Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door René Gerritsen

Jaaroverzicht: de opkomst van led-backlights

De concurrentie zit niet stil

Hoewel de lcd-technologie dit jaar onder consumenten wereldwijd duidelijk de populairste beeldschermtechniek was, groeide ook de plasmamarkt hard. Verder was er over de overige twee concurrenten, oled en sed ook positief nieuws te melden.

Plasmatechniek
Plasmapaneelfabrikant Panasonic zit niet stil. Het bedrijf kondigde in februari aan dat het met nieuwe plasmapanelen zou komen die slechts de helft aan energie zouden verbruiken. De verkopen van plasmatelevisies wereldwijd stegen procentueel iets meer dan die van lcd, maar ze overstijgen de verkoopcijfers van crt-televisies nog altijd niet.

Pioneer meldde in maart dat het ging stoppen met de productie van plasmapanelen; in het vervolg gebruikt het bedrijf in haar televisies panelen uit de Panasonic-fabriek. Daarnaast kwam de elektronicafabrikant met haar eerste lcd-televisies in de Kuro-lijn. Ook Philips gaat naar verwachting volgend jaar stoppen met haar pdp-productie. Hitachi heeft soortgelijke plannen. Het Japanse bedrijf gaat een deel van haar pdp-televisies uitrusten met plasmapanelen van Panasonic. Het Taiwanese Tatung keerde dit jaar juist terug op de pdp-markt, zij het voorlopig uitsluitend in Taiwan.

Canon en sed
De sed-technologie van Canon lijkt nog niet helemaal uit het veld geslagen te zijn, ondanks de grote onzekerheid en vertraging die met de techniek gepaard gaan. Canon en Applied Nanotech waren jarenlang in een patentenruzie verwikkeld naar aanleiding van de joint venture die Canon met Toshiba aanging voor de ontwikkeling en de productie van sed-panelen. Volgens Applied Nanotech had Canon zijn licentie namelijk illegaal aan Toshiba uitgegeven.

Sed-televisieVoor Canon was de maat vol; het bedrijf besloot met de ontwikkeling van sed-technologie te stoppen en Applied Nanotech stond met lege handen. Begin december meldde Applied Nanotech echter niet in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak die Canon in het gelijk stelde, omdat dat waarschijnlijk zinloos zou zijn. Of we binnenkort naast plasma- en lcd- ook sed-technologie in de winkels zullen zien is hoogst onzeker, want Canon geeft aan te wachten tot de prijzen van televisies weer stijgen.

Olé oled
Lange tijd werd oled gezien als dé concurrent voor plasma en lcd, maar de daadwerkelijke introductie van de techniek werd almaar uitgesteld. De levensduur van oled's was altijd een probleem, vooral bij grotere modellen, maar dankzij een vinding van Toshiba Matsushita Display Technology verdubbelde de oled-levensduur eerder dit jaar. Ook Kodak werkte aan een langere levensduur voor oled's. Volgens eigen zeggen zijn groene Kodak-oled's efficiënter en gaan ze 65.000 uur mee. Ook Toshiba en Matsushita schermen met dergelijke cijfers.

Sony investeerde 139 miljoen euro in de technologie voor grote oled's, omdat het ook wel begrijpt dat het 11"-exemplaar, dat nog dit jaar naar Europa zou komen, wat aan de kleine kant is. Bovendien is de levensduur van dat paneel veel minder lang dan Sony beweert. Samsung toonde op de Cebit een 31"-scherm dat in 2010 op de markt moet komen; in oktober volgde een demonstratie van een 40" oled-scherm op de Flat Panel Displays-beurs in Japan. Het bedrijf gelooft nog in de toekomst van oled, getuige een investering van een half miljard dollar in de technologie. Ondertussen droomt Panasonic van een 40" oled-televisie in 2011.

Aanraakgevoelige oled-lamp

Al deze investeringen en technologische doorbraken geven aan dat de fabrikanten nog geloven in oled en dat geeft hoop. Oled moet zuiniger zijn dan lcd en plasma en tegelijkertijd nog dunner zijn vanwege de afwezigheid van een backlight. De geadverteerde contrastwaarden van 1.000.000:1 voor de prototypes beloven volle kleuren en diepe zwartwaarden, terwijl de kijkhoek vergelijkbaar zou zijn met crt-televisies. De panelen zijn extreem eenvoudig aanraakgevoelig te maken met een zeer hoge resolutie. Gamers zullen oled ook omarmen, want met een responstijd van slechts 10µs kan niemand meer beweren dat zijn scherm niet snel genoeg van kleur verandert. Esthetisch gezien biedt een 0,05mm dik scherm ook alleen maar voordelen natuurlijk.

Reacties (34)

Wijzig sortering
CCFL kan ook wel 100 procent of meer dan NTSC colorspace hebben hoor. Dat noemt men wide gamut displays en heeft als gevolg voor standaard windows gebruikers dat de kleuren erg verzadigd zijn bij het onprettige af. Ik weet niet of dat wel een voordeel is. Voor fotobewerking in combinatie met color managed applicaties is dat een pre.

Mijn hp lp2475w kan 100% NTSC laten zien bijvoorbeeld en is op basis van CCFL. Het zou pas mooi zijn als de monitor met RGB leds de RGB leds apart kon instellen voor calibratie ipv de LCD pixels aan te passen. Wat waarschijnlijk wel een probleem is is de uniformiteit van de backlight die kan na verloop van tijd een beetje ongelijk worden als leds over tijd niet in dezelfde mate aan intensiteit afnemen. Als ook dat met sensors ondervangen kan worden dan lijkt me dit een toppie technologie.
Op zich ben ik het met je eens. Maar even als toevoeging, wide-gamut schermen zijn op dit moment nog behoorlijk onzinnig als ze werken, zoals meestal het geval zal zijn, op een DVI aansluiting. Het voordeel is inderdaad dat je een groter kleurenbereik hebt, dus zoals je zelf al zegt: je kan een grotere kleurverzadiging halen. Echter, zolang besturingssystemen intern nog met 24bit kleuren werken en het digitale signaal ook nog 24 bit is heeft een wide-gamut scherm geen enkele zin.

Het bereik van de kleuren neemt wel toe, maar de resolutie van je kleuren zal afnemen. Wat je eigenlijk doet is die 24bit kleuren over een groter gebied uitsmeren - oftewel de afstand tussen twee opvolgende kleuren zal groter worden. Calibratie kan wel helpen, maar wat je dan doet is de wide-gamut verwijderen en de kleuren beperken tot de standaard sRGB color space.

Displayport en HDMI ondersteunen echter wel meer dan 8bit per kleur. Dus pas dan zijn wide-gamut monitoren nuttig.

[Reactie gewijzigd door wim__k op 26 december 2008 18:20]

Dat noemt men wide gamut displays en heeft als gevolg voor standaard windows gebruikers dat de kleuren erg verzadigd zijn bij het onprettige af.
In principe zou het oververzadigde niet een probleem moeten zijn, mits je de boel goed aanstuurt (dus inderdaad goede kleurenprofielen gebruiken).
Het is juist heel goed dat het scherm veel meer _kan_ weergeven, maar als het goed is, zou alles dan weergegeven moeten worden zoals het eruit hoort te zien.
Nu krijg je bijvoorbeeld een roos (en vaak andere planten ook) nooit zo op je scherm als dat ze in werkelijkheid eruit zien. Dat terwijl de betere camera's wel dat kleur-bereik hebben.
Wanneer je dus tot het onprettige verzadigde kleuren hebt, wil dus alleen maar zeggen dat je geen goede kleurprofielen gebruikt, en/of software die dat niet snapt. (Of Vista die bijna constant een potje maakt van de kleurprofielen :( )

Persoonlijk zou ik heel graag een scherm hebben wat 100+% van het NTSC-gamut zou kunnen weergeven.
Waarom wordt steeds verwezen naar NTSC? Ten eerste is dat Never The Same Colour, dus waarom het uberhaupt een standaard is weet ik niet. Ten tweede is voor 90% van de gebruikers sRGB weergave het belangrijkste. Groot gamut of niet, als er geen voorinstelling sRGB op een scherm zit is dat nog een veel groter nadeel.

Trouwens onderbelicht in dit verhaal. De levensduur van LED mag misschien lang zijn, maar ook bij LED neemt de maximale helderheid snel af, en het rendement is nog helemaal niet zo geweldig. Een goede CCFL geeft meer licht/watt dan wat nu bij LED backlights wordt gehaald.
NTSC (zoals je waarschijnlijk zelf ook wel weet staat dat voor National Television System Committee) heeft door de gekozen primaries een vrij groot kleuren-gamut. Groter dan menig druk-techniek. Vandaar dat het gewoonte is om de grootte van een gamut te relateren aan de grootte van het NTSC-gamut. Het gamut van Adobe RGB 98 is vrijwel even groot en PAL/SECAM is een stuk kleiner.

Dat heeft dus niets te maken met de kleurwisselingen door de ongelukkig gekozen chroma-modulatie van NTSC als uitzend-techniek. Met name NTSC-3.58 heeft daar last van. NTSC-4.43 al veel minder (grotere draaggolf-frequentie van de chroma).
het rendement is nog helemaal niet zo geweldig. Een goede CCFL geeft meer licht/watt dan wat nu bij LED backlights wordt gehaald.
Klopt, maar hoeveel van dat licht bij een CCFL kun je nuttig inzetten in een backlight?
Het zou best kunnen dat juist LEDs, door hun kleine straalhoek, efficienter zijn als backlight dan CCFL's.
Ik hoop dat er snel monitoren komen met een hogere DPI. Op papier haal je makkelijk 300dpi terwijl een monitor 100dpi kan weergeven. Dat is ook milieuvriendelijker want dan heb je minder de neiging om teksten en afbeeldingen eerst af te drukken alvorens ze te lezen.

Maar dan heb je met Oleds en leds nog steeds een beperking hebben aangezien ze nog steeds geen kleur kunnen aannemen zoals e-inkt dat kan. leds kunnen enkel licht uitzenden. en oleds ook zover ik dat weet maar in het labo hebben ze al prototypen van 300dpi gemaakt wat weer extra mogelijkheden met zich meebrengt.

In ziekenhuizen print men meestal alles uit omdat printer nu eenmaal 3 x nauwkeuriger is dan een scherm.

En voor de mobiele markt is het een droom om een 24" OLED scherm uit te rollen of te ontvouwen of denk maar aan een "perkament-gsm"

Die contrastverhoudingen zeggen niets helemaal niets. je moet idd boven 1:100 bezitten om comfortabel te kunnen lezen maar verder kan je niets uitmaken omdat het altijd relatief is. Ze zouden beter een verhouding nemen van de laagst mogelijk weer te geven zwartwaarde tegenover het absolute zwart , met bijvoorbeeld een gestandaardiseerd omgevingslicht om de meting realistisch te houden omdat de reflectiewaarde van het scherm toch nog de waargenomen zwartwaarde kan beinvloeden. Dat is zinnig want ik heb al tft schermen gezien met een zeer hoge dynamic super contrast waarvan een zwart scherm toch nog schemer in de kamer bracht.
Die contrastverhoudingen zeggen niets helemaal niets. je moet idd boven 1:100 bezitten om comfortabel te kunnen lezen maar verder kan je niets uitmaken omdat het altijd relatief is. Ze zouden beter een verhouding nemen van de laagst mogelijk weer te geven zwartwaarde tegenover het absolute zwart , met bijvoorbeeld een gestandaardiseerd omgevingslicht om de meting realistisch te houden omdat de reflectiewaarde van het scherm toch nog de waargenomen zwartwaarde kan beinvloeden. Dat is zinnig want ik heb al tft schermen gezien met een zeer hoge dynamic super contrast waarvan een zwart scherm toch nog schemer in de kamer bracht.
En waren die lcd-schermen dan gekalibreerd of draaiden ze op standaard fabrieksinstellingen? En wat is absoluut zwart? Als dat 0cd/m2 is, betekent dat een deling door 0 en dat kan niet. Je bedoelt natuurlijk absoluut zwart t.o.v. het donkerste zwart dat de tv kan weergeven, maar dan nog heb je iets dat je relateert aan 0.

Ik vind dat ze het zwartniveau van tv's op moeten geven samen met het felste wit. Met led-backlights valt dat volgens mij veel minder makkelijk te manipuleren en zegt dat veel meer dan met ccfl's, want laten we wel wezen: 100.000:1 dynamisch contrast zegt he-le-maal niks voor een doorsnee lcd-televisie.
Met LED's is het dynamische contrast juist nog met een dimensie toegenomen (letterlijk), dus juist daar zegt de contrast-waarde helemaal niets meer over het paneel zelf en gaat het juist om het dynamische contrast.
Wat ze op zouden moeten geven is de contrast-waarde met en zonder dynamisch contrast.
Meetwaarden als 0,4 cd/m^2 voor zwart zegt niet veel mensen wat en door gebruik te maken van TV-backlights, zoals Philips doet met hun ambilight, lijkt het al een stuk zwarter. Ook coating kan een hoop doen.
Kortom er blijft nog genoeg werk voor je, aangezien reviewers gewoon nodig blijven ;)
En de max. witlevel gebruik je in de praktijk toch niet, dus die informatie zegt ook niet heel veel.
In feite is het de offset van de meting die belangrijk is. En dat de absolute zwartwaarde nul is speelt dan niet zo een rol omdat je niet meer spreekt over een ratio, maar over een afstand tussen het gepresenteerde zwart en het werkelijke zwart.

Coatings en afwerking spelen zeker een rol.

maar als ze dat allemaal in acht willen nemen moeten ze een meting maken met een gestandaardiseerd omgevingslicht.

Dus een tv die gewoon uitgeschakeld is zal met dat omgevingslicht nog steeds licht uitstralen (lees reflecteren)

Voor een reviewer is zo een opstelling best wel handig, zo kan je monitoren letterlijk vergelijken en objectiever te werk gaan.

Op dp-review staat er naast het aantal megapixels van een camera ook de effectief bruikbare pixels in de beste omstandigheden.Daar hebben ze zowat alles gestandaardiseerd, dan kan je pas echt vergelijken.
ik mis alleen FED in dit artikel

http://en.wikipedia.org/wiki/Field_emission_display

http://nl.youtube.com/watch?v=ML2Cik7-7ic

[Reactie gewijzigd door gbh op 26 december 2008 11:41]

SED is een variant van FED, zoals het Wikipedia artikel ook aangeeft en daarnaast is er in 2008 weinig nieuws over te melden. Het is een jaaroverzicht. :)

Het enige verschil tussen FED en SED is - voor zover ik kan zien - dat bij FED een aantal emitters één pixels aanstuurt en dat SED voor elke pixel één elektronenkanonnetje heeft.

[edit]

[Reactie gewijzigd door gertvdijk op 26 december 2008 12:37]

over FED was in 2008 meer te melden dan over SED en led backlight is ook een variant van lcd

FED heeft ook voor elke pixel een electron emitter, het verschil tussen FED en SED is het type emitter dat wordt gebruikt, bij SED worden ze geprint

http://www.meko.co.uk/fed.shtml
ik hoop nogsteeds heel erg op sed schermen, zover ik weet is dat momenteel het beste qua beeldkwaliteit haalbaar, met een contrast van 1.000.000:1, en geen geneuzel met responsetijden enz.
ik dacht dat OLED het beste qua beeldkwaliteit haalbaar was, met een contrast van oneindig:1.
ik dacht dat OLED het beste qua beeldkwaliteit haalbaar was, met een contrast van oneindig:1.
Het idee van de verlichting per pixel, i.p.v. een backlight te hebben met filter geeft natuurlijk altijd een zeer groot contrast, in orde grootte 1.000.000:1. Dat maakt dan niet uit of dat OLED of SED is.
Bovendien is beeldkwaliteit niet alleen gemeten met contrast, maar ook van andere factoren.
Als ik mij niet vergis, moet SED, net als plasma, een klein beetje op gang gehouden worden. Dit omdat het anders niet snel genoeg oplicht, wanneer je een lichte (sub)pixel wilt weergeven.
Het zo donker mogelijk maken van een zwarte pixel is eigenlijk ook de voornaamste vooruitgang van de plasma-schermen geweest de afgelopen jaren. (op de energie-besparing van Panasonic van de laatste reeks na)
En laser displays (uit de US van A)
Ik heb nog geen praktijktest gezien van laser display's.
De specs zien er goed uit, maar volgens mij zijn lasers nu niet echt de meest efficiënte methode om licht op te wekken. Dus echt groen (niet in de zin van kleur ;) ) zijn ze volgens mij niet echt.
volgens Mitshubishi zijn ze efficienter en hebben ze een groter kleurenspectrum.

Een 400 miliwat laser geeft trouwens al zo veel licht dat je blind bent zodra je er in kijkt. Ook geeft een 400miliwat laser in het donker al zo'n straal: http://tesladownunder.com/laserRedgreentree.jpg tot 10km ver op een heldere avond.

Probeer dat maar eens met een 400mili wat gloeilamp of led :). Over kleurechtheid weet ik helaas niets, wel zijn de groene lasers dacht ik erg duur, tenzij je de kleur groen via 2 kristallen en een rode maakt met wat verlies in kracht.
Dat je met een laser als lichtbron een groter kleurenspectrum kunt halen is logisch.
Je hebt namelijk een monochromatische lichtbron voor de basiskleuren en dus zit je op de rand in het CIE-xy diagram (staat een voorbeeld op de eerste pagina van deze review) De cijfertjes op de rand geven een golflengte aan in nm.
Hierdoor heb je een grotere driehoek en dus een groter gamut voor dat type beeldscherm.
Met groene LEDs kun je niet een monochromatisch licht maken, dus zit je altijd iets van de rand af.

Wat betreft blind worden door een laser... Dat is omdat de hoeveelheid energie zo geconcentreerd is op een heel klein oppervlak en dat het ook nog eens een enkele golflengte heeft.
Als je dat dmv optica zou verdelen over een veel groter oppervlak, dan is het helemaal niet schadelijk meer voor je ogen.
Maar dat neemt niet weg dat een laser niet echt veel licht uitstuurt, in vergelijking met de hoeveelheid energie die je erin stopt.

De reden waarom je kracht verliest door een groene laser te maken van een rode laser met wat kristallen, is omdat je de rode laser wat vervuild, zodat deze niet meer een net monochromatisch licht uitzend en die "vervuiling" filter je eruit en gebruik je. Dat verminderd de efficientie drastisch. (tot ver onder de 1% efficientie heb ik mij laten vertellen)
Vind het ook gewoon een goede vooruitgang in schermkwaliteit. M'n Dell XPS heeft een LED backlight en een spiegelend scherm. Vaak wordt dit laatste als een nadeel gezien i.v.m. weerkaatsingen. Maar afgelopen zomer dat ik in de tuin met de volle zon op m'n scherm en was alles perfect te zien met full brightness.

Met de laptop van mijn moeder (met een CCFL backlight) hoef je dit niet te proberen, want dan zie je dus echt niks.
Maar afgelopen zomer dat ik in de tuin met de volle zon op m'n scherm en was alles perfect te zien met full brightness.

Met de laptop van mijn moeder (met een CCFL backlight) hoef je dit niet te proberen, want dan zie je dus echt niks.
Ik vraag me af of dat werkelijk met je achtergrondverlichting te maken heeft. Er is ook nog zoiets als de transflectiviteit (transflectiveness) van een display. Voorbeeld: E-ink displays zijn het ene uiterste en LCD schermen het andere. Er zijn zeker ontwikkelingen om die transflectiviteit van LCDs te verhogen, wat vooral handig is bij mobiele telefoons.

[Reactie gewijzigd door gertvdijk op 26 december 2008 13:03]

In dit geval wel, want pas toen ik de brightness omhoog zette kon ik het goed zien. Met een lagere brightness (die je vaak gebruikt als je op de accu werkt) overheerst de reflectie.
Is die laptop van je moeder niet gewoon veel ouder? Mijn 4,5 jaar oude IBM Thinkpad T41p hoef je ook niet buiten in de zon te gebruiken, is zelfs onder de parasol niet te gebruiken. De Asus van mijn buurjongen, een stuk nieuwer en feller, werkte redelijk in de schaduw. Ik heb het idee dat de backlights van laptops gewoon veel feller zijn geworden de laatste jaren. Dat helpt natuurlijk wel bij zoveel omgevingslicht.
Vergeet niet dat de oude backlights ook veel minder licht afgeven, puur omdat de coating van de CCFL's flink is afgenomen.
Je ziet het ook omdat de backlight een stuk paarser eruit ziet.
Goede ontwikkeling. Volgens mij heeft mijn scherm ook al LEDS. Kunnen die LEDS wel milieu vriendelijk gemaakt worden?
Nee, je scherm wordt altijd uit veel mileu belastende materialen opgebouwd.

S.Q. het mijnen er van alleen al.
'k weet niet wat komende 3 jaar gaat gebeuren. ik verwacht dat computer-scherm zal van OLED gaat worden en tv zullen van laser zijn. mitsubishi-tv _/-\o_
Die nog veel en veel te diep is, dus op dat vlak niet kan concurerren.

Op een beurs hadden ze zelfs de "toeter" in een muur verwerkt! Schaam je Mitsubishi! :+
Het blijft voor mij OLED FTW, maar op dit moment zijn ze hiermee helaas nog niet vergenoeg. Dan maar een plasma van pioneer of panasonic.
Mooi verhaal. Ik vraag me echter wel af wanneer er nou eens een boel desktopmonitoren komen met LED technologie erin. Bijv. een 24"? De opvolger van de Dell 2408WFP mag van mij zeker wel LED erin hebben! Het is nog maar zo beperkt tot laptops en tv's momenteel...

[Reactie gewijzigd door Xeanor op 26 december 2008 14:51]

Je bedoelt bv. het LED Cinema Display van Apple?

Al vind ik het wel wat ongelukkig dat Apple heeft gekozen voor een Mini DisplayPort-connector, er is vrijwel geen pc/laptop te vinden die daar gebruik van maakt. Dit maakt hem op dit moment alleen bruikbaar voor een nieuwe Apple-laptop, ik heb nog geen verloopstekkers gevonden die DVI (laptop) omzetten naar Mini DisplayPort. Hopelijk komt dat snel, dan wordt dit scherm een optie.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone 11 Nintendo Switch Lite LG OLED C9 Google Pixel 4 FIFA 20 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 Elektrische auto

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True