Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Willem de Moor

Redacteur componenten

Ryzen 3000 en Zen 2 Preview

Nieuwe 7nm-processors en een nieuwe chipset

Een eind aan geruchten

Na veel speculatie, waarbij sommige geruchten een stuk minder correct bleken dan gehoopt, heeft AMD eindelijk zijn nieuwe generatie Ryzen-processors uitgebracht. De derde generatie Ryzen wordt, zoals al bekend was, gemaakt met op 7nm geproduceerde Zen 2-cores. De complete line-up van de processors was echter nog niet bekend en AMD heeft in zijn Computex-openingskeynote in Taipei drie modellen aangekondigd, door middel van een persbericht aangevuld met nog eens twee processors.

Daarmee bestaat de voorlopige line-up Ryzen 3000-processors uit vijf modellen. Europese prijzen zijn nog niet bekend, maar de Amerikaanse prijzen variëren van 199 tot 499 dollar. Twee Ryzen 5-processors, de 3600 en 3600X, vormen de instapmodellen, met prijzen van respectievelijk 199 en 249 dollar. Die twee modellen zijn niet in de keynote of de livestream daarvan aan de orde geweest, maar enkel via een persbericht wereldkundig gemaakt.

Processor Cores/Threads Kloksnelheid/turbo (GHz) Cache (totaal) Pci-e-lanes
(Cpu+x570-chipset)
Adviesprijs
Ryzen 9 3900X 12/24 3,8 / 4,6 70MB 40 $499
Ryzen 7 3800X 8/16 3,9 / 4,5 36MB 40 $399
Ryzen 7 3700X 8/16 3,6 / 4,4 36MB 40 $329
Ryzen 5 3600X 6/12 3,8 / 4,4 35MB 40 $249
Ryzen 5 3600 6/12 3,6 / 4,2 35MB 40 $199

De twee opvolgende modellen, in de Ryzen 7-serie, werden wel tijdens de keynote geïntroduceerd. Ten eerste is er een zuinige octocore: de Ryzen 7 3700X, met een prijs van 329 dollar. Daarboven wordt de Ryzen 7 3800X, die 399 dollar gaat kosten, gepositioneerd. De 'one more thing' van de keynote betrof een processor met twaalf cores, die in de nieuwe Ryzen 9-serie wordt geplaatst. Dat model gaat 499 dollar kosten. Alle processors komen beschikbaar op 7 juli, waarmee AMD uiteraard refereert aan het 7nm-procedé, waarop de processors worden gemaakt.

We gaan in deze preview iets dieper in op de architectuur van de Zen 2-cores, de manier waarop AMD de processors samenstelt uit 7nm-chiplets en 14nm-i/o-complexen, en we bekijken de prestaties die AMD belooft voor de nieuwe serie nader. Daarnaast gaan we in op de nieuwe X570-chipset, die met de Ryzen 3000-serie wordt geïntroduceerd.

Zen 2: vijftien procent hogere ipc

Er zijn in principe drie manieren om de prestaties van een processor te verhogen. Het aantal cores uitbreiden is een spelletje dat AMD al aardig kent, maar het profijt dat je daarvan hebt, hangt sterk af van de workload; lang niet alle taken laten zich netjes opsplitsen. Aan het verhogen van de kloksnelheid heb je een stuk meer, maar daarmee loop je tegen grenzen van energiegebruik, of eigenlijk warmteproductie, en architecturale limieten. De elementairste manier om prestaties te verhogen is echter de ipc, ofwel de instructies per kloktik. Als je meer berekeningen per cyclus kunt uitvoeren, levert dat simpelweg betere prestaties op.

Met de introductie van de eerste generatie Zen-cores had AMD al een enorme ipc-verbetering laten zien ten opzichte van de Bulldozer- dan wel Excavator-architectuur. Nu zul je misschien zeggen dat dat hard nodig was en nogal wiedes is, maar met de eerste generatie Zen realiseerde AMD een ipc-verbetering van maar liefst 52 procent, terwijl het zich een nog altijd ambitieuze 40 procent verbetering ten doel had gesteld. Als we naar de incrementele verbeteringen van eerdere generaties kijken, of naar de stappen die concurrent Intel maakte, is dat imposant. Ter illustratie van dat punt: de ipc-verbetering van de eerste naar de tweede generatie Ryzen-processors, met respectievelijk Zen- en Zen+-cores, is slechts een procent of 2 tot 3.

Voor de nieuwe Zen 2-cores had AMD intern de lat voor ipc-verbetering behoorlijk hoog gelegd; ongeveer 9 procent zou haalbaar zijn volgens de technici. Gezien de stap tussen de eerste en de tweede generatie Ryzen zou dat al aanzienlijk zijn, maar tijdens de keynote op de Computex spiegelde AMD een ipc-lift van 13 tot 15 procent voor. Uiteraard zullen onze eigen benchmarks dat moeten uitwijzen, maar volgens AMD's benchmarks staat AMD daarmee op gelijke voet met concurrent Intel. Bovendien zijn de Zen 2-cores dankzij het 7nm-procedé zuiniger dan die van Intel, getuige de tdp van de octacores en zelfs het model met twaalf cores van 105W, waar Intels octocores zelden met de opgegeven 95W uitkomen.

Zoals inmiddels bekend mag worden verondersteld, maakt AMD niet de volledige chip op het dure 7nm-procedé van TSMC. Enkel de Zen 2-cores, die het meest profiteren van de kleinste transistors, zijn op 7nm gemaakt. De overige hardware van de processor, zoals de geheugen- en pci-expresscontrollers, worden op een wat ouder 14nm-proces gemaakt. De chiplets, zoals AMD de afzonderlijke stukjes silicium noemt, worden met een verbeterde versie van AMD's Infinity Fabric met elkaar verbonden. Per lane beschikt dat vernieuwde Infinity Fabric over 25GT/s in plaats van 10,6GT/s in eerdere Zen-versies. Net als eerdere generaties passen de Ryzen 3000-processors, ook bekend onder codenaam Matisse, in de AM4-socket.

De Zen 2-cores hebben drie belangrijke verbeteringen gekregen om de prestaties te verhogen. Ten eerste heeft AMD de hoeveelheid cache verhoogd. De latency naar het werkgeheugen vormde een belangrijk knelpunt voor de prestaties, vooral in games, en meer cache betekent dat minder toegang tot het werkgeheugen nodig is. De L3-cache is daarom verdubbeld, van effectief 2MB per core naar 4MB L3-cache per core. Dat betekent dat de octocoremodellen over 32MB L3-cache beschikken; het twaalfcoremodel beschikt zelfs over 64MB L3-cache. Waarschijnlijk zijn de Zen 2-cores weer in corecomplexes van vier cores ingedeeld, met 16MB L3-cache per compex, of heeft elke chiplet van 8 cores 16MB L3-cache. De cores kunnen selectief uitgeschakeld worden, maar de cache blijft intact. Overigens blijft de hoeveelheid L2-cache gelijk aan die van Zen en Zen+, en blijft die dus ook voor Zen 2 512kB per core.

De tweede verandering, waarover iets minder details bekend zijn gemaakt, is de floatingpoint-engine. Die is volgens AMD verdubbeld wat prestaties betreft, onder meer door de breedte van de datapaden naar de fp-units te verdubbelen van 128 naar 256bit. Ook de execution units kunnen meer data verwerken met 256bit-fma's, waar Zen 128bit-fma's had. Ten slotte zijn ook de loadstore units verdubbeld van 128 naar 256bit. Details over de rest van de pipeline zijn schaars; de prefetch van de branch prediction unit zou verbeterd zijn en de micro-operations cache zou vergroot zijn, maar daarover zijn geen details bekendgemaakt.

Pci-e 4.0

De laatste grote aanpassing is de pci-e-interface. Die ondersteunt voortaan de pci-e 4.0-standaard, waarmee de bandbreedte wordt verdubbeld van 8 naar 16GT/s per lane. Daarmee zouden onder meer videokaarten en nvme-ssd's over veel meer bandbreedte kunnen beschikken. De communicatie naar de chipset verloopt ook via pci-e-lanes, vier stuks, en die verbinding wordt dus ook een stuk sneller.

De X570-chipset en moederborden

Om maximaal te profiteren van die snellere pci-e 4.0-link naar de chipset is een nieuwe chipset nodig: de X570-chipset. De chipsets tot dusver hebben een pci-e 3.0-interface, maar dat werkt dankzij backward compatibility nog wel met de nieuwe processors. De X570-chipset kan dankzij de pci-e 4.0-implementatie zelf zorgen voor usb 3.1 gen2-connectiviteit en natuurlijk wifi, bluetooth en sata. Die extra features hebben een keerzijde; de X570-chipset heeft een tdp van 11W, waar de X470-chipset slechts 6W vergt. Dat betekent dat vrijwel alle, zo niet alle, moederbordfabrikanten zich genoodzaakt zien om de chipset actief te koelen. De vraag is of dat met stille koelers kan. De kleine ventilatortjes die daar traditioneel voor werden gebruikt, stonden niet bekend om hun stille werking.

X570-chipset (via Hkepc)

Overigens is een moederbord met X570-chipset niet in alle gevallen absoluut noodzakelijk om van pci-e 4.0-lanes gebruik te maken. De belangrijkste lanes, die voor de videokaart en primaire nvme-drive, worden immers door de in de processor geïntegreerde pci-e-controler aangestuurd en niet via de chipset. Sommige moederborden met bijvoorbeeld X470-chipset zouden daarom nog steeds een videokaart met de snellere link kunnen aansturen. Daarvoor moet aan ten minste twee voorwaarden worden voldaan: het moet door de fabrikant worden ondersteund door middel van bios-updates en het slot moet korte lijntjes naar de processorsocket hebben. Door de hogere snelheden is pci-e 4.0 een stuk gevoeliger en zonder redriverchips treedt te veel storing op. In de praktijk zal dat waarschijnlijk betekenen dat slechts het eerste pci-e-slot geschikt is voor pci-e 4.0-snelheden.

Update, maandag 14.00: AMD heeft duidelijk gemaakt dat pci-e 4.0 niet op moederborden met 300 en 400 Series-chipsets beschikbaar komt.

De X570-chipset voorziet in maximaal 16 pci-e 4.0-lanes, waarvan de bandbreedte naar de processor uiteraard wordt gedeeld, aangezien slechts vier lanes de interface tussen chipset en processor vormen. Verder zijn acht usb 3.2-poorten met 10Gbit/s bandbreedte mogelijk, samen met acht usb 2.0-poorten en maximaal twaalf sata-600-interfaces. De processor zelf levert verder nog zestien pci-e 4.0-lanes voor de gpu en vier voor opslag, bijvoorbeeld een nvme-drive. Het maximum aantal te gebruiken pci-e-lanes is daarmee 36 en niet 40, zoals AMD in sommige uitingen zegt. Vier lanes zorgen immers voor de interface tussen processor en chipset.

Alle fabrikanten hebben inmiddels hun line-up X570-moederborden onthuld, waarbij ze uiteraard vrij zijn features toe te voegen of voor goedkopere modellen juist weg te laten.

Prestatiepreview

Dan rest ons nog een preview van de prestaties van AMD's nieuwe processors op een rijtje te zetten. Uiteraard hebben we de chips zelf nog niet kunnen testen, maar AMD heeft enkele cijfers bekendgemaakt.

Zoals we al eerder schreven, moet de Ryzen 7 3700X het opnemen tegen Intels Core i7-9700K. Met een prijs van 329 dollar tegenover 374 dollar is de Ryzen-processor in dat opzicht in het voordeel. Beide processors beschikken over acht cores, maar bij de 3700X is smt ingeschakeld, waardoor je over zestien threads beschikt. Bij de 9700K is dat niet het geval; die heeft geen Hyper-Threading en dat is misschien maar goed ook.

Volgens AMD levert de 3700X ongeveer 1 procent meer singlethreaded-performance in Cinebench R20, en dankzij smt 28 procent meer multithreaded-performance. Met een opgegeven boostsnelheid van 4,4GHz, tegenover de 4,9GHz singlecoreturbo van de 9700K, zou dat betekenen dat de Zen 2-cores Intels Core-architectuur hebben ingehaald wat ipc betreft. Ook zouden de chips zuiniger zijn, aangezien de 3700X een tdp van 65W heeft gekregen, tegenover 95W van Intels 9700K.

De Ryzen 7 3800X wordt tegenover Intels Core i9-9900K gepositioneerd en ook die processor is met een prijs van 399 dollar aanzienlijk goedkoper dan Intels vraagprijs van minimaal 488 dollar voor de 9900K. Beide processors verdubbelen met smt danwel Hyper-Threading het aantal threads dat hun acht cores gelijktijdig kunnen verwerken. Beide processors zijn in Cinebench ongeveer even snel volgens AMD's benchmarks, hoewel de 3800X misschien net een procentje beter scoort. In een PUBG-demo wist de 3800X de framerates net boven de 150fps te houden en de 9900K zat daar een fractie onder. Kortom, beide processors lijken vrijwel hetzelfde te scoren.

AMD zette de Ryzen 9 3900X, de eerste in zijn serie, tegenover de veel duurdere Core i9-9920X. Deze hedt-processor kost 1189 dollar, tegenover de 499 dollar van de 3900X en beide modellen beschikken over twaalf cores met vierentwintig threads. In Cinebench' singlethreadedtest scoorde de 3900X volgens AMD 14 procent hoger dan de 9920X en in de multithreadedtest daalde de voorsprong tot 6 procent. De tdp van de 3900X bedraagt echter net als die van de 3800X 105W, terwijl dat voor de 9920X 165W is.

Uiteraard gaan we de nieuwe Ryzen-modellen uitgebreid zelf aan de tand voelen zodra reviewsamples beschikbaar komen. De introductie van de Ryzen 3000-serie is gepland op 7 juli, dus we verwachten dan ook performancereviews te kunnen publiceren.

Reacties (272)

Wijzig sortering
Hmm, misschien leuk voor Tweakers om deze nieuwe cpu's te testen op de oude chipsets? Dus of het het waard is enkel de cpu te upgraden of dat toch het halve systeem moet als je er echt op vooruit wil gaan.
AMD is echt goed bezig. Mijn nieuwe build komt eraan, zodra deze op de markt is. Zo een 500€ voor een 12 core die sneller is dan de I9-9900K en vaak een hele hoop op multi klinkt als muziek in mijn oren.

Ook wil ik graag weer een AMD build maken ook om ze te belonen voor het goede werk, want daar gaat het natuurlijk ook om, dat ze gekocht worden, maar dat ging al super met de huidige gen, dus ik verwacht bij de volgende dat het enkel beter wordt.

Ook is het fijn dat er pci-e 4 komt op AMD, waardoor ik straks de nog snellere m2 ssd erin kan planten, die van Corsair die eraan komt met ruim 5gb/s!

Ze gaan de PS5 en vermoedelijk de nieuwe MS box voorzien van cpu en gpu's welke ze natuurlijk sterker maken tegen Intel. Ook op server gebied is de nieuwe Rome schijnbaar een totaal monster welke de huidige Intel doet verbleken qua prestatie's. En in de cloud is dat natuurlijk waar dit soort diensten naarstig naar opzoek zijn.

Dus we mogen blij zijn dat AMD weer de juiste weg heeft gevonden. En mogelijk dat de GPU RDNA architectuur ook beter is dan gedacht. Als het echt zo goed is als ze zeggen 25% ipc tov CGN en 50% minder stroom verbruik dan doen ze op beide gebieden weer helemaal mee!
Paar vraagjes,

"Bij de 9700K is dat niet het geval; die heeft geen Hyper-Threading en dat is misschien maar goed ook."

1. Waarom is dat goed?
Ik vermoed dat er hier gerefereerd wordt naar de verschillende beveiligingsproblemen die gerelateerd zijn aan hyperthreading. Tweakers heeft er onlangs een artikel over gepubliceerd:
reviews: Beveiligingslekken in Intels cpu's - Is dit het einde van Hyper-Thre...

Kort samengevat kan een programma theoretisch aan data uit het geheugen/cache van een ander programma geraken, en daar kan gevoelige data bij zitten (denk aan beveiligingssleutels/paswoorden), en uiteindelijk kunnen er eventueel admin rechten worden verkregen op de machine door de lekken slim uit te buiten. Aangezien het voorlopig nog redelijk moeilijk uit te buiten problemen zijn lijkt het risico voor de consument nog enigszins mee te vallen. Voor bijvoorbeeld een datacenter is dat wel een probleem, zij zouden wel eens een specifiek doelwit kunnen zijn. Gooi dus nog niet meteen je Intel PC uit het raam :) .
1. Dat zou goed zijn vanwege het veiligheidslek dat daar recent in is ontdekt. reviews: Beveiligingslekken in Intels cpu's - Is dit het einde van Hyper-Thre...
Alhoewel ik graag ik uitkijk naar de nieuwe series, vindt ik het raar dat de makers van de moederborden(ASUS, MSI etc) mensen waarschuwen om de nieuwe processor series niet combineren is met de 1ste en 2e generatie moederbord series. Dit was toch wel enigzins de bedoeling?
In de context dat er algemeen verwacht werd dat iedereen gewoon zou kunnen upgraden naar deze Ryzen reeks is dat zeker raar. Bij veel tweakers leek dat in ieder geval een belangrijk selling point te zijn. Zeker in contrast met Intel waarbij je elke 2 'generaties' een nieuwe chipset nodig hebt.

In de praktijk is het dan weer niet zo gek. Er blijken nogal wat kwaliteitsverschillen te zijn in het VRM ontwerp. Dan praten we letterlijk over 111 graden onder load bij een overclock, zie bijvoorbeeld https://youtu.be/EqQcgwz1hYA?t=759 . Uit de boodschap van de makers valt eigenlijk af te leiden dat ze er zelf ook niet volledig achter staan. Wellicht hebben ze in die tijd AMD te veel in de budget hoek geduwd dan terecht was.

Hoe dan ook op reddit staat een compilatie: https://i.redd.it/7n48gewun0p21.png Overigens is deze lijst geen harde wetenschap, ze zetten er zelf onder dat het niet is getest en op basis van specs en plaatjes is. Wellicht wel een mooi startpunt, als je in de top tier zit dan zal het wel loslopen. Zo niet dan is het wellicht handig het even op ons eigen forum te vragen.

[Reactie gewijzigd door sdk1985 op 29 mei 2019 23:14]

Handig om hierbij te vermelden dat die waarschuwing, voor zover ik kon zien, impliciet geldt voor de CPU's met meer dan 8 cores. 8 en minder zouden wel nog op dezelfde moederborden moeten werken met een BIOS update, en zeker de versies met 6 of minder.
Intel wint van AMD in FPS bij games ja. Maar in FPS/euro wint AMD het gewoon vaak. Maar zo lang Intel de snelste CPU heeft denken veel mensen dat Intel altijd beter is dan AMD voor gamen.
Houd bij het uitzoeken van een nieuw moederbord dan ook rekening met het feit dat de chipset niet de enige verbruiker is op het pcb. Vaak zorgt het VRM voor meer warmte dan een chipset, afhankelijk van de stroom die getrokken wordt door de processor en de hoeveelheid power fases die het moederbord heeft.
Ja, de 9400F is 25 euro goedkoper dan de 2600X en inderdaad zuiniger. Maar beter in games is een groot woord. Het is vergelijkbaar. Intel wint in de meeste games, maar AMD wint ook in een aantal games. Vooral de modernere: https://www.techspot.com/...00f-vs-amd-ryzen-5-2600x/

En in multithreaded applicaties is de Intel zo'n 25% langzamer: https://www.tomshardware....ated-graphics,6107-7.html

Daar komt bij dat je zo'n 2600X kan upgraden naar een idiote 12 core 3900X. Die 9400F kun je hoogstens naar een 8 core 9900K upgraden.

[Reactie gewijzigd door lordawesome op 28 mei 2019 14:52]

De volgende generatie APUs wordt (waarschijnlijk) gewoon een 2000serie CPU met graphics net zoals de 2x00G van nu eigenlijk een 1x00 CPU zijn. Lisa Su (CEO AMD) heeft zelf gezegd dat er dit jaar geen Zen2 APU komt. Met een beetje geluk wordt de 3x00G serie wel wat sneller, maar als je een echte grote stap vooruit wilt moet je vrees ik nog een jaar wachten.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone 11 Nintendo Switch Lite LG OLED C9 Google Pixel 4 FIFA 20 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 iPhone

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True