als de nominale prestaties van de processor wel gehaald worden maar de meesten hier zullen het thermal throttle willen noemen als de maximale prestaties substantieel slechter zijn dan andere beter gekoelde systemen met dezelfde proc.

De meesten vinden het onacceptabel als je een systeem verkoopt met een bepaalde cpu en je kunt die cpu niet vol benutten. Die dingen zijn namelijk duur genoeg.
Bij laptops is dit al een erg lastige discussie omdat fabrikanten ook verschillende keuze's maken, zo is bijvoorbeeld Asus vaak agressief qua turbo's, terwijl bijvoorbeeld Lenovo vaak conservatief is en tuned voor betere batterij duur.

Hierdoor kun je bijvoorbeeld zien dat een Asus laptop met cpu Y sneller is dan een Lenovo met cpu Y, maar heeft de Lenovo een betere batterij duur. Je hebt dan dezelfde cpu maar een andere product filosofie, ik zou echter niet willen zeggen dat het ene product per definitie minder is dan het anderen.

Maar ook bijvoorbeeld bij desktops zie je dit, o.a. Asus, MSI een Gigabyte negeren zoals ik in een post hierboven ook al uitleg in de regel de Intel specificaties en "overklokken" cpu's eigenlijk altijd, ook al denkt de consument dat deze op stock draait en helemaal niet aan het overklokken is.

Zien mensen dan de prestaties van bijvoorbeeld een 9900K op een Asus mobo en daarna in een HP desktop, waarbij HP zich in de regel wel redelijk aan de Intel specificaties houdt dan zie je mensen al roepen dat de HP PC last heeft van "Thermal Throttle" problemen. Ik zou het eigenlijk eerder andersom willen benoemen, het HP systeem heeft de correcte prestaties en de PC met het Asus mobo presteert bovenmatig goed omdat deze feitelijk door Asus standaard overklokt wordt.

Ik denk vooral dat de kreet "Thermal throttle!!!" vaak veel te snel gebruikt. Neemt niet weg dat er zeker laptops zijn met koelsystemen waar je vraagtekens bij kan hebben. Maar lang niet al deze zaken zijn een "Thermal Throttle" issue.


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn


Apple iPhone 11 Microsoft Xbox Series X LG OLED C9 Google Pixel 4 CES 2020 Samsung Galaxy S20 Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2020 Hosting door True