Door Wouter Tinus

Intel onthult details over 65nm-procédé

Waar en wanneer

Zoals vermeld is Intel op dit moment al in staat om 65nm-chips te produceren. Dat gebeurt in Fab D1D, gelegen in Hillsboro, Oregon. Dit gebouw is officieel ingedeeld als proeftuin voor de nieuwe technologie, maar kan daarnaast ingezet worden als volwaardige fabriek, zoals ook met eerdere experimentele fabs gebeurd is. Binnen D1D bevindt zich Intels allergrootste cleanroom, met een oppervlak van ruim 16.000 vierkante meter. Naast D1D worden in ieder geval Fab 12 in Arizona en Fab 24 in Ierland geschikt gemaakt voor het nieuwe procédé. Tegen het einde van 2005 zal er dus al een vrij grote capaciteit beschikbaar zijn. De druk is hoog om daar ook zo snel mogelijk gebruik van te gaan maken, want de fabrieken inrichten kost miljarden dollars die binnen een beperkt tijdsbestek terugverdiend moeten worden.

Volgens een recent verhaal van The Inquirer is deze druk zelfs de echte reden dat de Tejas-core geschrapt is van de roadmap. Door de vertraging van Prescott is ook het Tejas-team achter op schema komen te liggen, zoals destijds ook zichtbaar was op de roadmaps. Op zich niet zo'n ramp, maar het uitstel van de eerste (op 90nm gebakken) Tejas betekende ook dat er niet op tijd begonnen kon worden met de 65nm-versie ervan. Dat was wél een serieus probleem, want miljarden dollars aan 65nm-fabrieken een paar maanden tot een half jaar helemaal niets laten doen was simpelweg geen optie. Daarom werd op dat moment door de technici besloten om een 65nm-variant van Prescott te bouwen en die te gebruiken als fabriekvulling tot de 65nm-versie van Tejas klaar zou zijn.

Toen de marketingafdeling lucht kreeg van de nieuwe strategie kwamen er echter ernstige bezwaren op tafel. Men zag het niet bepaald zitten om eerst een 90nm Tejas te introduceren als zijnde het nieuwe topmodel, nog geen jaar later de qua features minder bedeelde Prescott-core de performancekroon weer terug te laten pakken, en die de super-Prescott dan nog een half jaar later weer terug te moeten bombarderen naar een budgetchip omdat de 65nm Tejas klaar is. Op dat moment schijnt men dus besloten te hebben om Tejas volledig te schrappen en voor dual-core- en 65nm-Prescott-varianten te gaan.

De processors zullen zoals het nu naar uit ziet werken met een spanning tussen de 0,7 en 1,1 Volt, waarbij afhankelijk van het aantal ampères dat een ontwerper in een bepaald circuit wil pompen de schakelsnelheid van de transistors tot 40% hoger kan liggen dan op dit moment mogelijk is. Merk overigens op dat dit weinig tot niets zegt over de uiteindelijke winst in kloksnelheid van de processors; die is namelijk van veel meer factoren afhankelijk dan alleen de snelheid waarop individuele transistors kunnen schakelen.

Naast de Pentium 4 als 65nm-pioneer zal Intel ook de Pentium M en Itanium overschakelen naar zijn nieuwe procédé. De planning ziet er volgens de geruchten als volgt uit:

ProductserieDatumCodenaam
Pentium 4H2 2005Cedar Mill (opvolger Prescott)
Pentium MQ4 2005 / Q1 2006Jonah (opvolger Dothan)
ItaniumH2 2006Montvale (opvolger Montecito)

Alle processors gebaseerd op de nieuwe 65nm-technologie zullen geschikt zijn voor dual- of zelfs multi-core configuraties. In de meeste gevallen als standaard feature, en anders als optie voor de high-end. De kleinere transistors en nieuwe stroombesparende technieken van het 65nm-procédé zullen Intel dus enorm moeten gaan helpen bij het goedkoop en koel houden van deze nieuwe generatie producten. Er moet in ieder geval voldoende speelruimte onstaan om weer twee jaar lang vooruit te kunnen, want eerder kan het 45nm-procédé het stokje niet overnemen .

Wat vind je van dit artikel?

Geef je mening in het Geachte Redactie-forum.

Reacties (35)

Wijzig sortering
+2Anoniem: 105379
30 augustus 2004 11:10
Ik had geen idee dat intel al zo ver was met het 65nm process.. en vraag me dan ook af of AMD hier al mee aan testen is, sinds ze pas zeer recent zijn begonnen met het massa producren van 90nm chippies.

erg goed artikel btw!
Ik heb 1999 al aan een project meegewerkt waar men naar 65 Nm aan het kijken was.
Ook verdere verkleining van de technology is op laboratorium niveau al mogelijk. De moeilijkheid zit hem in het productierijp maken van het proces.

Ik vraag mij af welke toeleveranciers Intel gebruikt die deze technologien mogelijk maken.
"nm" dus ;-) Voor je met muggenzifter begint -- denk eraan, voor een wetenschapper is het verschil tussen mg (miligram) en Mg (megagram of magnesium) best groot.

Zij die naar de Dag vd Wetenschap in Belgie zijn geweest, daar zijn inderdaad al lang mensen bezig met <50nm processen.
AMD verwacht ook vrij snel over te stappen 65 nm voor zover ik weet.
Ik zie niet hoe Intel hiermee de kloksnelheid van de Prescott omhoog zou kunnen krikken. Hij wordt nu toch al veel te warm door lekstroom ? Dat wordt op 65nm alleen maar erger lijkt mij...
De processors van zullen zoals het er nu naar uit ziet werken met een spanning tussen de 0,7 en 1,1 Volt.
0,7 tot 1,1 Volt !!!
dan kunnen tegen eind 2005 die cpu's passief gekoelt worde, en is er veel hoofdruimte voor het oc'en

of zit ik er grandioos naast?
Overclocken zit er bij de nieuwe generatie Intel CPU`s niet meer in in de nieuwe CHipset van Intel zit een "anti-overclock" functie in zodra de kloksnelheid boven de (dacht ik) 12% kwam dat die automatisch weer naar zijn orginele kloksnelheid terug gaat.

we spreken hier over de i915 Grantsdale en i925 Alderwood.

dus dan maakt de voltage ook niet zoveel meer uit. maar ga er maar zeker niet van uit dat deze passief gekoeld kunne worden. misschien hooguit met een nieuwe zalman kast TNN XXX.

correct me if Im wrong ;)
Overclocken zit er bij de nieuwe generatie Intel CPU`s niet meer in in de nieuwe CHipset van Intel zit een "anti-overclock" functie in zodra de kloksnelheid boven de (dacht ik) 12% kwam dat die automatisch weer naar zijn orginele kloksnelheid terug gaat.
Verschillende website's met benchmarks hebben al aangetoond dat de lock er niet op zit op de nieuwe Grantsdale en Alderwood chipsets. Mogelijk wel bij toekomstige chipsets maar er werd voor de introductie verteld dat er een lock op zit, wat dus niet het geval blijkt te zijn. Verschillende moederbord-fabrikanten hebben ook al een omzeiling gevonden ofzoiets.
Ja, je zit er naast (vrees ik). Dat de spanning naar beneden gaat wil niet zeggen dat ook het energieverbruik van de hele processor naar beneden gaat. Een toename van het aantal transistoren kan bijvoorbeeld zorgen voor een hoger verbruik. Het verbruik moet een heel eind naar beneden om de CPU passief te kunnen koelen. Dat gaat ten koste van de prestaties, en ik denk niet dat Intel dat als een optie zal zien.
Wat betreft het overclocken heb je denk ik wel gelijk, 65nm => hogere clocksnelheid mogelijk.

Maar het verbruik... Als er geen speciale technieken (strained Si, SOI, low-k (of high-k)) worden gebruikt, is er een goede kans dat er veel meer stroom gaat lopen, net als bij de prescott nu.
het verlagen van de spanning (voltage)zorgt er ook voor dat de stroom (ampere) omhoog gaat om het zelfde vermogen te bereiken.

Helaas zorgt verhoging van de stroomsterkte in combinatie met de weerstand van 'draden' ook voor een hoger stroomverlies. Welke zich uit in meer warmte.
Minder volt betekent helaas niet minder watt :'(
Het vermogen(watt) is hoe heet het zal worden.
Vind het een beetje dom dat Intel nog steeds geen SOI gebruikt ook al beweren ze dat het weinig uitmaakt. Het zal zeker wel wat uitmaken op die Prescotts. Die dingen zuipen in hun eentje al meer dan zo ongeveer een systeem van 3 jaar terug.
Eerdere planningen gingen er nog vanuit dat op 65nm wel een soort van verbeterde SOI gebruikt ging worden. Intel kijkt er dus best wel na, want ze roepen er al af en toe wat over sinds AMD/IBM het gebruiken. Blijkbaar is de winst echt nog te klein om het nu al in te zetten, en hebben andere stroombesparende functies al meer en grotere en kosteneffectievere verbeteringen opgeleverd.
De Dothan is het bewijs dat Intel wel een goede energiezuinig 90nm procedé heeft. Het probleem bij de prescott zal dus ergens anders zitten.
Vind het een beetje dom dat Intel nog steeds geen SOI gebruikt ook al beweren ze dat het weinig uitmaakt. Het zal zeker wel wat uitmaken op die Prescotts.
Gelukkig maar dat jij de gevolgen van SOI beter kan overzien dan Intel zelf.
Het zal inderdaad zeker wel wat uitmaken, maar die vent van intel zegt niet dat het een waardeloze technologie is, maar dat het voor hun cpu's niet veel zin heeft, de problemen zitten ergens anders, ook zonder SOI trekt de prescott ontzettend veel omdat er meer dingen meespelen dan alleen de lekstroom.
tering dude, ga jij lekker op cu2.nl zitten posten of zo?
0,7 Volt ... is dat niet de spanningsval van 1 diode ... en zover ik me nog kan herinneren is een transistor ongeveer hetzelfde als twee diodes onder 1 dak.

0,7 Volt waar de spanning de chip in gaat en 0,65 aan de andere kant van de chip ??
Dit is inderdaad een vuistregeltje met diodes. Bij transistoren is het zoals hierboven genoemd alleen wat anders (doping, dikte gate oxide, etc). Ter illustratie: volgens mijn boek GS (Geintegreerde Systemen) is bij 250nm de Vt0 (= Vtreshold in meeste gevallen) van een NMOS transistor 0.3 V (Vdd = Vcore = normaal 2.5V bij 250 nm). Bij 65 nm zal dit dus waarschijnlijk rond de 0.1 V liggen.

Wel apart dat Intel nog met 8 interconnects werkt... AMD zit al op 9 (met de T-bred B ingevoerd). Niet dat meer interconnects altijd betere ICs opleveren, de capaciteiten nemen toe door de meerdere draden, de complexiteit neemt aanzienlijk toe (vooral clock distributie is tamelijk lastig... de clock moet eigenlijk overal precies op dezelfde tijd aankomen. Helaas hebben draden een weerstand en capaciteit (die ook nog eens even zeer lastig (=lees: alleen met modelen, dus niet exact) te bepalen is), waardoor je RC vertraging krijgt).

Ik ben zeer benieuwd hoe het 65nm gaat presteren... het is de minimale grens die we met de huidige lithografie kunnen halen (gelukkig komt EUV eraan).
AMD heeft altijd al meer lagen interconnects nodig gehad dan Intel. Het begin van je post impliceert een beetje dat het ook beter is om er meer te hebben, maar het echt een serieuze afweging die gemaakt moet worden tussen de voordelen en nadelen. Ik heb Bohr ook gevraagd waarom ze er maar één laag bij doen en niet twee of meer. Hij zei dat het wel verleidelijk was geweest, maar dat net als bij SOI de voordelen te klein waren om de extra kosten (vooral in de vorm van lagere yields) te rechtvaardigen.
Ik ben zeer benieuwd hoe het 65nm gaat presteren... het is de minimale grens die we met de huidige lithografie kunnen halen (gelukkig komt EUV eraan).
Voor het 45nm-procédé gaan ze nog gewoon 193nm-licht phaseshiften hoor :). Eigenlijk wilden ze ook 153nm-scanners gebruiken, maar de ontwikkeling daarvan ging ze niet snel genoeg. EUV is de generatie daarna (32nm) pas.
Ik snap niet helemaal wat je bedoelt met "2 diodes onder 1 dak" 2 diodes naast elkaar? achter elkaar? < in beide gevallen is het nog steeds een diode, en geen transistor.
Je hebt het over de Threshold spanning, de spanning waarbij de p/n overgang (in diode of transistor) gaat geleiden. Dat was "vroeger" idd iets van 0.7 V , maar bij de nieuwere processen is dat allang veel lager.
De Threshold spanning is te beinvloeden door de doping van het silicium te veranderen. In veel processen worden transistoren met verschillende threshold spanning gebruikt. Een hogere threshold spanning zorgt voor een lagere snelheid van de transistor, maar ook voor een lager stroomverbruik. Per applicatie wordt er gekozen welk type transistor men gaat gebruiken.
Al die procédés enzo vind ik machtig interessant, maar hoe kom ik er achter wat mijn eigen processor gebruikt? : }:O

Is er misschien ook iemand die een goede link heeft naar een overzicht over de soorten, typen en merken processoren met hun procédé etc.?

Ik kan het als beginner niet meer allemaal uit elkaar houden zo :S

Alvast bedankt
;)
AnandTech heeft daar laatst een mooi overzicht van gebakken, staat hier :).
Sisoft Sandra installen, die geeft een indicatie :)

Ikzelf zit op 135watt met me duron op 2,3V :)
wcpuid/cpu-z downloaden, deze gevnen als het goed is aan hoeveel nm. je core is.
Intel gaat dus lekker door met het procédé, terwijl de eigenlijke processors er maar achteraanhobbelen :S

Zal je zien dat wanneer hun eerste 65nm fab draait, de helft van de fabs nog op 130nm produceert!

Waarom bouwen ze eigenlijk nóg een fab erbij ipv een bestaand fab om te bouwen?
Oude fabs verliezen hun relevantie misschien voor de CPU productie maar zeker niet voor de productie van andere chips. Daarnaast zijn de kosten van een gebouw relatief klein ten opzichte van de machines die er nodig zijn. Je kunt dan beter in op dat moment gunstige landen je plant neerzetten en profiteren van belastingklimaat, goed opgeleide krachten die misschien net wat minder kosten en kortere, goedkopere transporten.
En het blijft maar Pentium 4 heten, wanneer gaat er nu eens een Pentium 5 uitkomen? Ik denk dat dan vele mensen een nieuwe PC kopen, gewoon om een Pentium 5 te hebben...

En bij met de introductie van een dual core is de tijd toch rijp voor de Pentium 5, andres snapt de consument er helemaal niks meer van denkik
Ondanks dit theoretische bezwaar heeft Intel onderzoek gedaan naar de bovenstaande vorm van SOI, die onder andere AMD en IBM gebruiken. Hieruit bleek dat er een "bescheiden" winst gehaald zou kunnen worden door dezelfde techniek te implementeren. Hoewel iedere kleine verbetering uiteraard mooi meegenomen is, heeft de bijbehorende kostenanalyse het management echter doen besluiten om het toch achterwege te laten. Ondertussen wordt er overigens nog wel gewerkt aan een andere vorm van SOI, die we als het goed is tegen zullen komen in het 45nm-procédé.
Zal niet de eerste keer zijn dat intel op "hun bek" gaan. Ze zeiden ook dat 64 bits voor consumenten totaal niet interessant zou zijn, AMD heeft bewezen dat er wel degelijk mensen zijn die hier behoeft aan hebben.

Maar ja... time will tell... :D

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone SE (2022) LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S22 Garmin fēnix 7 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2022 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee