Door Dorine Schenk

Freelanceredacteur

Oplossingen voor radioactief kernafval

Recyclen en zorgvuldig onder de grond stoppen

Nederlandse eindberging en boorgaten

Nederland heeft geen stabiele granietlagen, maar wel steenzout en klei. Zoutopslag kreeg een minder goede naam toen er een paar jaar geleden problemen bleken te zijn met de Duitse Asse-zoutmijn. Daar waren in de jaren zeventig tienduizenden vaten radioactief afval opgeslagen. Er waren scheuren ontstaan waardoor er water in de zoutmijn kan stromen. Dit pekelwater tast de vaten aan. Daarom is er besloten dit afval te verwijderen. Dat is een kostbare onderneming. “Wat geleerd kan worden van Asse is dat zoutmijnen door hun grote lege ruimte door de zoutwinning niet geschikt zijn voor de berging van radioactief afval”, zegt Verhoef. “In modern ontwerpen voor opslag in zout, wordt daarom niet meer zout uitgegraven dan nodig is voor het afval. En de ruimte die overblijft wordt opgevuld, vaak met zout. Zo zijn er geen lege ruimtes en wordt het afval volledig ingesloten.”

Kernafval
Impressie van een mogelijke eindberging in Nederland. Bron: Covra

In Nederland is het onderzoek naar kleilagen op enkele honderden meters diep in het noordwesten en zuidoosten, verder gevorderd. Die lagen bestaan uit de slecht doorlaatbare ‘Boomse klei’. In 2018 kwam Covra met een rapport waaruit bleek dat de opslag in deze kleilagen veilig is. En in november 2020 startte een nieuw onderzoeksprogramma naar eindberging dat hierop voortbouwt.

“We hanteren voor klei het Belgische supercontainerconcept”, vertelt Verhoef. Daarbij wordt het afval, omgeven door koolstofstaven van 3 centimeter dik, ingepakt in een betonnen buffer van 70 centimeter dik. Dit geheel komt in een roestvrijstalen omhulsel van 4 millimeter dik. Dit biedt een chemisch stabiele omgeving waardoor het afval langzaam corrodeert. Tegelijkertijd biedt het bescherming tegen de straling waardoor je de containers eenvoudiger kunt plaatsen. “Die containers hebben niet het eeuwige leven”, zegt Verhoef. “Dat is niet erg, want de belangrijkste barrière is de klei- of zoutlaag. Wat de container moet doen is tijdens die eerste, thermische periode van een paar duizend jaar, als er nog warmte uit het radioactieve materiaal komt, het afval insluiten. Verder houden we bij klei een maximale temperatuur van 90°C aan, om zeker te zijn dat het water in de klei niet kan verdampen en het materiaal stabiel blijft.”

In Nederland is geen grote haast, vanwege de beperkte hoeveelheid radioactief afval. Eindberging wordt pas vanaf 2130 nodig geacht en de regering hoeft er pas in 2100 een beslissing over te nemen. Wel stelde de regering al in 1993 dat het afval uit de geologische berging veilig terugneembaar moet zijn. Dit geeft ruimte om het functioneren van de eindberging te testen en het biedt de mogelijkheid voor hergebruik, mochten technologische ontwikkelingen dat in de toekomst mogelijk maken. “Nederland is een van de voorlopers op gebied van terugneembaarheid”, zegt Verhoef.

Deep Isolation

Naast de hierboven beschreven ondergrondse eindberging zijn er ook bedrijven, zoals het Amerikaanse Deep Isolation, dat kijkt naar boorgaten. Daarbij boor je één gang recht naar beneden of gedeeltelijk horizontaal om zo dieptes van meerdere kilometers te bereiken. Dat kan nog veiliger zijn, maar de diameter van deze gaten is beperkt, waardoor je er alleen kleine vaten in kwijt kan. Ook is het de vraag of je het afval kan terughalen. Het aantonen van de veiligheid en haalbaarheid hiervan is minder vergevorderd dan van de andere eindbergingen.

Covra kijkt ook naar internationale samenwerking, om een ondergrondse berging te delen. Verhoef: “Je gaat een systeem bouwen waar dat afval misschien wel meer dan honderdduizenden jaren moet zitten. Op die tijdschaal zijn landgrenzen eigenlijk betekenisloos.”

Dit artikel kun je gratis lezen zonder adblocker

Alle content op Tweakers is gratis voor iedereen toegankelijk. Het enige dat we van je vragen is dat je de advertenties niet blokkeert, zodat we de inkomsten hebben om in Tweakers te blijven investeren. Je hoeft hierbij niet bang te zijn dat je privacy of veiligheid in het geding komt, want ons advertentiesysteem werkt volledig zonder thirdpartytracking.

Bekijk onze uitleg hoe je voor Tweakers een uitzondering kunt maken in je adblocker.

Ben je abonnee? Log dan in.

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee