Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie
Bekijk alle reviews

AVM FRITZ!Box 7590 (Internationale versie) Review

+3
JerieTestpanel 18 december 2017, laatste update op 12 januari 2018, 431 views Testpanel

AVM FRITZ!Box 7590 (Internationale versie)

Product bevindt zich in het topsegment qua uitgebreide features _en_ prijs. Goede meertalige ondersteuning in o.a. NL/EN/DE, snelle 2.4/5 GHz WiFi (802.11n en 802.11ac), MU-MIMO, en eenvoudig te beheren o.a. via een smartphone. Ideaal in situaties waar hoge snelheden vereist zijn zoals bijv MKB of familie met meerdere power users.

Pluspunten

  • Eenvoudig te beheren
  • Out of the box relatief veilig
  • Enorm veel features
  • Snel & stabiel 2.4 GHz (802.11n) plus 5 GHz (802.11ac) (zie benchmarks), 2x USB3, 4x 1 gbit
  • MU-MIMO (NB: nog niet getest)
  • Degelijke documentatie & support
  • Div stroombesparende/milieuvriendelijke features
  • Guest WLAN

Minpunten

  • Geen open source firmware
  • Uiterlijk moet je smaak zijn
  • Schoonheidsfoutjes in vertaling
  • Prijzig (flagship)

Eindoordeel

Score: 5Per criterium
Beheerbaarheid Score: 5
WLAN-bereik Score: 5
Prestaties Score: 5
Featureset Score: 4
Betrouwbaarheid Score: 5
Prijs Score: 4
Ondersteuning Score: 5

Inleiding

Hoi! Bij deze mijn review van de FRITZ!Box 7590 router van firma AVM. Voor het testen van deze router kreeg ik via Tweakers Testpanel een exemplaar in bruikleen.

Gezien ik thuis geen DSL heb, mocht ik de DSL functionaliteit een paar dagen testen bij een familielid (waarvoor dank).

Tijdens het testen van het product kwam ik erachter dat het onmogelijk is om overal op in te gaan want het is een enorm veelzijdig toestel. Niemand zal al die features gaan gebruiken of nodig hebben maar het is -net zoals een sleutelhanger met 20 sleutels- wel handig dat ze er op zitten.

Mijn doel is een kritische review, met praktische hands-on ervaringen in een praktijksituatie, met hier en daar interessante, inhoudelijke uitstapjes. Persoonlijk heb ik niet zo veel met foto's en screenshots. Ik vind dat ze bij een product als dit de aandacht afleiden van de content. Ik heb er een aantal gemaakt, maar ik hield het niet vol om ze te blijven maken. Ik schreef liever m'n bevindingen op. Dat is een aandachtspunt waar ik de volgende keer beter mijn best zou doen. Want ik weet veel lezers dat wel heel erg belangrijk vinden.

Hoe dan ook ik wens de lezer veel plezier met de review, en mocht je dit toestel ook hebben dan ben ik geļnteresseerd in jouw benchmarks (iperf2/iperf3). Stuur me dan even een DM, of reageer op de review. Samen kunnen we de benchmarks op die manier vollediger maken! O+
Modem of router?
In de review noem ik het toestel een router maar sommigen zullen het doorgaans een modem (of "DSL modem") noemen. Ik moet bekennen dat ik zelf ook nog wel 'ns zo'n toestel een "DSL modem" noem maar technisch gezien moduleert en demoduleert hij geen analoog geluid en is de term modem verleden tijd.
De testomgeving
Het toestel
Bovendien kan het toestel meer dan alleen DSL. Het toestel biedt de mogelijkheid een aantal protocollen te routen waaronder: VDSL(2), WiFi (2,4 + 5 Ghz, tegelijkertijd, MU-MIMO), 3G/LTE(4G) via USB, 4x 1 gbit LAN, en 1x 1 gbit WAN. Voor de volledige lijst zie de technische gegevens v/d FB7590 op de website van AVM.
De netwerkomgeving
Het referentiekader in het geval van de DSL testsituatie is de FRITZ!Box 7360 (de huidige router van de gebruiker) icm een XS4ALL (KPN) VDSL2 aansluiting.

Mijn eigen referentiekader is een uBee (EVW 3226), en een Horizon Box in bridge modus met een max snelheid van 200/20 mbit. Die Horizon Box heb ik net nieuw, wordt eigenlijk niet gebruikt :P

Dit referentiekader gaat naar alle waarschijnlijkheid verschillen van jouw individuele situatie.

Bijzondere aan de KPN VDSL2 aansluiting is dat er gebruik wordt gemaakt van bonding waardoor er via de digitale snelweg een topsnelheid van ~105-110 mbit download en 33 mbit upload wordt bereikt. Dit heeft KPN zo ingesteld omdat er anders last was van signaalverlies en dus packet loss hetgeen invloed had op o.a. IPTV en andere real-time applicaties zoals bijv spelletjes. Interessantste vraag is dan ook: gaat de verbinding net zo snel en stabiel zijn met de FRITZ!Box 7590? Deze vraag wordt verderop in de review uitvoerig behandeld.

Helaas ben ik niet in bezit van een USB modem om die failsafe te testen. Heb hier echter ook geen behoefte aan: ik heb al een zgn. MiFi (mobiel 4G naar WiFi router) voor noodsituaties. Toch is het wel mogelijk interessant. XS4ALL levert bij hun verbindingen bijv een gratis SIM kaartje van 500 MB. Veel data is dat niet, maar het is gratis (of "gratis" afhankelijk van hoe halfvol/leeg jouw glas is). Het wordt 2G wanneer je over je limiet zit, maar het kan een prima noodoplossing zijn. Vooral ook interessant voor MKB. Hier moet ik wel bij aantekenen dat ik een aantal maanden geleden last had van een stroomstoring in de wijk. Vervolgens ging iedereen op 4G zitten, en de zendmasten gingen al snel over naar 2G. Tja, dat schiet niet op.

En toch is zo'n USB stick voor professioneel gebruik op een statische plaats (ie. icm een VDSL of kabelrouter) wel beter dan een MiFi. Je hebt dan namelijk -als het goed is- automatische failover.
Clients
Nog een laatste vermelding van de gebruikte clients voor we over kunnen gaan op de inhoud:

De test client hardware betreft hoofdzakelijk een MBP 2015 met OSX 10.13.12 voor de WiFi performance. Voor Android apps testen werd gebruik gemaakt van een FP2 smartphone icm Android 7.1.2 (LOS). Wanneer er gebruik werd gemaakt van WiFi, werd eerst 5 GHz geprobeerd en pas wanneer dat niet beschikbaar was 2,4 GHz. Wanneer het niet expliciet staat vermeld mag je uitgaan van 5 GHz.

De HTTP(S) web interface is sporadisch getest op beide apparaten, maar hoofdzakelijk op de laptop puur omdat ik die toch al aan het gebruiken was om deze review te tikken. Kwaliteit van web interface en apps kom ik later nog op terug.

De bewoner op de VDSL2 locatie maakt gebruik van iOS hardware; iPad en iPhone. Deze toestellen zijn zoveel mogelijk met rust gelaten zodat deze gebruiker niet werd gestoord met eigen gebruik.

Unboxing

Onze Spaanse vriend, Manual
(It is a book about a Spanish guy called Manual. You should read it.)

Tijdens het unboxen valt op dat er een gebruiksaanwijzing ("quick start guide") bij zit en een foldertje met andere FRITZ! producten. De quick start guide wordt in maar liefst 6 talen aangeboden: Engels, Duits, Nederlands, Frans, Spaans, en Italiaans. Voor ons tweakers zal eigenlijk alleen de Nederlandse en Engelse gebruiksaanwijzing interessant zijn; de rest heb ik dan ook niet doorgenomen. Het is even zoeken waar het in de juiste taal staat. Ik prefereer overigens Engels boven Nederlands maar voor bijvoorbeeld mijn schoonmoeder zou ik alles in het Nederlands instellen. Dat kan gelukkig. De Engelse vertalingen blijken van goede kwaliteit te zien. Gaandeweg hier en daar een stukje tegengekomen dat niet (goed) is vertaald. Een typisch voorbeeld is: System -> Buttons and LEDs. Niet goed vertaald. Is Duits (LED-Helligkeit). Het mag geen naam hebben. Met AVM is contact opgenomen met de vraag of men op de hoogte was van de vertalingsfouten, en dat waren ze. Ze zouden worden verholpen in de toekomst. Voor de review benoem ik ze voor de volledigheid wel.

De quick start guide bevat zoals gebruikelijk geen grote bijzonderheden maar is wel belangrijk om even doorgenomen te hebben.
Onweer? (support vraag)
In de quick start guide wordt gerept over hoe het router niet aan mag worden gesloten tijdens onweer. Men gaat niet in op de vraag of een stopcontact beveiligd met overspanning voldoende beveiliging biedt. Uiteraard is het dan de vraag of je DSL signaalkabel dan geen roet in het eten kan gooien. Om eerlijk te zijn heb ik hier nooit bewust bij stil gestaan, en heb hierover contact opgenomen met AVM. Mij werd aangeraden om mij daar aan te houden. Ik vraag mij af hoe praktisch dat altijd is. Wil je dat niet, zul je alles dat in de router is geprikt moeten beveiligen met overspanningsbeveiliging; dus ook de andere computers die op de gigabit poortjes staan, of het telefoonnet. Toch een nice voordeeltje van wireless boven wired?
De stikker
Het meest interessante aan de quick start guide is ironisch genoeg de sticker met o.a. SSID, WPA2 wachtwoord, en router wachtwoord. Dezelfde stikker zit ook onder de router. Maar dan moet je hem optillen om dit te lezen. Bij de uBee en Horizon Box zaten deze standaard ook onder de router geplakt maar zit geen extra stikker bij. Vervolgens kun je deze stikker op de router, op een AP, in een agenda, op een prikbord, of in een wachtwoordschrift plakken. Vooral handig als je veel van deze apparaten beheert, of veel wachtwoorden beheert. Een praktisch kleinigheidje, maar wel slim bedacht, en dus opzeker het benoemen waard. Je kunt het wachtwoord uiteraard ook bewaren in bijvoorbeeld een wachtwoordmanager of iCloud maar met een wachtwoord voor een lokale router vind ik dat icm cloud wachtwoordmanagers onhandig.
Out of the box security?
Daarnaast vind ik het gezien mijn achtergrond en interesse in computer security interessant of zo'n router out of the box met de laatste softwareupdate (indien automatisch geupdate) veilig is. Het gros van de gebruikers zal immers niet handmatig softwareupdates uitvoeren, en zal ook niet het standaardwachtwoord veranderen.
Het SSID wachtwoord
Met 20 characters heeft het SSID wachtwoord een entropy van 36.8 bits aldus deze password checker. "Strength: Reasonable - This password is fairly secure cryptographically and skilled hackers may need some good computing power to crack it. (Depends greatly on implementation!)" Let wel: dat is een benadering. Persoonlijk zou ik het wachtwoord zsm veranderen dmv een wachtwoordzin. Het voordeel daarvan is dat het makkelijker te onthouden is, terwijl het (bij hetzelfde aantal characters) meer entropie bevat. Men had bij AVM ook een wachtwoordzin kunnen genereren, eventueel dmv diceware. Ik vind dat dat anno 2017 best mogelijk moet zijn. Het is echter de vraag of de concurrentie dat ook doet. Ook is een nadeel dat zo'n zin in een bepaalde taal is (bijvoorbeeld Duits), en dat is mogelijk een niet-native taal van de gebruiker. Dat creert een onnodige barriere tussen gebruiker en produkt. Vanuit dat oogpunt is het logisch dat AVM hier niet voor heeft gekozen. De optie om het wachtwoord in te stellen adhv de geselecteerde taal is omslachtig. Mijn advies is om in ieder geval het SSID wachtwoord direct te veranderen. Persoonlijk doe ik dat altijd met een stukje papier, pen (printer kan uiteraard ook), plus plakband. Overigens kun je hem ook zo uit de settings van Android of macOS plukken want hij staat ergens plaintext opgeslagen.
Web interface wachtwoord
Het andere wachtwoord is minder interessant gezien dat alleen gebruikt kan worden na WiFi authenticatie of dmv fysieke toegang. Op het moment dat een aanvaller toegang heeft tot het WiFi netwerk kan dit een zwakte zijn. Realistisch gezien ben je dan al het zakje. Bovendien weet ik dat bij de uBee en de Horizon Mediabox het standaard username/wachtwoord admin/admin is. AVM levert hun router dus standaard met een beter wachtwoord.
WPA2?
Nog even het vermelden waard om op terug te komen: let wel, het _WPA2_ wachtwoord staat vermeld op een stikker en die zit standaard ook onder de router. Het WPA (nb: ook bekend als "WPA1") wachtwoord... die modus staat standaard uitgeschakeld. Dat doen ze bij AVM goed want WPA wordt als onveilig beschouwd. M'n uBee en Horizon Box hebben dat wel standaard aanstaan. WEP (nog onveiliger) wordt niet vermeld bij de 7590. Bij de uBee is die optie grijs; je kunt hem niet selecteren. AVM maakt hier de keus niet te gaan voor standaard backwards compatibility.
WPS
Wel ondersteunt de router (net zoals de andere routers) WPS, en dat werkt zoals bekend bijzonder eenvoudig. Het is echter bekend dat dat onveilig is. Daar staat tegenover dat het wel gebruikersvriendelijk is.
De kleurkes
Tenslotte viel mij op dat de kleur van de router overwegend wit met een klein beetje rood is terwijl ik gewend ben dat de FRITZ!-produkten van AVM altijd overwegend rood zijn (icm grijs of wit). Persoonlijk prefereer ik zwarte en grijze apparatuur, of een egale kleur wit. Wel zie je op zo'n wit router sneller vingers ed. Dezelfde ervaring en mening was ook al opgedaan bij gebruik van FB1750E repeater. Het lijkt een trend te zijn bij AVM hardware. Ze onderscheiden zichzelf daarmee. Het moge duidelijk zijn het is een kwestie van smaak. Lelijk is het niet.

Het configureren

Nadat ik de router had aangesloten ging ik naar http://192.168.178.1 om naar het configuratiemenu te gaan (fritz.box zou in theorie ook moeten werken mits je DNS op DHCP gebruikt, of 192.168.178.1 als DNS instelt voor deze network entry). Toen ik probeerde naar https://192.168.178.1 te gaan kreeg ik een (in Chrome): NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID. Dan maar http:// want custom certificaat importeren heb ik geen zin in. Nadat ik Engels had gekozen en aangegeven had dat ik gebruik maak van Annex A (POTS/analoog ipv ISDN/digitaal) startte de router opnieuw op. 2 minuten later was ik online. Ehh, niet dus. Ik kon 2 minuten later inloggen op de router en de boel verder configuren.
Wrong password?
Ik logde expres in met het verkeerde wachtwoord. Wat blijkt: iedere keer dat je een verkeerd wachtwoord invoert krijg je een timeout die 2x zo lang duurt als de vorige met een standaard van 2 (dus 2, 4, 8, 16, enz). Of dit te omzeilen is weet ik niet (het is dan de vraag of dit puur client-side of dat men ook server-side een timeout genereert) maar ik vind het een goede afweging tussen brute force protection en gebruikersvriendelijkheid.
Analytics
Vervolgens kon ik, nadat ik Engels had gekozen, de router instellen voor XS4ALL en was ik online. Analyics stond standaard aan: "Allow diagnostics and maintenance". Deze is meteen uitgezet. Jammer dat dat er in zit, maar anno 2017 komt dat helaas vaker voor, en het werd ook duidelijk aangegeven. Bovendien is het gelukkig ook naderhand uit te zetten.
DECT
Vervolgens moest ik het telefoonnummer instellen. Helaas wist ik dat wachtwoord niet en moest ik het opvragen. Gelukkig kon dat eenvoudig via het service panel van XS4ALL. Daarna kon ik meteen het WiFi wachtwoord veranderen, en zat ik in het configuratiemenu. Ik probeerde direct de telefoon uit maar kreeg geen gehoor. Het wachtwoord klopte wel. Wellicht iets verkeerd geconfigureerd? Ik legde het probleem even neer en ging verder met de rest.
Diversen (WiFi)
Er wordt netjes vermeld dat ik een IPv4 en IPv6 adres heb via XS4ALL en sinds wanneer die connectie tot stand is gebracht. Ook staat er een gemist belletje in het call log. Dat was ik zelf via m'n mobiel. Wat verder opvalt is dat er een paar apparaatjes in het LAN staan welke worden vermeld (in dit geval allen 100 mbit). Bij de apparaten die verbonden zijn via WiFi staat bij dat ze via 5 GHz zijn verbonden. Handig. Bovendien is het prettig dat de router 2,4 GHz en 5 GHz tegelijkertijd aanbiedt. De uBee kan dit niet; daarbij is het kiezen tussen 2,4 GHz en 5 GHz. Gezien onze e-readers enkel 2,4 GHz babbelen hebben we dat toch nog nodig. Dat los ik op middels een WiFi repeater. Gevolg is extra LAN kabel in gebruik plus een extra stekkerdoos slot. Die situatie zal bij iedereen verschillen; ik vind het erg handig wanneer er 2,4 GHz en 5 GHz beschikbaar is. Die backwards compatibility vind ik belangrijk omdat 2,4 GHz iets beter bereik levert maar meer last heeft van noise (interferentie) en ook buiten gebruikt mag worden, terwijl 5 GHz een relatief bijzonder hoge snelheid kan leveren.
VDSL2 snelheid?
Terwijl ik dit type wordt ik plots uitgelogd. Blijkbaar te lang idle. Bij DSL staat vervolgens: "connected↓ 106,3 Mbit/s↑ 33,0 Mbit/s". Ter vergelijking: met de 7360 had ik "107,1 Mbit/s 33,0 Mbit/s". Die 0,8 mbit ga je immers met deze snelheden niet merken. Het verschil is verwaarloosbaar, en bij diverse andere tests (switchen tussen de routers waarbij ik de ongebruikte uitzet) zit ik tussen de 105 en 110 mbit download. De ene keer is de 7360 sneller; de andere keer de 7590. Opvallend, maar geen dealbreaker.
NAS & USB
Bij het NAS staat dat ik 345 MB vrij heb. Da's een bescheiden aantal; de router heeft dan ook een USB aansluiting om een externe HDD aan te sluiten. Bovenaan in het menu staat dan ook "FRITZ!NAS". Je zou die USB(3) poort ook kunnen gebruiken om een printer op aan te sluiten, maar in beide beschreven situaties wordt gebruik gemaakt van printer via LAN of WiFi. Ook kun je je smartphone hierop aansluiten, om vervolgens de data te delen via het NAS. Tenslotte kun je zelfs je telefoon op deze manier opladen.
Alarm?
Bovenaan zie ik MyFRITZ! staan. Ik klik er op en zie diverse features waaronder Storage (NAS), Smart Home, en Convenience Features. Bij Convenience Features staat dat je een WPS in kunt stellen voor jezelf of gasten, een antwoordapparaat (answering machine) en zelfs alarmen welke je dagelijks in kunt stellen. Ik overwoog om een alarm in te stellen, maar dat gaat via DECT en dat werkt nog niet. Bovendien heeft deze gebruiker al een smartphone met alarm, en wij thuis gebruiken deze ook dus ook daar hoef ik niet aan te komen met zo'n feature.
Freetz?
Dus de functie ontgaat mij een beetje maar dat omschrijft ook meteen deze router in een nutshell: werkelijk een arsenaal aan features, welke je realistisch gezien niet nodig hebt. Vroeger kon je de software op een FB nog behoorlijk uitbreiden met o.a. DS-Mod of Freetz maar dat is allang niet meer. Die software is geheel out of date. Bovendien is AVM's F!OS (NB: FRITZ!OS) steeds uitgebreider geworden.
Wachtwoord verkeerd (deel 2)?
Ik klik op 'back' in mijn browser om terug te gaan naar het welkomsmenu, en wordt weer verwelkomt met het inlogscherm. Dat had ik niet moeten doen. Ik vul het wachtwoord in (het standaardwachtwoord) en krijg de foutmelding dat het wachtwoord fout is. Vervolgens vul ik exact hetzelfde wachtwoord in, en werkt het wel. Ik heb het 5x opnieuw geprobeerd en 100% weten te reproduceren. Bugje. Deze is gemeld aan de support medewerker van AVM die het weer heeft geforward aan het ontwikkelteam. Ik ga nog 'ns naar MyFRITZ! en zie vervolgens dat bovenin staat "FRITZ!BOX en FRITZ!NAS". Klik ik op FRITZ!BOX kom ik terug op het welkomstmenu. Waarschijnlijk is dat de manier hoe het hoort.
Kwaliteit der welkomstmenu
Inmiddels heb ik het welkomstmenu al diverse malen gezien. Ik ken dit welkomstmenu van de 7360 en diverse voorgangers. Het welkomstmenu is een stuk overzichtelijker van die van uBee en Horizon Box. Want die heeft er geen. Je zult moeten doorklikken.

Ik kan me echter ook voorstellen dat in geval van F!OS zo'n zee aan informatie een gebruiker ook kan overladen met informatie. Zelfs ik moet in het begin altijd even zoeken; terwijl ik wel iemand ben die weet wat er allemaal staat en wat het doet. AVM heeft een "advanced" mode in de interface en een "basic" mode; het exacte verschil tussen de twee zul je moeten testen.
DECT
Nog even terug over de telefoon. Een goede vraag is waarom je zo'n onveilig protocol uberhaupt zou willen gebruiken om mee te bellen (het antwoord is zoals wel vaker backwards compatibility), maar het is mijn huis niet. De DECT telefoon stond als niet-werkend in het menu. Waarom niet? Ik ging op onderzoek uit en kwam er achter dat het toestel nog niet was aangemeld op de router. De oude router uitzetten hielp niet. Nadat ik via de DECT telefoon de standaard PIN code had ingesteld op het basisstation werkte het wel. In het welkommenu aan de linkerkant staat DECT aangegeven en kun je e.e.a. instellen.
iOS WiFi
Hierna ging ik op de andere apparaten in het huis WiFi configureren. Nadat ik het op een iPhone had ingesteld, kreeg ik de vraag of ik het wachtwoord met een iPad wilde delen. Nog nooit meegemaakt. Serieus, ik schrok er zelfs van. Volgens mij iets van Apple zelf, specifiek iOS of iCloud.
F!OS update
Bovendien ging ik kijken of ik de laatste F!OS had geinstalleerd. Op moment van schrijven is dit 06.83. De nieuwe features in de .80 reeks staan hier uitgebreid beschreven. Hij doet ook automatisch updaten. Om de een of andere reden was dat bij de 1750E misgelopen (betrof de KRACK fix) en moest ik dat even handmatig updaten. Ik denk en hoop dat dat bij de 7590 minder snel voor zal komen. Het gros van de gebruikers zal dit namelijk niet regelmatig handmatig updaten. Automatisch updaten kan hij in ieder geval gelukkig wel. Maar wat ook nice is, is dat je Push Notification (per e-mail) aan kunt zetten bij nieuwe firmware.
Energie Monitor e.a. statistieken
Nadat ik naar System -> Energy Monitor ging viel mij op dat het systeem idle 23% stroom gebruikt. De volgende statistieken zijn te vinden:

FRITZ!Box system overall: 23%

FRITZ!Box main processor: 67%

Wireless LAN: 57%

DSL: 100%

Analog FON ports: 0%

USB devices: 0%

Bij statistiek staat bovendien de CPU usage, CPU temperature, en RAM Allocation. Weinig bijzonderheden te melden. Waarom het DSL 100% verbruikt en of dat veel is weet ik niet. Het is wel handig om dit soort dingetjes te weten. Wat ik overigens wel mis, wat mijn uBee en Horizon Box wel kunnen, is forwarden naar een remote syslog. Met de kanttekening dat dat niet over iets als TLS (SSL) gaat. Je zou het kunnen zien als extra laag maar op het moment dat die laag belangrijk is bij een thuisnetwerk, heb je grotere problemen. Deze feature is niet iets dat het gros van de gebruikers zal missen.
100 mbit?!
Wat ook opvalt is dat je de LAN ports in 100 en 1000 mbit in kunt stellen. Gezien in dit geval alle ports 100 mbit gebruiken besluit ik om ze toch eventjes op 100 mbit in te stellen, de zogenaamde "green mode". De main processor gebruikt nog steeds 67% en "system overall" gebruikt zelfs meer stroom (maar dat kan uiteraard ook door andere factoren komen). Lastig te testen. Het nadeel is dat je geheid een keer een 1 gbit apparaat in zo'n 100 mbit port prikt, en dat je je niet meer herinnert dat-ie op 100 mbit staat ingesteld.
Effect op milieu & energierekening
Deze feature vind ik -no offense- typisch Duits. Tot in de puntjes milieuvriendelijke features. Tijdens het schrijven van deze review was ik een midweek in Berlijn en werd nog 'ns onderstreept hoe milieubewust men in Duitsland is. Laten we wel wezen: dit soort dingetjes gaan je praktisch gezien geen noemenswaardige hoeveelheden stroom besparen, en ze gaan ook niet bijdragen aan de milieuproblematiek (waar ik overigens wel mee begaan ben). Ik noem dat soort zaken "feel good". Het voelt goed dat je het in kunt stellen. Het lijkt dat alle beetjes helpen. Het lijkt alsof het bedrijf zich bezig houdt met het milieu. Maar praktisch gezien is het een wassen neus, en zijn het de grote vervuilers die schade berokkenen. Het zal de energierekening die een Bitcoin miner heeft er niet minder op maken. Een wasmachine meer of minder draaien zal een groter effect hebben op het milieu. Enige voordeel dat ik me kan bedenken is dat je misschien door zo'n feature bepaalde neveneffecten hebt zoals bijvoorbeeld meer resources overhouden voor andere toepassingen.
Andere energiebesparende features
Overigens kun je dit soort energiebesparende features in nog wel meer settings vinden. Ander voorbeeld: Wireless schedule offline minder stroom: "Turning off the radio network (WLAN) saves electricity. You can enable wireless LAN at any time using your telephone (keypad code #96*1*) or the "WLAN" button." dat lijkt interessanter, maar bij deze gebruiker staat de DECT telefoon 's nachts in de lader in de woonkamer (de smartphone is in dit geval de emergency telefoon tijdens de nacht). Bovendien zul je net zien dat je dan wel een keertje 's nachts internet nodig hebt. Bijvoorbeeld voor een noodgeval. Ik vind dat je dit soort dingen vanuit je client aan- of uit moet kunnen zetten, en enkel een DECT telefoon als client volstaat dan niet. Bluetooth misschien? Bovendien, airplane modus voldoet, en geeft de telefoon meer juice + rust voor de gebruiker zonder do not disturb in te stellen, en een DECT telefoon als client is niet goed genoeg maar wel logisch gezien je WiFi niet aan of uit kunt zetten via WiFi want er is geen magic packet zoals bij WoL. Of dat voor andere gebruikers ook zo is, zal per situatie verschillen. Je kunt dus niet zeggen dat deze feature compleet nutteloos is; het was in deze specifieke situatie nutteloos. Bovendien kun je op deze manier ook je WLAN uitzetten wanneer je niet thuis bent. De vraag is dan of je niet beter je router in het geheel uit kunt zetten. Gezien hij niet aan mag staan tijdens onweer is het misschien verstandiger hem te ontkoppelen wanneer je bijv op vakantie gaat. Tenzij je via wired ethernet een server draait, maar WiFi verder niet gebruikt wordt. Ik ben van mening dat dit een niche feature is.
DynDNS
De Raspberry Pi in dit netwerk is extern enkel te bereiken via SSH over Tor en via een soort van VPN. Hij draait een zelfgeschreven scriptje om DynDNS te updaten. In principe heb je bij XS4ALL een statisch IPv4 en IPv6 adres maar het kan zijn dat men dat verandert. In de F!OS web interface vond ik via Internet -> Permit Access -> DynDNS de mogelijkheid om dit via de router te regelen. Dat is handig want het scriptje op de Pi werd elke 30 minuten uitgevoert. Ik hou er niet van om zo'n gelimiteerd systeem onnodig te belasten dus voor mij een interessante feature maar alweer geldt: of je dit ook echt nodig hebt, zal per situatie verschillen. En zo'n cronjob met zelfgeschreven Bash scriptje kan veel krachtiger werken. Toch is dat niet voor iedereen weggelegd. Ik gebruikte in dit geval de Custom feature en moest even kijken hoe dit bij mijn DynDNS provider precies werkte. Even zoeken via een zoekmachine en het was gefixed. Doorgaans zal dat onnodig zijn: voor een aantal gangbare/populaire DynDNS providers is native ondersteuning.
Extern benaderen. Waarom?
Bij Permit Access staat ook nog een andere interessante optie onder het kopje FRITZ!Box Services. Je kunt hier instellen dat je je router via het internet wilt benaderen. Bovendien kun je het certificaat dat gebruikt wordt voor HTTPS downloaden en importeren in je browser. Je kunt ook je eigen (password protected) certificaat uploaden. Ik heb dit alles verder niet getest maar ik vind het wel (samen met VPN waarover zometeen meer) interessante toepassingen. Het zijn functionaliteiten die m'n uBee en Horizon Box niet hebben. Wel is het zo dat Ziggo Wifispots gebruik kan maken van een eigen certificaat voor 802.11x. Vziw kan dat via FON niet. Maar dat is dan meer een vergelijking tussen KPN en Ziggo. Tenslotte nog een laatste noot hierover: recent schreef Tweakers dat een beta (voor de FB 7490) Letsencrypt ondersteuning biedt voor deze web interface, maar daarbij de hostnaam lekt.
VPN
Bovendien kun je ook een VPN instellen. Je hebt hierbij 4 mogelijkheden:

* Configure VPN connection for one user
* Connect your home network with another FRITZ!Box network (LAN-LAN linkup)
* Connect this FRITZ!Box with a company's VPN
* Import a VPN configuration from an existing VPN settings file

Welk protocol het VPN gebruikt wordt niet meteen duidelijk. Ik ging voor optie 4 en men vraagt naar een file met VPN settings welke mogen worden geimporteerd. Vervolgens kun je selecteren "The VPN settings are encrypted" waarna men naar een "Kennwort" vraagt. Ik neem aan dat dat Duits is voor wachtwoord. Vervolgens uploadde ik m'n OpenVPN .ovpn bestand en dit werkte niet. Men stuurt je door naar een hyperlink met naam www.en.avm.de/service/vpn en target http://www.avm.de/service/vpn; de eerste werkt niet; de tweede is in het Duits. Met alle respect, daar heb ik geen zin in. Ik wil graag informatie in het Engels of Nederlands. Via de support vroeg ik welke VPN protocollen worden ondersteunt. De medewerker legde uit dat dat op dit moment alleen IPsec was, en dus geen OpenVPN of IKEv2. Je kunt die protocollen uiteraard wel per computer (client) afzonderlijk configureren. Voor mij persoonlijk vind ik het met name interessant voor publieke WiFi en 4G netwerken.
WiFi snelheid (intro)
Vervolgens ben ik bij Wireless -> Radio Netwerk wezen kijken hoe goed mijn WiFi verbinding was. "1300 / 1053 5 GHz / ac / 80 MHz WPA2, 3 x 3". Sneller dan gigabit LAN? Ik kan mijn ogen niet geloven. Met m'n uBee haal ik 150 mbit. M'n Horizon Box haalt wel hoger (802.11ac), maar moet dan wel aanstaan. En dat ding wordt heet.

Of dat ook echt interessant is? Mogelijk. Er zijn m.i. 2 scenarios:

Het eerste scenario is dat je een snelle verbinding hebt. Echter gezien dit een DSL router is, is de snelste verbinding VDSL2. Dus wat dat betreft lijkt het mij niet zo interessant. Interessanter is het voor interne WLAN/LAN verbindingen. Zelfs dan is het de vraag of je het echt nodig hebt. Mijn uBee met 150 mbit voldoet normaal gesproken prima, zelfs voor ons 2tjes. Binnen een bedrijf met repeaters ed. of een groter gezin lijkt dit mij wel interessant. Want dan heb je al gauw veel WLAN clients. Dan wil je echt niet gebruik maken van 2,4 GHz of een oudere versie van 802.11 over 5 GHz. 802.11ac is dan geen overbodige luxe.
TV
De TV is ook getest. Deze werkte out of the box direct. Kwestie van de LAN kabel op de juiste LAN aansluiten zoals in de gebruiksaanwijzing van XS4ALL staat aangegeven. De kwaliteit van het beeld was volgens andere gebruikers "stukken scherper" tov 7360 (zelfde zenders). Of dat echt zo is laat ik in het midden.
Guest access
Wat ook prettig is aan FRITZ!Box en wat de 7360 ook heeft is Guest Access. KPN en Ziggo hebben FON! en WiFi4All (dat zijn KPN Hotspots en Ziggo Wifispots) maar dit is een andere functiontaliteit daar boven op. Het is een gast netwerk, voor mensen die te gast zijn. Die hebben vervolgens geen toegang tot je interne netwerk. Heb je een feestje of bezoeker dan kun je die gescheiden houden van dat interne netwerk. IMO met name interessant voor het MKB, maar ook een gewone doorsnee thuisgebruiker kan zo een gast toegang geven zonder het genant te moeten weigeren, of zonder beveiligingsrisico van het interne netwerk. Prettige feature, zou ik ook graag willen op m'n uBee/Horizon Box. Bovendien is de feature zeer uitgebreid. Je kunt allerlei restricties stellen aan jouw gast-netwerk zoals bijvoorbeeld dat men enkel mag surfen en mailen, of dat men gedisconnect wordt na idle te zijn.

Gebruik WiFi

De WiFi bereikbaarheid is ook getest. Dit gaat per situatie verschillen, dus alweer anecdotisch (maar dat moet een review IMO ook zijn). In de situatie met de 7360 waren twee APs nodig ivm een aantal muren. Anders was er geen sprake van internet op de slaapkamer (de woning is gelijkvloers). Verbazingwekkend genoeg is er gewoon verbinding met de 7590 vanuit de slaapkamer, via 5 GHz:

"/System/Library/PrivateFrameworks/Apple80211.framework/Versions/Current/Resources/airport -I
agrCtlRSSI: -85
agrExtRSSI: 0
agrCtlNoise: -93
agrExtNoise: 0
state: running
op mode: station
lastTxRate: 7
maxRate: 217
lastAssocStatus: 0
802.11 auth: open
link auth: wpa2-psk
BSSID: e0:28:xx:xx:xx:xx
SSID: FRITZ!Box 7590 PZ
MCS: 0
channel: 36,80"

Nog even terugkomend op de verbinding: een geweldige verbinding is het niet. De verbinding is beter dan de 2,4 Ghz 7360. Want de enige stabiele factor op die plaats in de slaapkamer (hoofdeinde bed) met de oude router is dat er geen verbinding is.

Het slechte nieuws is dat zonder repeaters het hem nog steeds niet gaat worden. Er valt bijvoorbeeld geen TV te kijken via Televisie app van XS4ALL. Er is packet loss, en trage verbinding.
WiFi debugging
Hoe komt dat? Dmv het programma Wireless Diagnostics te openen kunnen we uitvogelen wat er aan de hand is op 5 GHz. Ik open het via Albert via een hotkey (je kunt ook via een Terminal open /System/Library/CoreServices/Applications/Wireless\ Diagnostics.app uitvoeren).

Een scan (Cmd+Alt+4 of Window -> Scan) laat vervolgens zien dat er sprake is van 2 BSSIDs: e0:28:xx:xx:xx:5a voor 5 GHz en 02:28:xx:xx:xx:5b voor 2.4 GHz. Hoewel 2.4 GHz meerdere andere APs laat zien, en je dus mogelijk kunt spreken van externe noise, is dat bij 5 GHz in z'n geheel niet het geval.

Via performance (Cmd+Alt+5 of Window -> Performance) kunnen we middels grafiekjes uitvinden wat er aan de hand is. Eigenlijk hetzelfde als in de oude situatie. De diverse muren zorgen simpelweg voor teveel noise. Om daaromheen te werken wordt gebruik gemaakt van twee APs. Het eerste AP (een FRITZ!1750E) maakt verbinding met het tweede AP (Een Sitecom N300 206X) welke verbinding maakt met de router. Gezien de Sitecom enkel 2.4 GHz babbelt, is er sprake van een relatief trage verbinding. Maar er is in ieder geval wel een werkende verbinding. Overigens is die Sitecom ook vulnerable voor KRACK, en gezien hij repeater is, is dat ook aan te vallen. De FRITZ!1750E is wel gepatched. Sitecom zegt op hun website "dat ze ervan op de hoogte zijn". Dat staat er echter al een tijdje...

Lijkt allemaal offtopic maar dat is wel een voordeel van AVM hardware wat best genoemd mag worden. Je betaald meer voor AVM hardware dan het gemiddelde Chinese of Taiwanese spul, maar je krijgt er ook wat voor terug zoals goede support. Dit is daar een voorbeeld van. XS4ALL gebruikt AVM hardware al sinds jaar en dag middels hun ADSL routers (daarvoor gebruikten ze vziw Alcatel Lucent hoewel dat bij bijv Demon klanten misschien anders lag). Ook deze vraag heb ik voorgelegd aan AVM. Ze kunnen niets beloven, het hangt van verschillende factoren af, maar volgens hun eigen ervaring mag je ruim 5 jaar softwareupdates verwachten. Als je dat te weinig vind, mag je dat als minpunt beschouwen. Ik vind 5 jaar support in beginsel lang, misschien voor een flagship router adequaat. Het was beter geweest als de firmware open source geweest zou zijn geweest; dus noem ik dan op als minpunt.

Om het probleem op te lossen is nog een FRITZ!1750E aangeschaft bij AVM voor ~60 EUR. Voordeel is dat je te maken hebt met dezelfde firma, en dat hij 2,4 GHz + 5 GHz kan. Samen met de andere repeater kun je dan zelfs volledig primair op 5 GHz gaan zitten, met 2,4 GHz als backup. Helaas had ik hem net na de deadline van 23.59 besteld en werd deze te laat bezorgd op moment dat het testen van de router op die VDSL2 lokatie alweer voorbij was, en mijn volgende bezoek valt buiten de deadline v/d review. Dus bijvoorbeeld de WiFi performance icm 2 repeaters heb ik niet kunnen testen.
AVM apps / WiFi testen
Overigens biedt AVM zelf ook apps aan om de WiFi te testen. Deze vond ik op hun website. Ik had hier om eerlijk te zijn niet al te hoge verwachtingen van. Ik gebruik doorgaans WiFi Analyzer op Android (of Wireless Diagnostics in macOS). Wat ik nice vind aan WiFi Analyzer is dat hij precies zegt welk MAC adres van welk merk is omdat hij daar een database van heeft (NB: er zijn meer apps die dat kunnen). Ook kun je dubbele APs zoals die van Ziggo eruit filteren. FRITZ!App WLAN herkent enkel de Fritz apparaten als zijnde middels een icoontje. De rest zul je moeten herkennen vanuit je geheugen. Hij laat wel zien welke APs er open staan (zoals bijvoorbeeld een Chromecast). Ook laat hij zien hoeveel dBm (signaalsterkte) je op 2,4 en 5 GHz hebt, wat je publieke IP adres is, wat de max down- en upload op je DSL verbinding is, en wat de F!OS versie is. Middels een grafiekje laat hij zien op welke channels alle APs zitten. Kortom, het doet behalve die MAC address database niet onder voor WiFi Analyzer. Vooral als je vaak op diverse locaties met FRITZ hardware werkt (bijv een KPN of XS4ALL monteur) lijkt het mij een bijzonder handige applicatie. Bovenstaande gaat over Android; de iOS versie heb ik niet getest.
Andere app features
Naast deze app is er ook de MyFRITZ! app, wederom op Android getest. Met deze app kun je je router beheren vanuit je smartphone. Je kunt dan checken of je bijvoorbeeld thuis bent gebeld, call forwarding, of je antwoordapparaat of smart home functionaliteit aan- of uitzetten. Bovendien kun je op de router inloggen waardoor je ipv via je browser op bijvoorbeeld je computer zit te werken vanuit (in mijn geval) een telefoon. Dit alles is vervolgens te bereiken via het LAN en via WAN (dus bijvoorbeeld via 3G of 4G op je smartphone). Hier ben ik eerder kort op ingegaan tijdens het testen van de VPN functionaliteit.

Je moet dan wel de router instellen dat het van buiten af te bereiken is. IMO moet je dat niet doen, tenzij dat nodig is. Bovendien, weet je nog dat ik het had over de standaardwachtwoorden? Je logt dan in met het wachtwoord van 8 tekens. Ook kun je op deze manier het NAS gebruiken. Standaard heb je maar ~350 MB maar je kunt er ook een externe HDD aan hangen via USB. Vervolgens kun je dat NAS ook bereiken via je telefoon. Lijkt me een prima alternatief voor de diverse cloud platformen die in de VS gehost worden. Echter heb ik zelf TransIP STACK en draai ik thuis al Nextcloud in Docker. Het is dus voor mij niet een interessante feature. Voor Duitsers is zoiets wel interessant; die zijn privacy-bewust. Dat verklaart de feature m.i. dan ook. Nadat ik de MyFRITZ! app had gevonden ben ik deze verder gaan gebruiken. Overigens is de router ook prima te bereiken via de web interface want de website is responsive. Dat wil zeggen dat hij op iedere gebruikelijke resolutie prima werkt. Op een kleine smartphone, maar ook op een tablet of browser van een smartTV.

Tenslotte rest mij nog de vraag in hoeverre deze WiFi tests representatiebel zijn. Dat zijn ze niet. Want in een normale situatie verplaats je je mobiele apparaat door het huis en dan is beamforging interessanter. Bovendien krijg je met meerdere clients minder bandbreedte, en dat is lastig te testen. Tenslotte hangt het af van je omgeving. Maar daarbij moet ik nog wel vermelden dat 5 GHz tegenwoordig geen overbodige luxe is. Je gaat daarmee minder interferentie hebben met je buren. Zeker in een drukbevolkte wijk, straat, of flat.

Praktijkgebruik TV

TV leek in eerste instantie OK te werken, maar op de tweede dag viel op dat er veel storingen waren. In eerste instantie leek dit enkel op te treden toen ik de Uitzendinggemist app (van XS4ALL/KPN) probeerde. Hier waren eigenlijk zo'n beetje iedere minuut haperingen, soms van wel 5 seconden. Ook was er in dergelijke gevallen sprake van geen geluid, of liep het niet synchroon. Dit probleem trad niet op bij de 7360. Om er zeker van te zijn dat het bijvoorbeeld niet aan de CDN ligt is hierbij gebruik gemaakt van hetzelfde programma via de Uitzendinggemist app. Op de 7360 waren geen storingen te zien. Bij Internet -> DSL Information -> DSL kun je bij Error Counter gemakkelijk zien of de fouten aan je DSL verbinding liggen. Dat was niet het geval. Hier stonden geen fouten. Er staan een aantal oplossingen omschreven [https://nl.avm.de/service/ondersteuning/productkeuze/knowlegdebasesupport/detail/nl_FRITZ-Box-7590-int/592_Storingen-tijdens-televisiekijken-via-IPTV-aansluiting/]in de knowledge base van AVM[/url]. Om een lang verhaal kort te maken lost geen van deze oplossingen het probleem op. Later bleek dat het niet alleen optreedde tijdens Uitzendinggemist app maar ook bij IPTV in het algemeen. Her en der heb ik wat vertalingsfoutjes gevonden of kleine bugjes, en die ga ik aan ze rapporteren. Niets schokkends. Echter dit probleem vond ik dermate storend en belangrijk dat ik AVM hierover heb gebeld. Bij m'n eerste belletje werd de verbinding aan het begin van het gesprek verbroken. Dat lag zeer waarschijnlijk aan mijn GSM verbinding. Daarna heb ik via DECT gebeld, en lukte het gesprek wel. Nadat ik een paar oplossingen aangeboden kreeg zoals de vraag of de verbinding via WiFi verloopt, of de vraag of de LAN poort op 1 gbit staat, kreeg ik de suggestie om het via e-mail verder af te handelen. Ik zou een e-mail ontvangen met instructies. Die heb ik niet ontvangen. Er zat ook niets in m'n spambox. De volgende dag kon ik niet meer testen want alles moest terug in de oorspronkelijke staat. Jammer. Terwijl ik e.e.a. aan het testen was switchde ik tussen de routers heen en weer. Het is handig dat je met een druk op de knop bijvoorbeeld WiFi of DECT aan- of uit kunt zetten. Uiteindelijk werkte alles ook prima met de 7590. Waar het aan lag weet ik niet. Misschien stond de kabel van het telefoonsnoer ietswat te strak en is daardoor de stekker er teveel uitgegaan, en had de 7590 daar wel last van, en de 7360 niet. Het blijft voor mij een mysterie.

Performance

Om de WiFi/VDSL2 performance te stressen heb ik iperf3 gebruikt op macOS. Helaas lag de publieke iperf3 NL server plat dus heb ik de twee gebruikt die het meest dichtbij staan (in FR). De latency ligt dan wellicht wat hoger, maar het zijn wel beide 10 gbit servers. De upload en download is getest. De upload saturate al met 1 process, maar de download is wat lastiger, dus deed ik -P 8. Ik kwam via 802.11ac 5 GHz WiFi op een afstand van 2 meter van de router niet boven de 80 mbit uit qua download, en 30 mbit qua upload. Bij m'n eerste test stond IPTV aan. Die heb ik daarna uitgezet en de test opnieuw gedraaid op zowel de FB7590 en de FB7360.
VDSL2(XS4ALL)+WiFi benchmarks
Qua upload liggen de verschillen niet ver uit elkaar:

$ tail fb73*nor* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 182 MBytes 25.5 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 182 MBytes 25.5 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 216 MBytes 30.2 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 216 MBytes 30.2 Mbits/sec receiver

$ tail fb75*nor* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 187 MBytes 26.1 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 187 MBytes 26.2 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 210 MBytes 29.3 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 210 MBytes 29.3 Mbits/sec receiver

Het verschil in upload is 3% a 5%. Bij de ene server is de 7590 3% sneller, bij de andere 5% langzamer.

$ tail fb73*rev* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 344 MBytes 48.1 Mbits/sec 3683 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 344 MBytes 48.1 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 364 MBytes 50.8 Mbits/sec 5322 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 363 MBytes 50.7 Mbits/sec receiver

$ tail fb75*rev* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 452 MBytes 63.1 Mbits/sec 3052 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 450 MBytes 63.0 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 438 MBytes 61.3 Mbits/sec 10981 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 437 MBytes 61.1 Mbits/sec receiver

Het verschil met 8 threads is qua download ~25%.

Zie de bijlagen voor de logs:
Logs
fb7360.bouygues.iperf.fr.normal.log (FB7360 upload)
fb7360.bouygues.iperf.fr.reverse.log (FB7360 download)
fb7360.ping.online.net.normal.log (FB7360 upload)
fb7360.ping.online.net.reverse.log (FB7360 download)
fb7590.bouygues.iperf.fr.normal.log (FB7590 upload)
fb7590.bouygues.iperf.fr.reverse.log (FB7590 download)
fb7590.ping.online.net.normal.log (FB7590 upload)
fb7590.ping.online.net.reverse.log (FB7590 download)

Let hierbij op dat de FB7590 logs nog de data bevatten van test met IPTV. Deze data is verder genegeerd, en was ook gedaan vanuit een iets andere angle. Het gaat dus enkel om het tweede gedeelte in die logs.

Op Speedtest gebruikte ik de XS4ALL server en kwam ik uit op: PING 13 ms, DOWNLOAD 80.96 Mbps, UPLOAD 28.64.
MU-MIMO benchmarks
Ik had nog graag de MU-MIMO in mijn thuisnetwerk willen testen via een soortgelijke methode als bovestaand, hoewel dat ietsje moeilijker is. Want wat zou ik dan precies willen testen? Nou, bijvoorbeeld 2 MBP clients die tegelijk proberen te downloaden en tegelijk proberen te uploaden lijkt mij interessant. Of uploaden plus downloaden. Maar vooral: met elkaar babbelen. Dus up- en downloaden naar elkaar.

Helaas had ik tijdens de 2 weken dat ik de review moest maken een vakantie gepland in Berlijn. Op zich geen probleem, ik had nog 1 extra dag na die vakantie. Helaas werd ik tijdens de terugreis ziek. Ik heb de losse eindjes in de review aan elkaar geknoopt op de dag v/d deadline. Mocht er vraag naar zijn, dan wil ik graag de MU-MIMO in de laatste week van december alsnog testen! :) (suggesties ook welkom!)
Kabel (Ziggo) + uBee vs Horizon Box vs FB7590 WiFi benchmarks
Het is me op de valreep nog wel gelukt om een simpele versie van de WiFi te testen namelijk uBee als router + uBee als kabelmodem vs Horizon Box als router + uBee als kabelmodem versus FB7590 als router + uBee als kabelmodem. Om zo goed mogelijk de situatie te simuleren heeft de uBee WiFi uitstaan wanneer de FB7590 als router wordt gebruikt, stond de FB7590 tijdens de uBee solo test uit, en is de FB7590 op dezelfde lokatie neergezet zodat precies in de slaapkamer nog WiFi is met de uBee. Net zoals bij de VDSL2 test is enkel 5 GHz getest. Oh ja, de Horizon Box is ook samen met de uBee getest (HZN als router, uBee als kabelmodem).

uBee download:
$ tail ubee.*rev* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 917 MBytes 128 Mbits/sec 4104 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 910 MBytes 127 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 847 MBytes 118 Mbits/sec 41207 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 843 MBytes 118 Mbits/sec receiver

uBee upload:
$ tail ubee.*nor* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 146 MBytes 20.4 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 147 MBytes 20.6 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 146 MBytes 20.4 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 147 MBytes 20.6 Mbits/sec receiver

Horizon Box + uBee download:
$ tail hzn+ubee.*rev* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 969 MBytes 135 Mbits/sec 3536 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 964 MBytes 135 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 798 MBytes 112 Mbits/sec 34168 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 792 MBytes 111 Mbits/sec receiver

Horizon Box + uBee upload:
$ tail hzn+ubee.*nor* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 147 MBytes 20.5 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 147 MBytes 20.6 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 146 MBytes 20.5 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 147 MBytes 20.6 Mbits/sec receiver

FB7590+uBee download:
$ tail fb7590+ubee.*rev* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 1.32 GBytes 189 Mbits/sec 2043 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 1.32 GBytes 188 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 1.08 GBytes 154 Mbits/sec 46876 sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 1.07 GBytes 153 Mbits/sec receiver

FB7590+uBee upload:
$ tail fb7590+ubee.*nor* | grep SUM
[SUM] 0.00-60.00 sec 132 MBytes 18.4 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 133 MBytes 18.5 Mbits/sec receiver
[SUM] 0.00-60.00 sec 130 MBytes 18.1 Mbits/sec sender
[SUM] 0.00-60.00 sec 132 MBytes 18.4 Mbits/sec receiver

(Voor de logs, scroll naar beneden.)

Wat valt op? De FB7590 saturate de upload niet; het scheelt ~1,5 mbit. De Horizon Box kan iets sneller downloaden dan de uBee. Maar de FB7590 is vooral stukken sneller met downloaden dan beiden. NB: dit is wederom met 8 threads.

Probleem met de Horizon Box is dat hij in bridge mode gaat, en ik hem dan niet kan configureren zoals hetzelfde WiFi kanaal instellen ed (er is wel op gelet dat er in alle gevallen gebruik werd gemaakt van 5 GHz; dat doe je door die een hogere prioriteit te geven dan de 2.4 GHz AP). Die Horizon Box staat dus op auto. De uBee staat zo ingesteld, dat de WiFi ook werkt op de Nvidia Shield Tablet welke niet op elke 5 GHz frequentie werkt.
Logs
ubee.bouygues.iperf.fr.normal.log (uBee upload)
ubee.bouygues.iperf.fr.reverse.log (uBee download)
ubee.ping.online.net.normal.log (uBee upload)
ubee.ping.online.net.reverse.log (uBee download)

hzn+ubee.bouygues.iperf.fr.normal.log (Horizon Box + uBee upload)
hzn+ubee.bouygues.iperf.fr.reverse.log (Horizon Box + uBee download)
hzn+ubee.ping.online.net.normal.log (Horizon Box + uBee upload)
hzn+ubee.ping.online.net.reverse.log (Horizon Box + uBee download)

fb7590+ubee.bouygues.iperf.fr.normal.log (FB7590 + uBee upload)
fb7590+ubee.bouygues.iperf.fr.reverse.log (FB7590 + uBee download)
fb7590+ubee.ping.online.net.normal.log (FB7590 + uBee upload)
fb7590+ubee.ping.online.net.reverse.log (FB7590 + uBee download)

Speedtest resultaten:

uBee solo:
Ping 26 ms Download 150.40 Mbps Upload 10.59 Mbps (XS4ALL (auto))
Ping 25 ms Download 157.01 Mbps Upload 10.55 Mbps (Tele2 (auto))

Horizon + uBee:
Ping 10 ms Download 144.19 Mbps Upload 20.66 Mbps (XS4ALL)

FB7590 + uBee:
Ping 14 ms Download 116.90 Mbps Upload 10.56 Mbps (XS4ALL)
Ping 12 ms Download 202.79 Mbps Upload 11.13 Mbps (Pocos (auto))

Apart dat bij Speedtest alleen de Horizon Box de upload saturate. Ik ga hoe dan ook liever uit van iperf3. Ik weet precies de flags, de duur (60 sec), discard de eerste 3 seconden, en test steeds met exact dezelfde test servers (die echter wel in Frankrijk staan). Wat ook opvalt, is dat in zowel de iperf3 test alsmede de Speedtest de FB7590 de betere download biedt; die wordt namelijk gesaturate op de cap van de provider (200 mbit).

Het viel me trouwens op hoe licht de FB7590 is tov de andere 2. De Horizon Box zit een harddisk in vziw, dus dat verklaart e.e.a.

Support

De support heb ik al diverse keren belicht gezien ik deze gaandeweg de review nodig heb gehad, of gewoonweg wilde testen. De documentatie is op een paar schoonheidsfoutjes na dik in orde. De ondersteuning is snel (meestal zelfde dag, of meerdere keren op een dag), bugreports worden geforward en men komt met gedegen advies. Hier en daar traden wat communicatieprobleempjes op. De supportmedewerker waar ik met name mee te maken had, spreekt gezien zijn accent en naam waarschijnlijk niet native Nederlands, en zijn Nederlands (zowel via telefoon als in e-mail/ticket) is dan ook te prijzen. Begrijpelijk Nederlands is het opzeker.

Dit is niet de eerste keer dat ik met AVM hardware werk, en het is ook niet de eerste keer dat ik tevreden ben met het AVM produkt. Wat mij betreft mag dit produkt en merk bij het rijtje van de merken van Duitse degelijkheid. Als ik zelf DSL zou hebben, zou ik vrede hebben met een AVM router. Het enige punt waar ik mij zorgen over maak is hoe lang wordt een AVM produkt ondersteunt? Ik kan daar geen eenduidig, helder antwoord op geven.

Prijsanalyse

Vergelijken met gratis is oneerlijk
De FB7360 kwam gratis met de XS4ALL verbinding. Hij was nodig omdat XS4ALL besloot gebruik te maken van VDSL bonding. De vorige router kon dat niet aan. Deze router werkt nog prima; dwz de gebruiker is tevreden.
Meerwaarde in VDSL2 situatie
De meerwaarde van de FB7590 is in deze situatie dat hij 5 GHz WiFi heeft. En snel ook (802.11ac met MU-MIMO). Ook heeft de 7590 wat meer mogelijkheden. Een voorbeeld is dat op de 7360 de LAN poort op 1 + 2 beide 1 gbit kunnen maar 3+ 4 enkel 100 mbit. Terwijl op de 7590 alle 4 de LAN ports 1 gbit of 100 mbit kunnen.
Features nodig?
Het is de vraag of je die features nodig hebt. Persoonlijk vind ik 5 GHz WiFi behoorlijk prettig: sneller en minder last van interferentie. Niet ieder apparaat dat gebruik kan maken van 5 GHz heeft tegenwoordig nog iets als een 1 gbit poort, en niet ieder apparaat kan 5 GHz gebruiken. Dus heb je backwards compatibility nodig. Een router die 2.4 GHz en 5 GHz kan (NB: 1 gbit ethernet is altijd backwards compatible met 100 en 10 mbit). De 7590 kan dat.
Eenvoud plus featureset
Ook ben ik erg te spreken over de eenvoud van de apps en de web portal. Ze bieden overzicht en een schat aan informatie. Dat is inherent aan de product range van AVM's FRITZ! producten. De 1750E en 7360 hebben hetzelfde voordeel. Dat valt tov de uBee en Horizon Box in zoverre op, dat ik zelfs liever bijvoorbeeld een FRITZ! kabelmodem (* kabelrouter klinkt toch niet?) zou willen hebben want hoewel ik echt niet alle features van F!OS zal gebruiken -en dat heeft iedere gebruiker gemeen!- zal ik toch meer features gebruiken dan mijn betrekkelijk naakte uBee of Horizon Box. Toch is het wel jammer dat je tegenwoordig niet meer met Freetz de software zelf uit kunt breiden. Dus kan het zijn dat je alsnog bijv een RPi wilt draaien voor custom software. Dat kost plaats, stroom, een LAN poort, en naar ik schat al gauw 60 EUR (inclusief behuizing ed, SD kaartje, etc). Dat zou je dan mee kunnen wegen in je overweging.
Voor wie?
Gezien de prijs van -op dit moment van schrijven- iets meer dan 250 EUR is deze router een investering voor een middenstander of MKB. Voor minima is hij niet weggelegd, tenzij je hem gratis krijgt bij bijvoorbeeld je verbinding. Ik hoop dat XS4ALL inmiddels standaard DSL routers levert die 2,4 plus 5 GHz tegelijkertijd kunnen.
WiFi clients
Vooral wanneer je veel WiFi clients hebt, zal de hoge snelheid en 2.4 GHz plus 5 GHz interessant zijn. En daar is deze router m.i. dan ook voor bedoeld: de power user, het MKB, situaties waar je veel WiFi verkeer hebt.
Wachten met aanschaf?
Je zou kunnen zeggen wacht tot de prijs daalt maar ik vind dat een mes dat aan twee kanten snijdt. Waarbij een kant niet altijd goed wordt belicht: namelijk de kant van de softwareondersteuning. De 7360 draait op dit moment F!OS 6.30 en er is geen verdere update beschikbaar. Bijvoorbeeld geen KRACK fix. Hoewel dat ook niet interessant is want hij draait in AP mode. Mocht het onduidelijk zijn: de 7590 wordt uiteraard nog prima ondersteunt, zoals dat hoort bij een relatief nieuw apparaat.
Alternatief?
Heb je die hoge snelheid (en MU-MIMO) niet nodig dan is bijvoorbeeld een 7490 die met 175 EUR een 75 EUR goedkoper is misschien een interessant alternatief. Die kan namelijk ook zowel 2,4 GHz als 5 GHz.

NB: Ik heb behalve de 7360 niet met andere, recente DSL routers kunnen vergelijken.

Changelog

* 20180112: nog een typo eruit gehaald
* 20171219: enkele typos eruit gehaald
* TBD nav feedback. Gaarne opbouwende kritiek :)

Gebruikt in combinatie met:

Heb jij ook een AVM FRITZ!Box 7590 (Internationale versie)?

Deel je ervaringen en help andere tweakers!

Schrijf review

Reacties (1)

Wijzig sortering
Weinig beeldmateriaal, maar dat mag de pret niet drukken, veel informatie! Thanks voor het leesvoer, +3.


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn



Apple iPhone X Google Pixel 2 XL LG W7 Samsung Galaxy S9 Google Pixel 2 Far Cry 5 Microsoft Xbox One X Apple iPhone 8

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank en Intermediair de Persgroep Online Services B.V. © 1998 - 2018 Hosting door True

*