Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Krijn Soeteman

Freelanceredacteur

CERN: grotere ring of lineair?

Grootste natuurkundeproef heeft ambitie

CERN's antimateriefabriek

Het bezoek werd afgesloten met een bezoek aan nog twee onderzoeksinstellingen waarover je meestal weinig hoort: de Antimatter Factory en Isolde. Antimaterie spreekt natuurlijk tot de verbeelding, maar ondanks alle onderzoek dat er inmiddels naar gedaan is, weten we er nog bar weinig van. In 1928 bedacht Paul Dirac dat er van een elektron ook een antideeltje moest bestaan. De bekendste combinatie is dan ook de elektron-positroncombinatie. Het bestaan van antideeltjes was in eerste instantie een wiskundige noodzaak. Dat ze in werkelijkheid bestonden, werd eerst niet geloofd. Het eerste antiproton werd in 1955 gevonden, het eerste antineutron een jaar later. Niels Tuning, die ons samen met Elise Wursten rondleidt, vertelt dat in principe hetzelfde aantal deeltjes en antideeltjes moet zijn gevormd, maar dat slechts een op de miljard is overgebleven. "We willen meten of er toch een verschil in massa is of iets dergelijks. Misschien zijn er interacties waar verschil in zit."

Vertrager Elena om antiprotonen nog verder af te remmen

We kunnen wel antideeltjes maken. Het is de onderzoekers zelfs ooit gelukt een antiproton te maken dat ze vierhonderd dagen in 'leven' hebben gehouden. "Toen was de machine ergens anders voor nodig en hebben we het magneetveld uitgezet waar ie tussen bewaard bleef". We weten ook niet of antideeltjes omhoog of naar beneden zouden vallen onder invloed van zwaartekracht. "We weten eigenlijk heel weinig", is de conclusie.

Isolde is de laatste opstelling waar we langsgaan, de onderzoeksfaciliteit voor kernfysica. Het is momenteel de oudste faciliteit op het terrein die nog in bedrijf is. Naast alle experimentele onderzoeken die worden gedaan, is er sinds enkele jaren ook een medische faciliteit gekoppeld. Die maakt gebruik van de radioactieve isotopen voor medische applicaties. Je merkt al: er is heel veel interessants binnen CERN, veel te veel om in een artikel te behandelen, maar is het interessant genoeg om CERN te laten bestaan? Vinden we met ons allen dat die upgrades allemaal nodig zijn? Wat hopen we eigenlijk te vinden?

De belangrijkste motor van CERN is het onderzoek om te begrijpen of bepaalde theorieën sterk genoeg zijn. We weten dat dit niet zo is. Denk aan de zwaartekracht, die lijkt helemaal buiten de deeltjeswereld te staan. Dat geeft dus aan dat het standaardmodel geen volledige beschrijving van de werkelijkheid geeft. Hoe we dat dan wel moeten onderzoeken, daar is nog geen duidelijkheid over. Uit wat we uit de huidige metingen weten, kunnen we niet afleiden welke kant we op moeten, zo geeft Van Calmthout aan.

Het zoeken vereist dat we allemaal technologie en ideeën verzinnen die nog niet bestaanDe plannen om nog krachtigere en intensere versnellers te bouwen om nog preciezere metingen te doen, zijn nu vooral bedoeld om 'het standaardmodel zo hard te kneden dat het ergens een beetje scheurt', citeert Van Calmthout de directeur van Nikhef Stan Bentvelsen. Dat is allemaal nodig om het geheel beter te overzien en zo kunnen we een beter beeld hebben van hoe de dingen in elkaar steken.

Vaak wordt de vraag gesteld wat we daar nou allemaal aan hebben? Het zoeken vereist dat we allemaal technologie en ideeën verzinnen die nog niet bestaan en die zullen vermoedelijk in de verre toekomst ook elders hun waarde bewijzen. Alleen al de hele ontwikkeling van het huidige CERN heeft geleid tot veel spin-offs in de richting van dataverwerking, beeldvorming en versnellertechnologie. "Het kan bijna niet anders dan dat de technologie voor zulke extreme dingen onderweg zal leiden tot nieuwe technieken die hun belang blijken te hebben", zegt van Calmthout.

Hij sluit af met twee toekomstscenario's. "Ten eerste is CERN voor de Europese wetenschap heel belangrijk. Kijk maar om je heen: daar de Alpen en aan de andere kant de Jura. Als de CERN-directie zijn ambities mag verwezenlijken, wordt de grote ringvormige FCC-versneller gebouwd, dat is publiek geheim. Dat is deels om de science-case, maar ook om de rol van CERN binnen de Europese wetenschap te behouden, een lab dat immers leeft bij de gratie van een groot ambitieus project."

De upgrades van de LHC zijn wel belangrijk voor onderzoek, maar vormen een aflopend project, dat over vijftig jaar niet meer zal staan voor een gemeenschappelijk doel. Aan ambitie ontbreekt het niet en als Europa het wil, bestaat het over vijftig jaar nog, mét een enorme ring onder de Alpen en de Jura.

Reacties (67)

Wijzig sortering

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone 11 Microsoft Xbox Series X LG OLED C9 Google Pixel 4 CES 2020 Samsung Galaxy S20 4G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2020 Hosting door True