Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

'Meer dan de helft van ict-systemen van de Belastingdienst is verouderd'

De Algemene Rekenkamer stelt vast dat bij de Belastingdienst meer dan de helft van de ict-systemen verouderd is. Ook bij de gehele rijksoverheid gaat het bijvoorbeeld op het vlak van de informatiebeveiliging niet goed. Het aantal ict-onvolkomenheden is ook toegenomen.

De Algemene Rekenkamer stelt dat de Belastingdienst voortgang boekt met het moderniseren van de ict-systemen, maar de dienst desondanks met steeds meer verouderde ict-systemen te maken heeft. Volgens het controlerende orgaan is het moderniseringstempo niet hoog genoeg, waardoor het voor de Belastingdienst steeds moeilijker wordt gevolgen van nieuwe fiscale wetgeving te verwerken en dienstverlening aan bedrijven en burgers te verzekeren. Daar komt bij dat volgens de Algemene Rekenkamer in de komende jaren een tekort aan it-medewerkers ontstaat. Dat betekent dat het onzeker is of de modernisering van de systemen in de komende jaren wel in het geplande tempo kan geschieden.

Omdat meer dan de helft van de systemen van de Belastingdienst verouderd is, zijn ze moeilijk aan te passen en duur in onderhoud, stelt de Algemene Rekenkamer. Als voorbeeld wordt het systeem voor de omzetbelasting aangehaald, dat uit 1982 stamt. Dit ict-systeem draait weliswaar zonder grote storingen, maar door de ouderdom is het niet mogelijk om de belastingpercentages in dit systeem aan te passen. Nieuwe wetgeving voor de omzetbelasting vergt een nieuw systeem en het kost volgens de rekenkamer vijf jaar om zo'n systeem te bouwen. Dat betekent dat de omzetbelastingtarieven in de komende jaren niet kunnen veranderen.

De controlerende instelling, die onderzoekt of de rijksoverheid goed omgaat met publiek geld, stelt verder dat de rijksoverheid de informatiebeveiliging nog altijd niet op orde heeft. Zo zijn er elf organisaties van de rijksoverheid waarbij er sprake is van een verslechtering van de informatiebeveiliging ten opzichte van een jaar eerder. Volgens de rekenkamer betekent dit dat deze organisaties niet alle verplichte beveiligingsmaatregelen hebben doorgevoerd.

Verder meldt de Algemene Rekenkamer dat het voor het parlement onvoldoende duidelijk is hoeveel systemen verouderd zijn en dus problemen kunnen opleveren in de dienstverlening aan bedrijven en burgers. Dat hangt samen met het feit dat het parlement wel informatie krijgt over nieuwe ict-projecten, maar geen overzicht krijgt van de kwaliteit en het onderhoud van bestaande ict-systemen. Die laatste categorie vormt 75 procent van de rijksuitgaven voor ict, die in 2017 op 2,6 miljard euro uitkwamen. Op dit punt vindt de rekenkamer dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties meer en betere informatie aan het parlement moet verschaffen.

Eerder toonde het Bureau ICT-toetsing zich ook al erg kritisch in zijn jaarrapport, dat in maart werd gepresenteerd en donderdag in de Tweede Kamer wordt besproken. Daarin stelt de organisatie dat veel ict-projecten van de rijksoverheid onnodig of onnodig groot zijn, kennis bij de ministeries ontbreekt en er aldus vaak dure externe mensen worden ingehuurd. Ook ontbreekt vaak een analyse van de problemen, terwijl de systemen al wel worden vervangen. Het Bureau ICT-toetsing, dat in 2015 werd opgericht, stelt dat het streven om in 2020 voldoende expertise binnen de departementen te hebben niet gehaald zal worden. Volgens Trouw is het voortbestaan van Bureau ICT-toetsing niet gegarandeerd doordat de kritiek niet altijd in goede aarde valt bij de departementen.

Door Joris Jansen

Nieuwsredacteur

15-05-2019 • 12:49

255 Linkedin Google+

Reacties (255)

Wijzig sortering
Iedere paar jaar gaan er weer grote delen van het belastingstelsel op de schop! Sommige aanpassingen zijn te configureren, andere moeten worden geprogrammeerd.

Ik heb in het verleden vaak gewerkt bij bedrijven die hun "Core" hadden vastgewerkt. De enige oplossing lijkt om systemen op te knippen in kleine delen (hoeven niet direct microservices te zijn) en per deel te vernieuwen. Na verloop van tijd zou je "Core" niet meer moeten zijn dan een schil om alle deeltjes heen en kan dan eenvoudig worden vervangen. Helaas klinkt dit simpeler dan het lijkt, vooral als je werkt met bedrijven die uren maken in plaats van werk verzetten. Veel detacheerders zetten namelijk het binnen brengen van meer externen boven het leveren wat de klant nu eigenlijk wil.

Al met al zijn een paar goede interne architect/Technical leads hier noodzakelijk voor.
Zolang de politici van alles kunnen bedenken qua belasting richtlijnen, is de belasting dienst verplicht dit ook te bouwen.

Belastingdienst Holt continu achter de feiten aan. Ze hebben het al druk genoeg om alle nieuw bedachte regels te implementeren.

Daar komt nog bij dat de mensen met echte visie niets te vertellen hebben en dat mensen die wel de visie moeten uitdragen te conservatief zijn en nog denken in de jaren 80. (If you pay peanuts you get monkees)
Alle grote (overheids)organisaties in de hele westerse wereld hebben precies hetzelfde probleem. Complexiteit die in systemen sluipt, tijdelijke oplossingen die niet tijdelijk blijken te zijn en onbetrouwbare financiering vanwege wisselende prioriteiten.

Er is geen IT probleem, er is een besturing en prioriteitstelling probleem. Te weinig inzicht, teveel afhankelijkheden, keuzes met onbedoelde bijeffecten, zorgen ervoor dat risicomijdend gedrag op zich zelf een risico is geworden.

Complexe IT problemen met veel afhankelijkheden en langere doorlooptijden worden bestuurlijk gemaakt, waarbij scenario’s worden aangeboden met consequenties. In dat bestuurlijk maken verdwijnen de nuances en de details. bestuurders zijn geen IT’ers, dus bagataliseren van risico’s en niet invullen randvoorwaarden is aan de orde van de dag. Gevolg zijn projecten die positief starten, maar die bij weerstand of tegenslag onvoldoende kunnen worden bijgestuurd. Vervolgens leveren ze net niet het verwachte resultaat of bloeden ze dood. Dat gekoppeld aan onrealistische verwachtingen met betrekking tot levertijden leidt tot een betrekkelijk giftige mix.

De oplossing? Lastig denk ik. Het lijkt op dit moment inherent aan grote organisaties. Zeker wat oudere grote organisaties. Meer geld is geen oplossing. Meer besturing ook niet. Meer inzicht misschien wel. Meer echte IT in de bestuurslaag misschien ook, hoewel ik daaraan twijfel
Ik vind het prima als je kritisch bent op artikelen. Maar laten we wél even de feiten er bij nemen:

Nederland is een _middenmoter_ als het gaat om BTW. 21% en 9% zijn niet onaardig.

Hongarije 27% Denemarken 25% Kroatië 25% Zweden 25% Finland 25% Griekenland 24% Polen 23% Ierland 23% Portugal 23% Slovenië 22% Italië 22% staan allemaal boven ons.

Litouwen, Tsechië, België, Letland, Spanje hebben net als wij een 21% tarief.

Pas daarna gaan we richting 20-19% en twéé landen hebben minder dan dat : Malta (18%) en Luxemburg (17%).

Dan je gereduceerde BTW tarief:
9% is wederom helemaal niet onaardig, beneden het gemiddelde sterker nog.
Zo heeft Denemarken HELEMAAL geen lager tarief. En c.a. 50% van de EU landen hebben méér dan 10% tot wel 18% (Hongarije).

Kortom, zelf ben je nu ook FAKE-news aan het verspreiden zoals je het omschreef. Pas op :)
Bij onze bank zitten ze met verzekeringen ook nog in een DOS omgeving, kreeg bijna een hartaanval..
Ik heb een tijdje bij een verzekeraar gezeten waar de berekeningen een soort van black-box waren in een COBOL mainframe. Niemand wist meer exact wat de rekenregels waren voor deze verzekeringen. Daar hoorde je nog met regelmaat een ouderwets modem inbellen voor specifieke oude systemen om data uit te wisselen.
Oh wat erg eigenlijk. Nu vertelde die vrouw dat ze wel bezig waren om het om te zetten naar een nieuw systeem maar DOS. Hilarisch eigenlijk.
Wij waren een paar geleden met wat vragen op het kantoor van de belastingdienst in Groningen en om bepaalde gegevens boven water te krijgen werd ook daar een DOS schermpje opgehaald, te samen met andere programma's. Wij zaten beiden vol verbazing te kijken en de medewerker verontschuldigde zich dat het zo lang moest duren maar de systemen konden niet met elkaar samenwerken en daarom moest het even zo.
Banken draaien geen DOS, ze draaien IBM Power system, voorheen IBM System I, voorheen Iseries, voorheen AS/400.
De basis interface is inderdaad niet grafisch waar je de vergelijking met DOS maakt maar dit zijn heel robuste databank systemen die nog steeds ontwikkeld worden en waar nog steeds continu (peperdure) servers voor uitkomen, het is dus niet dat ze op een antiek of achterhaald systemen zitten . Normaal word een aparte grafische interface gebouwd die achterliggend met de IBM machines zijn data ophaalt , zoals een baking app op je telefoon.
Misschien was het inderdaad een AS/400 systeem, de bank consulent vertelde echter dat het DOS was en zo verschillende schermen moest doorgaan omdat sommige systemen niet samen werken. Maar ze waren eraan aan het werk om het naar deze tijd te halen. Ik ben verder wel bekend met de IBM power systemen en moest het dat geweest zijn prima, maar daar twijfel ik ten zeerste aan :)
Heel de financiële sector draait op die IBM systemen, van verzekeraar tot beurs en alles wat er tussen zit. Geen enkele bank draait DOS alleen al omdat geen enkele bank niet supported hardware of software draait. Als er een sector is waar security en compliance heilig is dan zijn het wel de financiële sector.
Als bankmedewerkers rechtstreeks op dat systeem moeten dan klagen die inderdaad dat het een antiek systeem is en zeggen ze dat het DOS is, maar dat is uit onwetendheid omdat ze op een non grafische interface zitten. (geloof mij, een doorsnee bank medewerker is een ramp als het op IT aankomt)
Het feit dat ze nog rechtstreeks op die IBM systemen werken wilt meestal zeggen dat het nog een oud programma. Normaal hebben ze een grafische bank applicatie maar het kan zijn dat voor een bepaald product (bijvoorbeeld een hypotheek om maar iets te noemen) nog rechtstreeks op die IBM werken en dat dit nog herschreven moet worden om te integreren met die grafische schil.

[Reactie gewijzigd door sprankel op 15 mei 2019 23:54]

Klinkt als Baan. Dat was destijds een van de belangrijkste systemen op de Nederlandse markt (voordat Baan op de fles ging wegens oprichters die een niet zo gereformeerd leven leidden als ze de aandeelhouders voor hielden).
Geen probleem hoor, InfoSys of MicroFocus vliegen wel een vliegtuiglading Indiërs in om te migreren naar Finacle of Infor LN ofzo.
Weet je zeker dat het DOS is en niet gewoon een commandline?
Dat laatste kan elk server OS ongeveer zijn.
Ik ben niet een super IT'er. Maar dit was zeker geen commandine ;)
Ik dent eerder dat @sprankel hier een goede opmerking heeft en dat dit eerder plausibel is. Hoe dan ook oogde het enorm verouderd en moeten de bedienden echt in training om ermee te werken. Je zou toch verwachten van het bankwezen dat ze ook met de tijd vooruit gaan.

Echter als je sommige bank apps ziet is het ook erg droevig.
Bedenk je wel even goed dat de Belastingdienst een hele ingewikkelde casus heeft: ze moeten rekening houden met alle wetgeving, ook de wetgeving die in andere jaren gold. Bovendien moeten veel systemen altijd blijven draaien en vervangen van systemen moet dus veelal gebeuren terwijl deze blijven draaien. Daarnaast worden ze hard afgerekend op alle fouten die ze maken. Ik snap wel dat daar veel legacy hard- en software is en dat nieuwe systemen klauwen met geld kosten, met risico op fiasco's.
Bedenk je wel even goed dat de Belastingdienst een hele ingewikkelde casus heeft: ze moeten rekening houden met alle wetgeving, ook de wetgeving die in andere jaren gold.
Dus je moet systemen ontwerpen die flexibel en voorbereid op de toekomst zijn, zonder bijvoorbeeld hard-coded percentages.
Tja, wat jij nu denkt flexibel te zijn, kan best over 20 jaar als hardstikke inflexibel gezien worden. En om een flexibel systeem te ontwerpen heb je in principe toch ook best een redelijk vooruitblik nodig. Ik ben natuurlijk helemaal met je eens, een systeem hoort zo flexibel mogelijk te zijn, maar helaas kun je niet alles voorzien, politici zijn best creatief.......
Ik ben natuurlijk helemaal met je eens, een systeem hoort zo flexibel mogelijk te zijn, maar helaas kun je niet alles voorzien, politici zijn best creatief.......
Er is een wereld van verschil tussen "politici eisen waanzinnige zaken waar niemand ooit rekening mee heeft kunnen houden" en "het is onmogelijk om een percentage te wijzigen". Op dit moment leunen systemen richting het laatste, als wij de nieuwsartikelen mogen geloven.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 15 mei 2019 14:34]

Nou, dat het onmogelijk is om een percentage te wijzigen is natuurlijk kolder aangezien de percentages voor omzetbelasting de afgelopen 34 jaar wel vaker gewijzigd zijn. Denk dat het meer als een metaphore bedoelt is geweest.
Vreselijk moeilijke situatie: diezelfde Legacy systemen waar ze geen afscheid van kunnen nemen, zorgen er ook voor dat wijzigingen a.g.v. gewijzigde wetgeving niet of erg traag doorgevoerd kunnen worden. Ze zitten behoorlijk klem daar.
... ingewikkelde casus heeft: ze moeten rekening houden met alle wetgeving, ook de wetgeving die in andere jaren gold. ...
Er zijn toch zo veel systemen die daar mee te maken hebben? Denk bijvoorbeeld aan ziekenhuizen die rekening moeten houden met prijsafspraken per verzekeraar, en qua levering van bijvoorbeeld medicatie afspraken per leverancier hebben en dat veranderd ongeveer jaarlijks. Daar moet ook gewoon een facturatie uitrollen die klopt einde van het jaar.
Ik vraag mij al jaren af of je de problemen bij de overheid/belastingdienst kan verminderen door telkens te kijken of er 1 tot ~5 verschillende applicaties zijn die vernieuwd moeten worden ofwel gelijkwaardige functionaliteit/sterk afhankelijk van elkaar zijn, en die applicaties vervolgens grondig te vernieuwen/opnieuw te bouwen (met een sterke toekomstvisie) en hiermee vervolgens vervangen.
Dan duurt het natuurlijk nog jáaaren voordat het complete it landschap doorbewandeld en vernieuwd is, maar dan gebeurd er tenminste elke 1-4 (behapbare) jaren iets (vernieuwde èn minder applicaties) i.p.v. na veel jaren niets.
Als ze nou elk jaar van elke inwoner 1 euro hadden opzij gelegd hadden ze nu een aardig systeem kunnen opbouwen.
Gedeeltelijk is dit bericht weer eens een voorbeeld van paniek-schoppen, denk ik. Veel van de systemen zijn, zoals bij veel financiële instellingen, gebouwd in COBOL, en die zijn meestal zeer stabiel, anders zouden ze zeker niet al zo vele jaren, vrijwel foutloos, draaien. Pas op het moment dat er door veranderende wetgeving iets in aangepast moet worden, zal er een "uitdaging" ontstaan, immers het aantal COBOL-programmeurs, dat de aanpassingen kan doorvoeren, neemt nog steeds verder af, o.a. door pensioenering, en omdat er geen nieuwe ontwikkelaars meer worden opgeleid, die deze taal machtig zijn, moet steeds meer werk door steeds minder mensen gedaan worden. Iemand die alleen maar een paar jaar Java-kennis heeft, laat men niet zo "maar even" deze programma's aanpassen, door de complexe belastingwetten zijn de risico's dat er iets fout gaat, veel te groot. Daarvoor heeft men mensen nodig die de achtergronden van de systemen kennen, en die worden ook steeds schaarser.
Bovendien zijn diverse pogingen om deze systemen te laten 'herbouwen' door diverse gerenommeerde softwarehuizen in zowel "moderne programmeertalen" als in dure pakketten, die daarvoor "nauwelijks aangepast hoefden te worden", op vele miljoenen kostende fiasco's uitgedraaid, daar hoef je niet eens ver naar te zoeken.
Ik denk dat ons belasting- en toeslagenstelsel niet veel anders is: legacy en hack op hack.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


OnePlus 7 Pro (8GB intern) Microsoft Xbox One S All-Digital Edition LG OLED C9 Google Pixel 3a XL FIFA 19 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 Nederland

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True