Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

'Meer dan de helft van ict-systemen van de Belastingdienst is verouderd'

De Algemene Rekenkamer stelt vast dat bij de Belastingdienst meer dan de helft van de ict-systemen verouderd is. Ook bij de gehele rijksoverheid gaat het bijvoorbeeld op het vlak van de informatiebeveiliging niet goed. Het aantal ict-onvolkomenheden is ook toegenomen.

De Algemene Rekenkamer stelt dat de Belastingdienst voortgang boekt met het moderniseren van de ict-systemen, maar de dienst desondanks met steeds meer verouderde ict-systemen te maken heeft. Volgens het controlerende orgaan is het moderniseringstempo niet hoog genoeg, waardoor het voor de Belastingdienst steeds moeilijker wordt gevolgen van nieuwe fiscale wetgeving te verwerken en dienstverlening aan bedrijven en burgers te verzekeren. Daar komt bij dat volgens de Algemene Rekenkamer in de komende jaren een tekort aan it-medewerkers ontstaat. Dat betekent dat het onzeker is of de modernisering van de systemen in de komende jaren wel in het geplande tempo kan geschieden.

Omdat meer dan de helft van de systemen van de Belastingdienst verouderd is, zijn ze moeilijk aan te passen en duur in onderhoud, stelt de Algemene Rekenkamer. Als voorbeeld wordt het systeem voor de omzetbelasting aangehaald, dat uit 1982 stamt. Dit ict-systeem draait weliswaar zonder grote storingen, maar door de ouderdom is het niet mogelijk om de belastingpercentages in dit systeem aan te passen. Nieuwe wetgeving voor de omzetbelasting vergt een nieuw systeem en het kost volgens de rekenkamer vijf jaar om zo'n systeem te bouwen. Dat betekent dat de omzetbelastingtarieven in de komende jaren niet kunnen veranderen.

De controlerende instelling, die onderzoekt of de rijksoverheid goed omgaat met publiek geld, stelt verder dat de rijksoverheid de informatiebeveiliging nog altijd niet op orde heeft. Zo zijn er elf organisaties van de rijksoverheid waarbij er sprake is van een verslechtering van de informatiebeveiliging ten opzichte van een jaar eerder. Volgens de rekenkamer betekent dit dat deze organisaties niet alle verplichte beveiligingsmaatregelen hebben doorgevoerd.

Verder meldt de Algemene Rekenkamer dat het voor het parlement onvoldoende duidelijk is hoeveel systemen verouderd zijn en dus problemen kunnen opleveren in de dienstverlening aan bedrijven en burgers. Dat hangt samen met het feit dat het parlement wel informatie krijgt over nieuwe ict-projecten, maar geen overzicht krijgt van de kwaliteit en het onderhoud van bestaande ict-systemen. Die laatste categorie vormt 75 procent van de rijksuitgaven voor ict, die in 2017 op 2,6 miljard euro uitkwamen. Op dit punt vindt de rekenkamer dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties meer en betere informatie aan het parlement moet verschaffen.

Eerder toonde het Bureau ICT-toetsing zich ook al erg kritisch in zijn jaarrapport, dat in maart werd gepresenteerd en donderdag in de Tweede Kamer wordt besproken. Daarin stelt de organisatie dat veel ict-projecten van de rijksoverheid onnodig of onnodig groot zijn, kennis bij de ministeries ontbreekt en er aldus vaak dure externe mensen worden ingehuurd. Ook ontbreekt vaak een analyse van de problemen, terwijl de systemen al wel worden vervangen. Het Bureau ICT-toetsing, dat in 2015 werd opgericht, stelt dat het streven om in 2020 voldoende expertise binnen de departementen te hebben niet gehaald zal worden. Volgens Trouw is het voortbestaan van Bureau ICT-toetsing niet gegarandeerd doordat de kritiek niet altijd in goede aarde valt bij de departementen.

Door Joris Jansen

Nieuwsredacteur

15-05-2019 • 12:49

255 Linkedin Google+

Reacties (255)

Wijzig sortering
Niet heel erg vreemd dat de systemen bij de belastingdienst verouderd zijn. De automatisering is in de jaren 60 begonnen dus de wet van de remmende voorsprong geldt hier zeker. Daarnaast moet de toko gewoon blijven draaien. En als je bedenkt dat er dagelijks circa 1 miljard wordt verwerkt kan je niet zomaar iets stil leggen.
Wel denk ik dat als je ergens rendement kan halen het bij de belastingdienst is omdat dit de enige overheidsinstantie is die echt zijn eigen geld kan ophalen. Er zijn genoeg rapporten waaruit blijkt dat er elk jaar voor miljarden aan belastingen niet wordt opgehaald. En vaak komt dit door onvoldoende controle door verouderde systemen.
Ik vind het altijd zo grappig dat iedereen doet alsof de Belastingdienst niet weet wat ze aan het doen zijn. Het is overheid, alle grote systemen die moeten worden ontwikkeld worden aanbesteed via Tenderned waar alle grote ICT bedrijven zich op in kunnen schrijven en een offerte mogen uitbrengen. Dit is via de wet geregeld. Al die mislukkingen, te dure systemen, te laat opgeleverde systemen worden door hele grote externe partijen ontwikkeld, voor de hele overheid. Er wordt onderhoudt gepleegd gedeeltelijk met intern personeel, maar in principe wordt alle ingekocht (soms als maatwerk) bij externe leveranciers.

Verder is het grootste probleem binnen de Belastingdienst de wetswijzigingen. Doordat het elke keer maar de vraag is welk kabinet er gekozen wordt is niet duidelijk welke wetten veranderen, en wat dit voor de systemen betekent. Soms kan het zo zijn dat de systemen helemaal niet gemaakt zijn om bepaalde wijzigingen door te voeren, en dan moet er van alles worden bedacht om dit toch te realiseren. En heb ik het nog niet eens over de gigantische bedragen die moeten worden betaald voor updates en consultants. En als de aanpassingen dan niet zo goed gaan als gewild, dan komt er weer een nieuwe reorganisatie. De afgelopen 15 jaar is de Belastingdienst ICT ongeveer 5 keer gereorganiseerd, want het volk moet zien dat er wat wordt gedaan aan "het slecht functioneren" van de ICT binnen de Belastingdienst.

Daarnaast is het verloop afgelopen jaren erg groot, door de maatregel die Wiebes heeft bedankt om personeel te laten afvloeien met een goede regeling (switch). En toen ging juist het personeel wat je niet kwijt wil raken. Ik denk dat er een hoop kennis vooral van oude systemen is verdwenen.

Ik heb het gevoel dat er straks een tijd komt dat de complete ICT wordt uitbesteed. En dat duurt dan weer een jaar of 5 en dan komen ze er op terug omdat dat nog veel slechter werkt, en veel duurder is.

Ik zelf denk dat de oplossing de hele andere kant op zou moeten gaan(tis maar een brainfart): doe juist alles zelf, ontwikkel je software als overheid helemaal zelf, en verkoop dat ook aan derden (dat kan nu niet wettelijk) zodat je je geld gewoon weer terug verdient.... of maak het opensource. Op deze manier wordt je ICT beter en goedkoper. Je zou kunnen zeggen dat dit oneerlijk concurrentie is voor andere ICT bedrijven, Ik ben niet voor communisme maar sommige dingen kunnen beter staatsbedrijven zijn. De Belastingdienst is geen commerciële instelling, alle kosten worden afgewenteld op het volk. Waarom zouden die moeten betalen voor dure consultants.

[Reactie gewijzigd door terracide op 15 mei 2019 14:49]

Ik werk zelf ook voor de overheid bij een ZBO en ik herken dit totaal niet. Geen tijdblokken, zeer flexibel, boven markt-conform salaris, thuiswerken, goede bedrijfssfeer en -cultuur. Dit artikel laat toch een heel ander beeld zijn van wat jij verteld en bevestigd het mijne.
Ook niet onbelangrijk: het is eigenlijk wel acceptabel bij de overheid om te mislukken. Natuurlijk wil niemand dit, maar desondanks is het al zeker 20 jaar een probleem en men kabbelt gewoon voort. Er is amper gevolg voor deze enorme vormen van kapitaalvernietiging.

Als bij een groot bedrijf er 100 miljoen verbrand wordt aan een mislukt ICT project, dan gaan er koppen rollen, volgen drastische maatregelen. Om het te corrigeren, voorkomen dat het nogmaals gebeurd, etc.

Bij de overheid niet. Die doen het gewoon nog een keer verkeerd. Leren niet van fouten. Gezien hoe oud dit probleem inmiddels al is, verwacht ik:

- Een competentie/sourcing plan. Hoe interne competenties op peil te brengen.
- Life cycle/architectuur plan van alle betreffende systemen, oftewel enterprise architectuur
- Zoals je aangeeft: gigantisch cultuuromschakeling richting agile en kleine teams
- Uitroeien van baasjes, de politieke slangenkuil, incompetente opdrachtgevers
- Enz.

Is dat er allemaal? Geen idee, ik verwacht van niet. Je kunt immers gewoon geld uit de kraan tappen bij de overheid.
Met tot gevolg dat de politici van veel departementen af willen. Want "dat kan men in het bedrijfsleven veel beter". Waardoor je weer dure inhuur krijgt die niks toevoegen en alleen hun zakken komen vullen.
Of dat je ZBO constructies krijgt, zoals het CBR en de DUO.
Over die clusterfucks zal ik hier maar niet beginnen. Maar over het CBR is bijv. recent alweer genoeg te horen geweest in de media. Met name dan op ICT niveau.
En het CBR vervult dus wel een belangrijke overheidsfunctie.
Maar dat moest zo nodig een zelfstandig bedrijf worden, want dan had de overheid minder ambtenaren op de loonlijst staan en kon men weer zeggen dat de overheid kleiner was geworden.
Met tot gevolg dat ministers nu niks meer te zeggen hebben over bepaalde zaken.
Maar wel mogen betalen aan dit soort instellingen (waar geen echte concurrentie is en dus geen prikkel om het beter te doen).
Je ziet het bij ProRail. Of je moet een goeie directeur hebben, maar nu wordt het weer een staatsaangelegenheid. Kijken of dat een succes wordt, maar er is tenminste wel weer iemand politiek! verantwoordelijk.
Waar het in mijn optiek fout gaat is:

- Het is van oudsher een politiek georïenteerde organisatie. Maar het zou moeten functioneren als één grote IT toko.
- In het hoger management zitten niet of te weinig mensen met een IT pet op.
- Binnen het management zijn ze erg goed in scorebord journalistiek. Ik zag het gebeuren bij de bezuinigingen van een aantal jaar geleden dat er bv teams gehalveerd moesten worden. Ze hakte het team simpel weg in tweeen waarvan één helft mocht ophoepelen. Of hier nu javanen of testautomatiseerders tussen zaten daar keken ze niet naar. Ze konden wel aantonen naar hun hoger management dat ze voor 50% bespaard hadden. Dat uiteindelijk de javanen en testautomatiseerders weer aangetrokken moesten worden daar had niemand het over.
- De specifieke kennis die ze de laan uit hebben gestuurd (en hard nodig hadden) konden ze uiteindelijk niet meer aantrekken. Deze mensen waren opgeslokt door de markt omdat er veel schaarste wa in de markt voor deze disciplines.
- Technische It'ers willen over het algemeen niet graag bij de Belastingdienst werken omdat ze met "oude troep" werken. Beetje kip ei verhaal
- En ondertussen lagen projecten stil omdat er te weinig it'ers bij de BD rondhuppelden

[Reactie gewijzigd door BestevaerNL op 15 mei 2019 15:32]

Sorry dat ik het zeg maar dit is totale onzin (ik ben Agile Professional / Coach / Trainer).

Waterval/Prinse2 of Agile hebben niets te maken met architectuur en visie. Conceptuele architectuur gaat over kennis, ervaring en de verschillende *-illitiies (scaleability, reliability ...). De overheid betaalt gewoon niet genoeg om deze kennis zelf in huis te hebben.

Het falen van grote projecten, met name in de overheid, maar ook andere trajecten, zijn vaak omdat veel bedrijven en personen dus moeten samenwerken zonder strakke aansturing omdat de kennis ontbreekt bij de top. Hierdoor gaan "eilandjes" hun "stokpaardjes" promoten of juist stiekem op de rem trappen vanuit een angst. Er wordt politiek bedreven op elk niveau (en de landelijke politiek is daar zeker een zeer grote stoorfactor door continue de belangrijkste user requirements / pakket van eisen bij te stellen). Grote projecten worden niet gestuurd vanuit de technische mogelijkheden maar vanuit polderen waaruit soms technische gedrochten moeten ontstaan om iedereen gelukkig te houden.

Agile frameworks kunnen helpen door je te richten op de gezamenlijke functionaliteit (=MVP) maar alle functionaliteit wordt uiteindelijk opgeleverd omdat dit in het bestek staat van de aanbesteding en daardoor de oorspronkelijke slanke oplossing een Jenga toren is geworden die op omvallen staat (en of je de toren met Agile of Waterval bouwt maakt in deze niets uit).

[Reactie gewijzigd door hamsteg op 15 mei 2019 15:51]

Sorry, maar dit is een enorme generalisatie. Ik heb als ontwikkelaar bij de een middel grote bank gewerkt. Deze bank had al zijn systemen omgezet/gemaakt in Java en bestaat al 40 jaar. Het systeem was zeer goed verticaal en horizontaal schaalbaar, waardoor we geen probleem hadden om meer transacties te verwerken doordat we elk jaar weer meer klanten kregen.

Direct geld over maken van bank naar bank vind plaats via een clearing house. Het kan zijn dat het clearing house (zoals Equens bij kanaleneiland in Utrecht) met verouderde software software werkt. Daar ik nooit bij Equens heb gewerkt kan ik daar weinig over zeggen.

Om de bank de schuld te geven van trage verwerking, geef je blijk dat je niet helemaal begrijpt hoe het betalingsverkeer werkt. Om die reden kan je e.e.a. lezen op de volgende wiki: https://nl.wikipedia.org/...alingsverkeer_(Nederland)
Ouderdom is niet persé slecht, maar hoe ouder het systeem, hoe groter het risico dat er iets mee mis gaat.

Laten we even de aanname doen dat dit een COBOL mainframe systeem is. Het aantal COBOL programmeurs neemt af. Door de schaarste kun je hier met gemakt 250-300 euro p/uur voor een specialist neerleggen. Het doorvoeren van evt. wijzigingen (bv. door wetswijzingen of aansluiten op nieuwe infrastructuur) maakt dat dus gigantisch duur.
De hardware waar dit op draait moet ook vervangen worden. Dat wordt ook steeds duurder omdat oude systemen vaak niet met nieuwe hardware om kunnen gaan.

En dan hebben we het nog niet eens over het security-aspect van deze systemen gehad. Toen dit ontwikkeld werd was security alles behalve een requirement. Daar worden nu allerlei maatregelen omheen gebouwd en bedacht die ook niet erg goedkoop zijn.

Ouderdom is dus niet per definitie slecht, maar op een gegeven moment stijgen de onderhoudskosten dusdanig dat je je af moet vragen of dit nog op weegt tegen de risico's (security, continuïteit, etc.)
De taal as such is normaal niet de bottleneck, al heeft iedere implemenatie zijn eigen smaakjes (Borland C++ was verschillend van GNU was verschillend van MS).

Functioneel moet je ook achterhalen wat de programmeur voor ogen had. En dan kom je ook bij de trucjes en shortcuts die genomen zijn. Vaak zie je dan misbruik van side effects, dus dingen die impliciet werken, maar stuklopen als je een refactoring doet.

Simpel voorbeeld: een structuur met een geslachtsveld, welke in de structuur op plek 14 zit. Je kunt dan ook hard-coded een offset van +13 pakken om de data te lezen. Voeg je nu een veld ertussen, dan ineens werkt je code niet goed meer.
Wat denk je van meer dan 100 jaar aan belasting wetgeving, waarbij de ene wet wel eens zou kunnen conflicteren met andere wetten?
De gehele belasting wetgeving is een grote lappendeken, die lappendeken zit dus ook in de software.
Proberen ze al decenia. Ons belastingstelsel hangt weer vast aan allerlei toeslagen als huurtoeslag, kindgebonden budget, kinderopvangtoeslag, kindergeld etc. Zodra ze daar iets van willen aanpakken staat de helft van de politieke partijen weer op de achterste benen.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


OnePlus 7 Pro (8GB intern) Microsoft Xbox One S All-Digital Edition LG OLED C9 Google Pixel 3a XL FIFA 19 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 Televisies

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True