Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Willem de Moor

Redacteur componenten

Ryzen 3000 en Zen 2 Preview

Nieuwe 7nm-processors en een nieuwe chipset

Een eind aan geruchten

Na veel speculatie, waarbij sommige geruchten een stuk minder correct bleken dan gehoopt, heeft AMD eindelijk zijn nieuwe generatie Ryzen-processors uitgebracht. De derde generatie Ryzen wordt, zoals al bekend was, gemaakt met op 7nm geproduceerde Zen 2-cores. De complete line-up van de processors was echter nog niet bekend en AMD heeft in zijn Computex-openingskeynote in Taipei drie modellen aangekondigd, door middel van een persbericht aangevuld met nog eens twee processors.

Daarmee bestaat de voorlopige line-up Ryzen 3000-processors uit vijf modellen. Europese prijzen zijn nog niet bekend, maar de Amerikaanse prijzen variëren van 199 tot 499 dollar. Twee Ryzen 5-processors, de 3600 en 3600X, vormen de instapmodellen, met prijzen van respectievelijk 199 en 249 dollar. Die twee modellen zijn niet in de keynote of de livestream daarvan aan de orde geweest, maar enkel via een persbericht wereldkundig gemaakt.

Processor Cores/Threads Kloksnelheid/turbo (GHz) Cache (totaal) Pci-e-lanes
(Cpu+x570-chipset)
Adviesprijs
Ryzen 9 3900X 12/24 3,8 / 4,6 70MB 40 $499
Ryzen 7 3800X 8/16 3,9 / 4,5 36MB 40 $399
Ryzen 7 3700X 8/16 3,6 / 4,4 36MB 40 $329
Ryzen 5 3600X 6/12 3,8 / 4,4 35MB 40 $249
Ryzen 5 3600 6/12 3,6 / 4,2 35MB 40 $199

De twee opvolgende modellen, in de Ryzen 7-serie, werden wel tijdens de keynote geïntroduceerd. Ten eerste is er een zuinige octocore: de Ryzen 7 3700X, met een prijs van 329 dollar. Daarboven wordt de Ryzen 7 3800X, die 399 dollar gaat kosten, gepositioneerd. De 'one more thing' van de keynote betrof een processor met twaalf cores, die in de nieuwe Ryzen 9-serie wordt geplaatst. Dat model gaat 499 dollar kosten. Alle processors komen beschikbaar op 7 juli, waarmee AMD uiteraard refereert aan het 7nm-procedé, waarop de processors worden gemaakt.

We gaan in deze preview iets dieper in op de architectuur van de Zen 2-cores, de manier waarop AMD de processors samenstelt uit 7nm-chiplets en 14nm-i/o-complexen, en we bekijken de prestaties die AMD belooft voor de nieuwe serie nader. Daarnaast gaan we in op de nieuwe X570-chipset, die met de Ryzen 3000-serie wordt geïntroduceerd.

Zen 2: vijftien procent hogere ipc

Er zijn in principe drie manieren om de prestaties van een processor te verhogen. Het aantal cores uitbreiden is een spelletje dat AMD al aardig kent, maar het profijt dat je daarvan hebt, hangt sterk af van de workload; lang niet alle taken laten zich netjes opsplitsen. Aan het verhogen van de kloksnelheid heb je een stuk meer, maar daarmee loop je tegen grenzen van energiegebruik, of eigenlijk warmteproductie, en architecturale limieten. De elementairste manier om prestaties te verhogen is echter de ipc, ofwel de instructies per kloktik. Als je meer berekeningen per cyclus kunt uitvoeren, levert dat simpelweg betere prestaties op.

Met de introductie van de eerste generatie Zen-cores had AMD al een enorme ipc-verbetering laten zien ten opzichte van de Bulldozer- dan wel Excavator-architectuur. Nu zul je misschien zeggen dat dat hard nodig was en nogal wiedes is, maar met de eerste generatie Zen realiseerde AMD een ipc-verbetering van maar liefst 52 procent, terwijl het zich een nog altijd ambitieuze 40 procent verbetering ten doel had gesteld. Als we naar de incrementele verbeteringen van eerdere generaties kijken, of naar de stappen die concurrent Intel maakte, is dat imposant. Ter illustratie van dat punt: de ipc-verbetering van de eerste naar de tweede generatie Ryzen-processors, met respectievelijk Zen- en Zen+-cores, is slechts een procent of 2 tot 3.

Voor de nieuwe Zen 2-cores had AMD intern de lat voor ipc-verbetering behoorlijk hoog gelegd; ongeveer 9 procent zou haalbaar zijn volgens de technici. Gezien de stap tussen de eerste en de tweede generatie Ryzen zou dat al aanzienlijk zijn, maar tijdens de keynote op de Computex spiegelde AMD een ipc-lift van 13 tot 15 procent voor. Uiteraard zullen onze eigen benchmarks dat moeten uitwijzen, maar volgens AMD's benchmarks staat AMD daarmee op gelijke voet met concurrent Intel. Bovendien zijn de Zen 2-cores dankzij het 7nm-procedé zuiniger dan die van Intel, getuige de tdp van de octacores en zelfs het model met twaalf cores van 105W, waar Intels octocores zelden met de opgegeven 95W uitkomen.

Zoals inmiddels bekend mag worden verondersteld, maakt AMD niet de volledige chip op het dure 7nm-procedé van TSMC. Enkel de Zen 2-cores, die het meest profiteren van de kleinste transistors, zijn op 7nm gemaakt. De overige hardware van de processor, zoals de geheugen- en pci-expresscontrollers, worden op een wat ouder 14nm-proces gemaakt. De chiplets, zoals AMD de afzonderlijke stukjes silicium noemt, worden met een verbeterde versie van AMD's Infinity Fabric met elkaar verbonden. Per lane beschikt dat vernieuwde Infinity Fabric over 25GT/s in plaats van 10,6GT/s in eerdere Zen-versies. Net als eerdere generaties passen de Ryzen 3000-processors, ook bekend onder codenaam Matisse, in de AM4-socket.

De Zen 2-cores hebben drie belangrijke verbeteringen gekregen om de prestaties te verhogen. Ten eerste heeft AMD de hoeveelheid cache verhoogd. De latency naar het werkgeheugen vormde een belangrijk knelpunt voor de prestaties, vooral in games, en meer cache betekent dat minder toegang tot het werkgeheugen nodig is. De L3-cache is daarom verdubbeld, van effectief 2MB per core naar 4MB L3-cache per core. Dat betekent dat de octocoremodellen over 32MB L3-cache beschikken; het twaalfcoremodel beschikt zelfs over 64MB L3-cache. Waarschijnlijk zijn de Zen 2-cores weer in corecomplexes van vier cores ingedeeld, met 16MB L3-cache per compex, of heeft elke chiplet van 8 cores 16MB L3-cache. De cores kunnen selectief uitgeschakeld worden, maar de cache blijft intact. Overigens blijft de hoeveelheid L2-cache gelijk aan die van Zen en Zen+, en blijft die dus ook voor Zen 2 512kB per core.

De tweede verandering, waarover iets minder details bekend zijn gemaakt, is de floatingpoint-engine. Die is volgens AMD verdubbeld wat prestaties betreft, onder meer door de breedte van de datapaden naar de fp-units te verdubbelen van 128 naar 256bit. Ook de execution units kunnen meer data verwerken met 256bit-fma's, waar Zen 128bit-fma's had. Ten slotte zijn ook de loadstore units verdubbeld van 128 naar 256bit. Details over de rest van de pipeline zijn schaars; de prefetch van de branch prediction unit zou verbeterd zijn en de micro-operations cache zou vergroot zijn, maar daarover zijn geen details bekendgemaakt.

Pci-e 4.0

De laatste grote aanpassing is de pci-e-interface. Die ondersteunt voortaan de pci-e 4.0-standaard, waarmee de bandbreedte wordt verdubbeld van 8 naar 16GT/s per lane. Daarmee zouden onder meer videokaarten en nvme-ssd's over veel meer bandbreedte kunnen beschikken. De communicatie naar de chipset verloopt ook via pci-e-lanes, vier stuks, en die verbinding wordt dus ook een stuk sneller.

De X570-chipset en moederborden

Om maximaal te profiteren van die snellere pci-e 4.0-link naar de chipset is een nieuwe chipset nodig: de X570-chipset. De chipsets tot dusver hebben een pci-e 3.0-interface, maar dat werkt dankzij backward compatibility nog wel met de nieuwe processors. De X570-chipset kan dankzij de pci-e 4.0-implementatie zelf zorgen voor usb 3.1 gen2-connectiviteit en natuurlijk wifi, bluetooth en sata. Die extra features hebben een keerzijde; de X570-chipset heeft een tdp van 11W, waar de X470-chipset slechts 6W vergt. Dat betekent dat vrijwel alle, zo niet alle, moederbordfabrikanten zich genoodzaakt zien om de chipset actief te koelen. De vraag is of dat met stille koelers kan. De kleine ventilatortjes die daar traditioneel voor werden gebruikt, stonden niet bekend om hun stille werking.

X570-chipset (via Hkepc)

Overigens is een moederbord met X570-chipset niet in alle gevallen absoluut noodzakelijk om van pci-e 4.0-lanes gebruik te maken. De belangrijkste lanes, die voor de videokaart en primaire nvme-drive, worden immers door de in de processor geïntegreerde pci-e-controler aangestuurd en niet via de chipset. Sommige moederborden met bijvoorbeeld X470-chipset zouden daarom nog steeds een videokaart met de snellere link kunnen aansturen. Daarvoor moet aan ten minste twee voorwaarden worden voldaan: het moet door de fabrikant worden ondersteund door middel van bios-updates en het slot moet korte lijntjes naar de processorsocket hebben. Door de hogere snelheden is pci-e 4.0 een stuk gevoeliger en zonder redriverchips treedt te veel storing op. In de praktijk zal dat waarschijnlijk betekenen dat slechts het eerste pci-e-slot geschikt is voor pci-e 4.0-snelheden.

Update, maandag 14.00: AMD heeft duidelijk gemaakt dat pci-e 4.0 niet op moederborden met 300 en 400 Series-chipsets beschikbaar komt.

De X570-chipset voorziet in maximaal 16 pci-e 4.0-lanes, waarvan de bandbreedte naar de processor uiteraard wordt gedeeld, aangezien slechts vier lanes de interface tussen chipset en processor vormen. Verder zijn acht usb 3.2-poorten met 10Gbit/s bandbreedte mogelijk, samen met acht usb 2.0-poorten en maximaal twaalf sata-600-interfaces. De processor zelf levert verder nog zestien pci-e 4.0-lanes voor de gpu en vier voor opslag, bijvoorbeeld een nvme-drive. Het maximum aantal te gebruiken pci-e-lanes is daarmee 36 en niet 40, zoals AMD in sommige uitingen zegt. Vier lanes zorgen immers voor de interface tussen processor en chipset.

Alle fabrikanten hebben inmiddels hun line-up X570-moederborden onthuld, waarbij ze uiteraard vrij zijn features toe te voegen of voor goedkopere modellen juist weg te laten.

Prestatiepreview

Dan rest ons nog een preview van de prestaties van AMD's nieuwe processors op een rijtje te zetten. Uiteraard hebben we de chips zelf nog niet kunnen testen, maar AMD heeft enkele cijfers bekendgemaakt.

Zoals we al eerder schreven, moet de Ryzen 7 3700X het opnemen tegen Intels Core i7-9700K. Met een prijs van 329 dollar tegenover 374 dollar is de Ryzen-processor in dat opzicht in het voordeel. Beide processors beschikken over acht cores, maar bij de 3700X is smt ingeschakeld, waardoor je over zestien threads beschikt. Bij de 9700K is dat niet het geval; die heeft geen Hyper-Threading en dat is misschien maar goed ook.

Volgens AMD levert de 3700X ongeveer 1 procent meer singlethreaded-performance in Cinebench R20, en dankzij smt 28 procent meer multithreaded-performance. Met een opgegeven boostsnelheid van 4,4GHz, tegenover de 4,9GHz singlecoreturbo van de 9700K, zou dat betekenen dat de Zen 2-cores Intels Core-architectuur hebben ingehaald wat ipc betreft. Ook zouden de chips zuiniger zijn, aangezien de 3700X een tdp van 65W heeft gekregen, tegenover 95W van Intels 9700K.

De Ryzen 7 3800X wordt tegenover Intels Core i9-9900K gepositioneerd en ook die processor is met een prijs van 399 dollar aanzienlijk goedkoper dan Intels vraagprijs van minimaal 488 dollar voor de 9900K. Beide processors verdubbelen met smt danwel Hyper-Threading het aantal threads dat hun acht cores gelijktijdig kunnen verwerken. Beide processors zijn in Cinebench ongeveer even snel volgens AMD's benchmarks, hoewel de 3800X misschien net een procentje beter scoort. In een PUBG-demo wist de 3800X de framerates net boven de 150fps te houden en de 9900K zat daar een fractie onder. Kortom, beide processors lijken vrijwel hetzelfde te scoren.

AMD zette de Ryzen 9 3900X, de eerste in zijn serie, tegenover de veel duurdere Core i9-9920X. Deze hedt-processor kost 1189 dollar, tegenover de 499 dollar van de 3900X en beide modellen beschikken over twaalf cores met vierentwintig threads. In Cinebench' singlethreadedtest scoorde de 3900X volgens AMD 14 procent hoger dan de 9920X en in de multithreadedtest daalde de voorsprong tot 6 procent. De tdp van de 3900X bedraagt echter net als die van de 3800X 105W, terwijl dat voor de 9920X 165W is.

Uiteraard gaan we de nieuwe Ryzen-modellen uitgebreid zelf aan de tand voelen zodra reviewsamples beschikbaar komen. De introductie van de Ryzen 3000-serie is gepland op 7 juli, dus we verwachten dan ook performancereviews te kunnen publiceren.

Reacties (272)

Wijzig sortering
Ben heel benieuwd om straks benchmarks te zien. Als ze deze prestaties een een goede prijs aanhouden komt er misschien ook meer vernieuwing vanuit intel. Eindelijk goede concurrentie is natuurlijk alleen maar goed voor ons (de consument)

Nu hopen dat de videokaarten ook nog een leuke upgrade krijgen
Mijn 1ste computer was een 386 met amd cpu. Blij dat ze terug zijn :-)
Altijd leuk die AMD filmpjes. Maar ik kan mij een zekere "bulldozer" naam herinneren waarin die ook errug gehyped werd tegenover de Intel processoren.

Leuke grafiekjes, leuke praatjes van AMD en nog leukere presentaties. En toen kwamen ze uit en gingen onafhankelijke benchmarkers er mee aan de slag... Nou echt tranen gelachen om wat "Intel zou doen verbleken".

Sindsdien geen ene moer van AMD meer geleuft van wat ze zeiden en toonden en dat bleek generatie na generatie maar weer waar alhoewel ze zeer leuke price/performance uitbrengen met hun huidige Ryzens.

Ik ben geen Intel fanboy en vind t schandalig hoe Intel de laatste jaren hun "progressie" doorzetten en eigenlijk alleen maar duurder maken omdat er toch "niet echt" een concurrent is in hun prestatie klasse. Maar ik hoop echt dat AMD het voor elkaar krijgt om Intel achter hun hoofd te laten krabben voor hun volgende stap.

Dus ik wacht rustig weer de onafhankelijke benchmarks af.

[Reactie gewijzigd door LongTimeAgo op 28 mei 2019 17:23]

Zit al een tijdje te kijken naar een leuke cpu/mobo/ram upgrade aangezien ik zelf nog een i5 4690 heb. Het ding werkt in principe prima, maar multitasking met cpu heavy games vindt ie lastiger dan mijn 9 jaar oude i7 980x (hexacore).

Tijd voor een upgrade dus, maar de intels vond ik de laatste jaren zo ontzettend duur geworden, waar je voorheen makkelijk een i7 kon kopen voor €349 kosten die nu al gauw €550. Voor mij is dat de prijs absoluut niet waard. AMD altijd een beetje afgehouden vanwege de lage IPC wat gaming niet ten goede komt.

However, deze Ryzen trekt zeer mijn aandacht, en overweeg serieus om weg te gaan bij Intel in faveure van AMD. De prijs/performance staat me enorm aan en de prestaties (als we de cijfers mogen geloven) doen niet veel onder voor een intel. 10fps minder kan me weinig interesseren, aangezien ik toch enkel 1080p schermen heb op 60hz en voorlopig nog wel ok ben met die schermen. (Die krengen upgraden kost veel geld helaas, en zeker als ik er weer 3x 27” voor terug wil).

AMD heeft de laatste jaren hard aan de weg getimmerd en mijn adviezen voor mensen die een nieuwe pc willen bouwen zijn al een tijdje veranderd naar AMD cpu’s. Ik denk dat ik snel ga upgraden :P!

Top dit!
er komt nog een ryzen 3 3300G en een ryzen 5 3600G met ingebouwde graphics.
die ryzen 5 wil ik hebben dan krijg ik 4x meer cores dan mijn huidige cpu.

[Reactie gewijzigd door Ludwig005 op 29 mei 2019 13:22]

Ben benieuwd hoe goed ze gemiddeld overclocken. Denk dat voor het gamen een 6/12 cores/threads nog steeds voldoende is, op zich. Alleen die zijn weer niet zo heel erg hoog geklokt. Dus ik hoop dat die ook met een beetje gemak richting de 5 GHz kunnen gaan. Dan wil ik zoiets aan gaan schaffen. Anders toch maar doorsparen voor een hoog geklokte 12/24 cores/threads, maar zoveel cores en threads is echt overkill voor games...
Zou er een 3700 uit komen zonder X, want de TDP van 65w lijkt mij behoorlijk laag. Of is de 3700X gewoon en onder klokte 3800X?
Nou ben ik wel benieuwd hoe het zit met die L3 cache?
De L3-cache is daarom verdubbeld, van effectief 2MB per core naar 4MB L3-cache per core. Dat betekent dat de octocoremodellen over 32MB L3-cache beschikken; het twaalfcoremodel beschikt zelfs over 64MB L3-cache.
Of ze kunnen bij AMD niet rekenen :Y) of ik snap het niet...

Per core 4MB L3 cache. Dan heb je met een octocore [8] dus totaal 32MB L3 cache. Das volledig logisch!
Maar bij een 12 core chip kom je dan uit op 48MB L3 cache i.p.v. 64MB toch?

[Reactie gewijzigd door DeerDitch op 29 mei 2019 09:17]

Ik heb niet alles gelezen maar..

Is er ergens iets genoemd over de chipset fan? Is deze temperatuur gestuurd en gaat hij alleen aan als je van 10 USB3 flash drives tegelijk met 5 gigabyte per seconde naar je RAID SSD setup aan het kopieeren bent? Of draait hij altijd?

Heel gaaf dat AMD steeds meer terug is, maar de chipset fan zie ik liever in 2003 blijven.. ;-)
Eindelijk kan mijn I7 6700k op rust! Ryzen 9 3900x here I come!

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone 11 Nintendo Switch Lite LG OLED C9 Google Pixel 4 FIFA 20 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 Games

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True