Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Gasunie wil windstroom omzetten in waterstof en opslaan op energie-eiland

Door , 289 reacties, submitter: DeComponeur

De Gasunie sluit zich aan bij netbeheerders uit Nederland, Denemarken en Duitsland, die onderzoek doen naar de haalbaarheid van de aanleg van een kunstmatig 'energie-eiland' in de Noordzee. De Gasunie wil opgewekte energie opslaan en verspreiden in gasvorm.

De Gasunie zegt over de benodigde kennis te beschikken om de door windmolenparken opgewekte energie om te zetten in gas. Door toepassing van elektrolyse kan de energie opgeslagen worden in de vorm van waterstofgas. Dat kan vervolgens internationaal getransporteerd worden.

In maart maakten verschillende netbeheerders de plannen voor het energie-eiland bekend. Gasunie heeft woensdag bekendgemaakt toe te treden tot het consortium. De groep bestaat nu naast de Gasunie uit TenneT Nederland, TenneT Duitsland en Energinet uit Denemarken. Samen gaan de vier bedrijven verder onderzoek uitvoeren naar de ontwikkeling van een energiesysteem op de Noordzee.

De bedrijven zien Power-to-Gas als een belangrijk onderdeel van het North Sea Wind Power Hub-systeem. Windstroom kan hiermee dicht bij de bron worden opgeslagen, op een locatie ver buiten de kust. Ook kan de energie weer via bestaande offshore-gasinfrastructuur aan land worden gebracht.

Vooralsnog wordt het initiatief gesteund door bedrijven uit Nederland, Duitsland en Denemarken. Het doel is dat ook het Verenigd Koninkrijk, België en Noorwegen toetreden tot het project. De plannen worden gesteund door de Europese Commissie, schrijft de NOS.

Volgens de betrokken bedrijven heeft het energie-eiland de potentie om in 2050 zeventig tot honderd miljoen Europeanen van groene stroom te voorzien. Het idee is om een of meer eilanden te maken ter hoogte van de Doggersbank, een ondiepte in de Noordzee tussen het Verenigd Koninkrijk en Denemarken in.

Conceptvideo van het energie-eiland

Julian Huijbregts

Nieuwsredacteur

13 september 2017 14:04

289 reacties

Submitter: DeComponeur

Linkedin Google+

Reacties (289)

-12890288+1139+239+33Ongemodereerd126
Wijzig sortering
Ik heb hier toch enkele bemerkingen bij:
- Waterstofgas is altijd moeilijk op te slaan omdat je altijd verlies hebt (het is niet de vraag of het vat lekt, maar hoeveel het lekt)
- Hoeveel rendementsverlies heb je met het omzetten naar waterstof en daarna terug naar electriciteit, is dit meer als vervoer via een kabel over 100'en kilometers of minder?
- Je wekt groene stroom op, en dan ga je die verschepen met tankers die ruwe olie verbranden, waardoor uiteindelijk je stroom als eindproduct minder groen wordt. Of kan een tanker dezelfde waterstofbron gebruiken om te varen? Ik heb nog geen electrische tankboten gezien in ieder geval..

maw: weegt het op tegen de kost van een kabel over vele jaren, of is het (weer) een gemakkelijkheidsoptie?
Zover ik weet bij de huidige LNG schepen varen die gewoon op de LNG die ze vervoeren.
Lijkt mij dat dit voor de waterstof ook kan, wat die motoren bestaan gewoon.

Volgens mij, en ik kan zo niet een bron vinden, bestaan er geen reŽle kabels (qua dimensionering ed) om zoveel vermogen te transporteren. Dat was ook al het probleem met het idee van 'woestijn energie' waarbij maar een klein stuk van de sahara omgebouwd zou worden tot zonne-energie gebied.

Het omzetten naar gas is dan ondanks het verlies de enige mogelijkheid om het te laten vliegen.

Het is een beetje zoals die uitspraak
'Never underestimate the bandwidth of a station wagon full of tapes hurtling down the highway'

Gewoon omzetten naar iets makkelijks te transporteren is soms de enige oplossing
Je kunt gigantische elektrische vermogens over HVDC vervoeren, over erg lange afstanden. Bijv. in China is een lijn van 2000km lang van 6400MW bij 800kV. En nog zwaardere verbindingen zitten in de pen (bijv. door gebruik te maken van 1000kV).

Een LNG tanker bevat circa 140.000 kuub gas ŗ 12 kWh/kuub en even voor de eenvoud 100% omzettingsrendement aannemende is dat 1.68 miljoen kWh. Een 6400 MW HVDC lijn kan 6.4 miljoen kWh elk uur transporteren. Je zult dus elk uur bijna 4 LNG tankers moeten laden/lossen om zo'n HVDC lijn bij te houden. Bij mijn weten heeft zelfs de Rotterdamse haven die capaciteit niet.

Dus vermogen en de benodigde grid infrastructuur is technisch het probleem niet rondom de Noordzee.

Het probleem zit hem in de koppeling tussen vraag en aanbod, die met een potentieel gigantisch aanbod variabele wind van de Noordzee een probleem gaat worden. Dat is op te lossen met storage, bijv. hydro of -zoals hier voorgesteld- waterstof gas. Dat gas zou ik gewoon op dat eiland laten en weer omzetten in elektriciteit als er minder windaanbod is, om zo de HVDC lijnen optimaal te belasten.
Je zit er een factor 600 naast; gas bevat ca. 12 kWh per m3 onder normaalcondities, dus 15 graden en 1 bar; LNG is ca. -160 graden Celsius en dan 600 maal dichter. 140.000 m3 bevat dus ca. 1 miljard kWh - je moet dus iedere 150 uur een LNG tanker binnenvaren om de HVDC lijn bij te houden en dat is uitstekend mogelijk.
Een liter vloeibare waterstof bevat circa 1500x meer energie dan in gasvorm. Maar om waterstof vloeibaar te maken moet je het koelen tot -253 C. LNG wordt tot -160C gekoeld omdat het rendement bij nog lagere temperaturen snel slechter worden, daarom zie ik eigenlijk ook geen toekomst voor vloeibare waterstof.

Alle huidige waterstof oplossingen werken daarom ook met gecomprimeerde waterstof (dus nog steeds in gasvorm maar onder hoge druk). Bij 700 bar bevat een liter cira 460x de energie van een liter op atmosferische druk.

Wil je zinnige hoeveelheden waterstofgas in een beperkte ruimte vervoeren (waterstof tanker, auto, etc.) zul je het sterk moeten comprimeren, daarbij kom je dezelfde zaken tegen als met LNG.
Volgens mij, en ik kan zo niet een bron vinden, bestaan er geen reŽle kabels (qua dimensionering ed) om zoveel vermogen te transporteren.

Er zijn wel degelijk elektriciteitsverbindingen te maken die groot genoeg zijn. In 2013 is er al een elektriciteitsverbinding gemaakt met 8000 MW aan vermogen. Deze werkt met HVDC, gelijkstroom op hoogspanning, deze heeft geen last van lange afstanden. Wordt al zelfs voor meer dan 2000 km afstand gebruikt. Zet er 3 van deze naast elkaar en je hebt genoeg om heel Nederland te voorzien. Bron: https://en.wikipedia.org/...ity_transmission_in_China

Waar het uiteindelijk om gaat is welke combinatie van mogelijkheden het goedkoopste is op de lange termijn. Uiteindelijk vonden ze geen investeerders om een giga zonnepaneel park in de Sahara te bouwen door de risico's. Marokko en andere landen bouwen nu wel grote zonneparken in de Sahara maar geen giga in 1 keer.

[Reactie gewijzigd door maykoga op 13 september 2017 15:29]

Electrische energie wordt vervoerd door best serieuze DC kabels tegenwoordig, hier is een mooi lijsten met de Nederlandse Internationale verbindingen (de meeste over zee)
https://www.tennet.eu/nl/#&panel1-1

Edit;

Link werkt niet, de kabels zijn;
1 GW BritNed
0.7 GW NorNed
0.7 GW COBRA (in aanbouw)
1.4 GW Nordlink (in aanbouw)

[Reactie gewijzigd door marcmeide op 13 september 2017 15:08]

Het gas wordt onder 160 graden in de min opgeslagen in de opslag tanks.
LNG is een mix van verschillende soorten gassen waaronder methaan, de vloeistof tempratuur van methaan licht rond de 161.
Doordat we niet die temperatuur kunnen halen wordt dit gas.
Dit gas wordt verstookt in de motoren.

Doordat er dus minder propaan in zit aan het einde van de rit is de samenstelling anders.
Deze samenstelling is ten opzichte van het begin beter kwa energie die er in zit, procentueel gezien natuurlijk want er blijft ten slotte minder over.

Plus het schip hoeft veel minder brandstof mee te nemen dus minder gewicht dus minder verbruik.
Het is inderdaad bekend dat waterstof maken via elektrolyse en het vervolgens weer verbranden om hier terug elektriciteit van te maken, veel rendementsverlies kost. Het punt is echter dat het simpelweg niet te vergelijken is met vervoer via een kabel. Als je de stroom in die kabel stopt, moet je het dus ook op dat moment verbruiken, en dat gaat dus niet.
Een eerlijkere vergelijking is dus inderdaad met accu's, en die zijn op dit moment nog erg duur/groot, waardoor waterstof volgens mij een betere oplossing is.
Ook verschepen zal niet nodig zijn. Het gas is volgens mij gewoon via een pijpnetwerk te transporteren, kan opgeslagen worden in Zuidwending (gasopslag in Groningen), en Nuon is aan het kijken of het een van zijn gascentrales in Eemshaven (Magnum) om kan bouwen naar een waterstofcentrale. Op die manier ben je dus met beperkt transport een enorme 'batterij' aan het maken.
Ik zie nog steeds meer in de 'liquid battery' van Ambri (ref: www.ambri.com en http://www.wbur.org/bosto...3/27/ambri-molten-battery). Die wordt gemaakt met veel beschikbare goedkope materialen, en heeft een zeer goede roundtrip rendement.
Deze accu's zijn specifiek gemaakt om in de grid te worden opgenomen en kunnen in een container in een woonwijk worden geplaatst. Daardoor kan meteen een grid balancering plaatsvinden.
Goedkoper is maar net hoe je het bekijkt.

Ook steenkool en kernenergie worden gesubsidieerd, en zwaar ook.
Zie bv hier: http://www.energieoverheid.nl/2014/10/15/ec-rapport/

Beter zou er subsidie gegeven kunnen worden voor onderzoek en investering in duurzame bronnen in plaats van subsidie op fossiele brandstoffen. Ook moeten lokale overheden worden gestimuleerd om mee te werken aan groene energie, bv door ze te verplichten om per x-1000 inwoners lokaties te laten aanwijzen waar een (klein) windmolenpark kan komen, door toe te staan dat kleine windturbines op daken van flats gezet worden etc.
Daar ben ik het niet mee eens, tijdens mijn bachelor thesis heb ik me bezig gehouden met de onbalans van de elektriciteitsmarkt. De onbalans is niet significant groter of kleiner per seizoen. Een grote reden daarvoor is dat er tegenwoordig vaak Artificial Inteligence ingezet wordt bij het voorspellen van de markt en daarmee weerfactoren meegenomen worden, andere productiemiddelen worden hierop aangepast.
(ik zou graag mijn thesis delen maar ik heb een NDA)
"maw: weegt het op tegen de kost van een kabel over vele jaren, of is het (weer) een gemakkelijkheidsoptie?"

Volgens mij is dit helemaal naast de kwestie.

Het punt is dat wind in pieken komt en dat dat die energie wil opslaan. Als het winderig is en zonnig in Europa zakt de prijs van windenergie naar 0 euro omdat elke regio met windmolens een overvloed van energie heeft. In een windstille periode moeten de gascentrales weer harder draaien om de capaciteit van de weggevallen windmolen op te vangen. Niet vergeten dat we nu gigantische verliezen hebben omdat we energie niet kunnen benutten op het moment dat de energie wordt opgewekt. Het zelfde probleem met zonne-energie. Als er mist hangt heb je geen wind en geen zon

Schepen draaien al langere tijd op elektromotoren. Soms hybride. Enkel de opwekking gebeurd nog ter plaatse met diesel generatoren. Waterstof zou technisch gezien kunnen geÔnjecteerd worden in aangepaste een benzinemotor. Maar goed...stap voor stap.

De achterliggende reden is dat de EU onafhankelijk wil worden van Russisch gas. Zeker de Duitse economie is daar afhankelijk van. De Noordzee is een zeer aantrekkelijke zone om windenergie te winnen maar ik denk niet dat Engeland gaat moeilijk doen als drukkingsmiddel voor de Brexit.
Waterstofgas is altijd moeilijk op te slaan omdat je altijd verlies hebt (het is niet de vraag of het vat lekt, maar hoeveel het lekt)
Dat is een klassiek argument tegen auto's op waterstof. We hebben het hier over schepen. Nogal een verschil.

Concreet: het verschil is dat de lekkage van waterstof linear is met het oppervlak van de tank, dus met de tweede macht van de grootte, terwijl de inhoud van de tank met de derde macht gaat. En bij schepen is het gewicht ook een veel kleiner probleem, dus de wanddikte van je tank kan nog omhoog. Dit verkleint het effect van lekkage nog verder.

Niet dat een beetje lekkage erg is. Wat je doet is een dubbele wand maken. De lucht in de tussenlaag zal dan misschien 1% waterstof bevatten. De truc is nu dat je deze lucht met 1% H2 gebruikt in je dieselmotor van je schip. Je hebt dan dus iets minder diesel nodig, en hebt iets minder CO2 uitstoot. Mits je H2 lekkage binnen de perken blijf, heb je geen grote aanpassingen aan je motor nodig.
Misschien moeten ze er wel meteen mierenzuur van maken ;)
http://www.teamfast.nl/nl/

[Reactie gewijzigd door xats6nl op 13 september 2017 15:36]

Om even aan te haken: Waterstof is een broeikasgas. En omdat het nagenoeg onmogelijk is om het lekvrij op te slaan of te transporteren is dat wel een probleem. Iets met regen en drup enzo.

Opslag in grote dubbelwandige tanks waarbij je de lucht uit de tussenruimte affakkelt is nog wel te doen misschien, dus als energie opslag in plaats van een accu wellicht nuttig. Transport door leidingen is eigenlijk ondoenlijk zonder lekkage. De H2 moleculen zijn zo klein dat ze door metalen wanden heen diffunderen.

[Reactie gewijzigd door aldieaccounts op 13 september 2017 15:51]

Toch lijkt het een omslachtige manier om energie op te slaan. Waarom de overtollige electra niet gebruiken om water omhoog te pompen in een daartoe bestemd stuwmeer, om dit stuwmeer in een later stadium weer te gebruiken om electriciteit op te wekken wanneer dit gevraagd wordt?
Je moet het anders bekijken.
Ze leggen windmolens vaak "stil" omdat er een overproductie.. dus verlies van 100%. Nu zetten ze de overtollige stroom om in iets nuttigs... dus ook al heb je maar een rendement van 40% is het nog steeds meer dan 0%.

Het voorbeeld dat hier aangedragen wordt is eigenlijk dat ze hernieuwbare gas willen maken... wat eigenlijk positief is... gas wat uit de grond gehaald wordt moet ook opgeslagen worden en verdeeld. Dus daar zijn de nodige voorzieningen alvoor
Het waait okt-april veel harder dan mei-sept. Dus je moet het veschil een half jaar op kunnen slaan.
Dat zou gelden als je volledige elektriciteitsnet op windstroom zou draaien. Dat is natuurlijk niet zo. Een buffer over een veel kortere termijn is al voldoende. Als het vannacht hard waait en je hebt overproductie, kun je die energie morgen overdag alweer inzetten. Of de volgende dag. Het is een kwestie van vraag en aanbod waarin een beperkte hoeveelheid opslag al heel zinnig kan zijn.
De zon schijnt dan weer mee in mei - sept waardoor je verschil al minder is. Heb je ook nog waterkracht.

Opslag zal wel nodig zijn hoor maar je moet wel naar alle bronnen kijken en niet alleen wind.
Is het niet zo dat we het bestaande gasleidingnet kunnen hergebruiken voor het transport van Waterstof?
Ik heb wel eens gehoord dat zelfs de huidige cv-ketels hier mogelijk op kunnen worden aangepast. Zeker weten doe ik het niet....


Bron
https://www.bnr.nl/nieuws...-voor-transport-waterstof
Jawel.
Interessant is echter, dat CO2 samen met waterstof wordt omgezet in het handelbaarder gas methaan ťn het CO2 probleem verminderd wordt.
H2 is ook minder makkelijk particulier te gebruiken (maar 3 tankstations in NL) en minder makkelijk op te slaan dan methaan.
Dat het misschien minder energie efficiŽnt is moeten we dan op de koop toe nemen.
Dat er energie zal moeten toegevoegd worden is zeker. Maar als deze terug vrij komt bij het verbranden hoeft dit geen probleem te zijn (laat ons voor het gemak even uitgaan van een 100% efficiŽntie ;-)). En uiteindelijk gaat het om energie die op dit punt wel voorhanden is...
Als men fotosynthese goed kon nadoen dan deden we dat al lang, met overvloedig zonlicht een van de ergste broeikasgassen (CO2) omzetten in iets wat vrij makkelijk is om te zetten in autobrandstof is een soort van heilige graal in de energiecrisis. Zo ver zijn we helaas nog niet...
En waarom moeten we het nadoen? De bomen/planten kunnen het al. Er zullen wel planten bestaan die dit aan een rotvaart kunnen? Dit hout dan vergassen samen met die H2 die ze nu willen maken geeft ons net deze CH4, en raad eens, daar rijden al auto's op :-)
Omdat bomen en planten hun glucose meestal weer vrij snel omzetten in cellulose (houtvezels), en die kunnen we weer een heel stuk moeilijker omzetten in iets bruikbaars (daarom wordt biomassa vooral verbrand). Als we zelf een soort fotosynthese-installatie hebben die alleen maar glucose maakt zonder dat verder om te zetten zou dat een stuk praktischer zijn
Zelf was ik best geÔnteresseerd in de cijfers die bij de opslagkosten per kWh bij waterstof en accu's hoorden dus na even Googlen deel ik graag het resultaat:

- (Waterstof) "De opslagkosten per kWh worden geschat op §0,10 voor waterstof en §0,15 voor methaan"
- (Accu) "Het opslaan van 1 kWh kost dan minder dan 1,67 dollarcent. Tel dat op bij de 3 cent die zonnestroom en windstroom in gunstige omstandigheden kost en je komt uit op 4,5 cent per kWh"

Het artikel dat 4.5 cent voor opslag in een accu becijfert meldt daarbij echter wel dat de accu voor het opslaan van de energie 100 dollar per kWh kost. Om dit in context te plaatsen leverde verder Googlen dit citaat op:

- "Een moderne turbine van 3 MW op zee levert al snel 13 miljoen kWh per jaar, genoeg voor een dorp van bijna 2.000 inwoners"

3 mWh is 3000 kWh, en dat is een enkele windmolen. Wanneer je voldoende accu's wil plaatsen om voor langere tijd alle overproductie op te slaan levert dat een heel aardige kostenpost op. In hoeverre bovenstaande helemaal klopt kan ik niet te garanderen, daarvoor schiet mijn kennis tekort. Echter, als deze grove schatting enigszins in de richting komt kan ik indenken dat de opslag als waterstof zelfs met de inefficiŽntie \ verlies van de conversie meegerekend goedkoper kan zijn dan een batterij accu's neer te zetten.

Bronnen:
- https://www.trouw.nl/groen/batterijdoorbraak-magische-grens-van-100-dollar-is-geslecht~a481b290/
- https://nl.wikipedia.org/wiki/Power-to-gas
- http://www.nwea.nl/windenergie/veelgestelde-vragen-land/141-hoeveel-elektriciteit-levert-een-windmolen-op

[Reactie gewijzigd door Excirial op 13 september 2017 14:52]

Zelf was ik best geÔnteresseerd in de cijfers die bij de opslagkosten per kWh bij waterstof en accu's hoorden dus na even Googlen deel ik graag het resultaat:

- (Waterstof) "De opslagkosten per kWh worden geschat op §0,10 voor waterstof en §0,15 voor methaan"
- (Accu) "Het opslaan van 1 kWh kost dan minder dan 1,67 dollarcent. Tel dat op bij de 3 cent die zonnestroom en windstroom in gunstige omstandigheden kost en je komt uit op 4,5 cent per kWh"
Ik heb de berekening niet nagevlooid... maar:
je moet het volgens mij over een jaar rekenen, als seizoensoverbrugging, want uiteindelijk zit je 'swinters in een heel moeilijke periode waarvoor je 'szomers de opslagcapaciteit kan vullen.
Doe je dat met accu's dan benut je die maar bv 10 jaar (=seizoenen, dus laadcycli). Ik vrees dat accu's dan helemaal niet zo voordelig meer zijn.
Ook al is waterstof of mierezuur dan niet al te efficient om te maken, het kost daarna geen drol meer kwa opslag. Vooral als je er een vloeistof (mierezuur, ammoniak) van maakt. Prima voor seizoensopslag als je overtollige wind- of zonneŽnergie hebt.!
H2 in het bestaande gasnetwerk is denk ik moeilijk. H2 moleculen zijn zo klein dat ze door metalen wanden heen diffunderen. Opgeloste H2 maakt veel metaalsoorten bros, wta tot scheuren kan leiden. Dus je zal veel H2 onderweg verliezen, met alle gevaren vandien. Bovendien is H2 een broeikasgas, dus je wil het niet teveel weg laten vliegen.
Het detail wat je hierbij vergeet is de temperaturen die nodig zijn bij LNG en LH2. NG wordt vloeibaar bij -162C en H2 bij -252C (bron voor beide wikipedia want geen zin verder te zoeken). Dat verschil lijkt 'maar' 90C te zijn, maar als we het hebben over koelen is dat een enorm verschil, zeker als je het wilt toepassen op industriele schaal.
Zoals al gezegd hierboven, ze zetten nu windmolens uit omdat er geen vraag is voor de geproduceerde energie, terwijl de wind(omstandigheden) juist dan nťt wel goed zijn. Door ze wel te laten draaien, en die energie op te slaan, zelfs met een relatief groot verlies voor het waterstof proces, kan het nog steeds uit, omdat stilstaan 0% rendement heeft.
We moeten als EU juist onafhankelijk worden van landen buiten de EU voor bepaalde kritische voorzieningen en energie lijkt mij een hele belangrijke. Teveel onstabiele landen rond de sahara.
We hebben de technologie om voor onze eigen energievoorziening te zorgen waardoor we van geen enkel land buiten de EU afhankelijk hoeven te zijn en ik vind dat de beste oplossing. We hebben die landen helemaal niet nodig voor onze energie en gezien de instabiliteit ben ik bang dat het verdiende geld op plekken terecht kom waar je het niet zou willen.
De grap is nu net dat zulke projecten voor stabilisatie kunnen dienen. Als een land in de buurt redelijk geld verdient met de verkoop van energie aan de EU, maar we kķnnen zonder, dan hebben we een goed dreigement als er een dictator de macht wil grijpen: "niet doen, of we stoppen met energie bij jou kopen".
Bijvoorbeeld in Noorwegen, Duitsland, Zwitserland.

De energienetten van heel West-Europa zijn immers aan elkaar verbonden. Het is niet eens zo dat de stroom feitelijk opgeslagen hoeft te worden. Je kunt het ook anders zien: we transporteren de stroom naar Noorwegen en daar kunnen ze dan onze stroom gebruiken en hun stuwdam wat zachter laten draaien.

Je moet het dus niet zo zien als "we moeten DEZE stroom nu HIER opslaan". Alle stroom komt bij elkaar in het net. Opslag kan in principe overal plaatsvinden.

(Ik overdrijf het nu een klein beetje, het is immers wel zo dat je over lange afstanden te maken hebt met grotere verliezen. Maar het uitgangspunt blijft dat invoer en opslag op het net niet extreem plaatsgebonden zijn).

Wat betreft winstgevendheid: ik denk dat H2 als opslagmedium op zichzelf nooit lonender zal zijn dan andere vormen van opslag maar er speelt natuurlijk meer: Gasunie ziet zichzelf minder nuttig worden naar mate we minder gas gaan gebruiken. Nuon wil haar kolencentrale mogelijk ombouwen tot gascentrale. Enzovoort. Dit hele waterstof-verhaal gaat naar mijn idee vooral over andere problemen dan 'hoe slaan we onze overtollige windenergie op'.
"En waar ligt dat stuwmeer dan?"

Betere vraag: waar is het water dat opgepompt moet worden?

Noorwegen had in 2007 last van te weinig neerslag. Zwitserland en deels Duitsland krijgt te maken met smeltende en kleiner wordende gletschers (als de klimaatvoorspellingen werkelijkheid worden).

Je hebt dus voor waterkracht als buffer een hoog gelegen en een laag gelegen reservoir nodig, ruwweg dubbel de huidige capaciteit.


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn


Apple iPhone X Google Pixel XL 2 LG W7 Samsung Galaxy S8 Google Pixel 2 Sony Bravia A1 OLED Microsoft Xbox One X Apple iPhone 8

© 1998 - 2017 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Hardware.Info de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True

*