Door Dorine Schenk

Freelanceredacteur

Oplossingen voor radioactief kernafval

Recyclen en zorgvuldig onder de grond stoppen

Korte en lange eindberging

Lmra, dat geen koeling nodig heeft, moet een paar honderd jaar opgeslagen worden, totdat de straling gedaald is tot een veilig niveau. Dergelijke bergingen bestaan al, bijvoorbeeld ondergronds in graniet, in Finland en Zweden. “In Zweden gaat dit afval sinds 1988 naar SFR, in Forsmark”, vertelt Simon Hoff van het Zweedse SKB. De opslag bevindt zich 60 meter onder de bodem van de Oostzee. Het omvat vier 160 meter lange rotsgewelven en een kamer met daarin een 50 meter hoge silo voor het radioactiefste afval dat hier wordt opgeslagen. Twee kilometerslange toegangstunnels verbinden de faciliteit met de oppervlakte. Jaarlijks ontvangt SFR ongeveer 10 tot 20 kubieke meter lmra. Hoff: “Afgelopen december hebben we toestemming gekregen om SFR uit te breiden van 63.000 kubieke meter naar 200.000 kubieke meter. Dit is onder meer nodig omdat een aantal van de Zweedse kerncentrales aan het eind van hun levensduur is en ontmanteld zal worden.”

Het Franse bedrijf Andra en het Spaanse Enresa, die respectievelijk verantwoordelijk zijn voor het Franse en Spaanse radioactieve afval, hebben bovengrondse eindbergingen voor lmra gebouwd. Deze bestaan uit betonnen bergingsgewelven van een paar duizend kubieke meter groot. Het afval wordt, verpakt in metalen vaten of betonnen containers, in een grote betonnen doos geplaatst. Als de opslag vol is, wordt het geheel afgedekt met bijvoorbeeld aarde en gras, zodat het er uiteindelijk uitziet als een soort terp.

Eindberging voor langlevend en hoogradioactief afval is complexer. In de Verenigde Staten is er enkel een berging in zout voor militair afval. En in Europa zijn er nog geen in gebruik. Landen met meer kerncentrales en dus meer afval dan Nederland zijn er wel al mee bezig. Verhoef: “In Frankrijk hebben ze een locatie en zijn ze bezig met het voorbereiden van de aanvraag van een bouwvergunning voor eindberging in klei. Als het goed is, gaat die voor het eind van het jaar naar de overheid toe.”

Bij eindbergingen sla je het afval op in een stelsel van ondergrondse tunnels op 200 tot 1000 meter diepte in stabiele aardlagen, zoals klei, steenzout of graniet. Al tientallen jaren onderzoeken geologen, fysici en klimatologen welke locaties en aardlagen hiervoor stabiel genoeg zijn.

Onkalo-berging. Bron: Posiva

De eindberging waar het Zweedse SKB in januari toestemming voor kreeg, gaat bestaan uit een tunnelsysteem 500 meter onder het oppervlak in het graniet. “Onze veiligheidseis is dat het voor honderdduizend jaar veilig opgeslagen moet zijn”, zegt Hoff. “Maar we hebben in onze analyse rekening gehouden met scenario’s die de komende miljoen jaar kunnen voorkomen, zoals nieuwe te verwachte ijstijden, klimaatverandering en aardbevingen.” Zo is de locatie erop uitgezocht dat er zo min mogelijk aardbevingen voorkomen en de aardbevingen die er waren, bereikten nooit het 1,9 miljard jaar oude graniet.

Het radioactieve afval zal zorgvuldig in deze berging geplaatst worden. Het verbruikte splijtstof komt in een nodulair gietijzeren inzetstuk dat geplaatst zal worden in een vijf meter lange koperen container met wanden van vijf centimeter dik, om de inhoud te beschermen tegen corrosie. Rondom de container komt een buffer van bentonietklei, die ervoor zorgt dat de container stevig vastzit. De klei zal bovendien aanwezig vocht opzuigen. Hoff: “Samen met het graniet biedt deze opslag dus drie barrières, die allemaal bestaan uit natuurlijke materialen waarvan we goed weten hoe ze zich over een periode van duizenden jaren gedragen.”

De verst gevorderde eindberging is de Finse Onkalo, die vanaf 2025 in gebruik genomen zal worden. Het bedrijf Posiva bouwt deze eindberging, die 12.000 ton radioactief afval zal kunnen herbergen, op 450 meter diepte, in graniet, bij het schiereiland Olkiluoto. Ze gaan hetzelfde principe toepassen als de Zweden van plan zijn, met koperen capsules en bentonietklei.

Dit artikel kun je gratis lezen zonder adblocker

Alle content op Tweakers is gratis voor iedereen toegankelijk. Het enige dat we van je vragen is dat je de advertenties niet blokkeert, zodat we de inkomsten hebben om in Tweakers te blijven investeren. Je hoeft hierbij niet bang te zijn dat je privacy of veiligheid in het geding komt, want ons advertentiesysteem werkt volledig zonder thirdpartytracking.

Bekijk onze uitleg hoe je voor Tweakers een uitzondering kunt maken in je adblocker.

Ben je abonnee? Log dan in.

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee