Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

'Overheid kan onvoldoende inspelen op digitalisering'

Volgens een onderzoeksrapport van de Studiegroep Informatiesamenleving en Overheid is de overheid onvoldoende voorbereid op de verdergaande digitalisering in de maatschappij en staat de impact van digitalisering onvoldoende op het netvlies van politici en bestuurders.

Omdat veel in de hedendaagse samenleving digitaliseert, vinden de onderzoekers dat de overheid een radicaal andere houding moet aannemen en veel actiever moet worden in het begrijpen, regisseren en kunnen uitvoeren van ict. Daartoe moet meer in technologie worden geïnvesteerd, moet er meer ruimte komen voor publiek-private samenwerking, moet er vanuit de politiek meer leiding worden gegeven en moet ruim baan worden gegeven aan deskundigen en voortrekkers. Dat schrijven de onderzoekers in het rapport 'Maak Waar'.

De onderzoekers signaleren een aantal feiten die volgens hen zorgwekkend zijn en bijdragen aan de vaststelling dat de overheid niet goed is toegerust op de verdere digitalisering. Allereerst is digitalisering als thema geen groot politiek thema, getuige onder andere de vrijwel geheel ontbrekende aandacht hiervoor tijdens de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Een ander probleem is het feit dat technologie nog te vaak als middel wordt gezien om de efficiëntie te vergroten en kosten te verlagen. Hierdoor worden de technologische mogelijkheden onvoldoende benut en krijgen kwetsbaarheden in de systemen en in software onvoldoende aandacht.

Daarnaast is er het probleem van de angst voor uit de hand lopende ict-projecten. De in het verleden veelvuldig opgetreden kostenoverschrijdingen verlammen de noodzaak om te innoveren. De onderzoekers stellen voor om flexibeler te worden, kleinere stappen te nemen, regelmatiger feedback te geven en meer aandacht te geven aan de inbedding van de systemen. Een meer iteratieve aanpak is volgens de onderzoekers dan ook wenselijk, waarbij de aanvangseisen niet al in beton zijn gegoten.

Een ander probleem is het feit dat digitalisering vanuit de overheid op een versnipperde manier wordt tegemoetgetreden, waarbij alle afzonderlijke departementen, uitvoeringsorganisaties en gemeenten hun processen voornamelijk op eigen inzicht hebben geautomatiseerd. Hierdoor is er soms overlap, wordt er onnodig veel geld besteed en ontstaat een versnipperd, inefficiënt geheel. Er zou volgens de onderzoekers sprake zijn van een doolhof in plaats van een snelweg.

Bovendien verwacht de overheid te vaak dat digitale toepassingen bij de aanvang perfect werken en ook bruikbaar zijn voor relatief laaggeletterde mensen. Hierdoor wordt vaak gekozen voor maatwerk, wat extra kosten met zich meebrengt. De overheid zou meer moeten accepteren dat systemen veelal nooit echt af zijn en zich eigenlijk in een permanente bètastaat bevinden. Dat zou beter aansluiten bij de werkwijze van softwarebedrijven die vaak vroege bètaversies op de markt brengen, waarbij dan in real time wordt gekeken hoe het programma werkt en wat er verbeterd kan worden. Ook bevelen de onderzoekers aan om met meerdere varianten te werken, om zodoende te kunnen ontdekken wat de varianten precies doen en welke richting het beste aansluit bij de wensen van de overheid.

De Studiegroep Informatiesamenleving en Overheid adviseert over het functioneren van de digitale overheid in relatie tot de snelle digitalisering van de samenleving. Dit onderzoek is bedoeld voor het beleid van een volgende kabinetsperiode.

Door Joris Jansen

Nieuwsredacteur

18-04-2017 • 15:57

95 Linkedin Google+

Reacties (95)

Wijzig sortering
Zeer herkenbaar als IT-er binnen de overheid....
" vroege bètaversies op de markt brengen, waarbij dan realtime wordt gekeken hoe het programma werkt en wat er verbeterd kan worden". Ofwel: Agile werkwijzen. Kan de overheid totaal niet mee overweg (uitzondering bevestigt de regel wellicht). Ze steken kapitalen in Agile worden, gooien er massaal coaching en verander projecten tegenaan. Dure consultants om enorme plannen te schrijven hoe men Agile moet werken en dus vooral minder ellenlange plannen moet gaan schrijven. Maar vervolgens loopt het mis omdat alles first-time-right moet, en alles volledig afgedicht met rapportages zodat de politiek zijn werk kan doen... Immers gaat er iets mis, dan is er wel een papierwinkel nodig om aan te kunnen wijzen wie er precies waar een fout gemaakt heeft (want dan is het hele teamverantwoordelijkheidsprincipe ineens in de prullenbak....).
Zonde... Iedere dag gaan er zo miljoenen publieksgeld in rook op.
Wat erg dat dit zo verloopt. Agile werken is niet alleen voor de overheid erg moeilijk, maar algemeen is het dat veel Agile projecten enorm over budget lopen of zelfs floppen.

Verder hoor ik bij alle overheids mislukkingen alsmaar het woord consultant. Hoe komt het dat er binnen de ICT zo verschrikkelijk veel behoefte is aan/ budget is voor consultants en de uiteindelijke productie een ondergeschoven kindje is? Soms vraag ik mezelf af waarom ik niet consultant wordt. Minder verantwoordelijkheid en meer verdienen :)
Naar wat ik begreep worden er veel consultants ingehuurd omdat er binnen overheidsvacatures niet genoeg betaald wordt voor 'skilled' functies. Immers, de publieksopinie is: zo min mogelijk ambtenaren en voor zo min mogelijk geld. Iedereen kan met even nadenken begrijpen dat dit op de lange termijn juist veel meer geld kost gezien kennis en kunde moet worden ingekocht in de vorm van dure consultants.
Dit is inderdaad één van de grootste redenen. Als ICT'er wordt je bij de overheid ingeschaald op schaal 8, waarbij je eindsalaris zo rond de 3000 euro ligt. Dat is geen verkeerd salaris, maar in de commerciële markt zit je daar al snel boven met een paar jaar werkervaring.

De overheid kan daardoor veel minder goede vaste krachten aannemen. Een systeembeheerder lukt nog wel, maar een gespecialiseerd team wat lang wil blijven wordt een stuk lastiger, want die kunnen buiten de overheid gewoon significant meer verdienen. De ICT inhouse bij bijvoorbeeld een gemeente is daardoor ook vaak de onderkant van de arbeidsmarkt (de uitzonderingen daargelaten van mensen die het gewoonweg leuk vinden om voor hun gemeente te werken, die zijn er wel, maar helaas te weinig).

Daarnaast loopt een overheid er ook snel tegenaan dat het een versnipperd geheel is. Werk je bij gemeente A kan je niet zomaar aan de slag voor gemeente B, maar alleen gemeente A heeft weer niet genoeg werk om iemand fulltime in dienst te nemen en nuttig bezig te houden.

Vervolgens kom je al snel terecht bij de particuliere bedrijven waar men voor een paar weken een consultant inhuurt voor een project, en die daarna weer wiebert naar het volgende project. Die zijn een heel stuk duurder dan iemand inhouse in dienst en dus moet het allemaal in zo min mogelijk uren. Dat creëert op zijn beurt weer een cultuur waarbij alles heel strak volgens de planning af moet zijn, en dat werkt natuurlijk nooit. De oplossing is vaak nog wat meer consultants erbij huren om het project te leiden.

In België hebben Antwerpen en Gent bovenstaande op zich leuk geregeld door als gemeente een bedrijf te starten welke enkel de ICT van Antwerpen en Gent regelt (Digipolis). Het voordeel daarvan is dat ze daarmee niet vast zitten aan rigide salarisschalen en normaal mee kunnen doen in de arbeidsmarkt, maar tegelijkertijd geen torenhoge consultancytarieven hoeven te rekenen.
Als ICT'er wordt je bij de overheid ingeschaald op schaal 8, waarbij je eindsalaris zo rond de 3000 euro ligt.
Ik doe blijkbaar iets verkeerd. Ik ben nu een jaar in dienst als ICT-er bij de overheid, en ik zit nog in schaal 7. Schaal 7 is Bruto ongeveer 2200, en schaal 8 als ik me niet vergis rond de 2400..

Wil je op de 3000 euro uitkomen, moet je al in schaal 11 zitten!
Doe eens een voorbeeldje geven van die ambtenaren? In tegenstelling tot het bedrijfsleven zijn de salarisschalen van ambtenaren openbaar en ik ken best veel topambtenaren met schaal 18 en hoger maar geen van allen krijgt maandelijks een jaarsalaris mee. Vergis je je niet met de politiek? Dat zijn alleen geen ambtenaren en daar wordt wel veel gerotzooid met salarissen en bonussen.
Ik denk dat het grootste probleem niet het overgaan op Agile werken is, maar het leveren van 1) inhoudelijke kennis door de overheid en 2) een persoon die de juiste beslissingen neemt. Binnen Agile projecten heb je niet alleen de IT leverancier die het product moet gaan maken/leveren, maar ook de rol van product owner die beslist wát het werk moet zijn en waar de prioriteit moet liggen. De Agile manier van werken is niet meer dan een methode om projecten mee uit te voeren. Dat betekent dat de afzonderlijke rollen wel goed ingevuld moeten zijn om het project alsnog te laten slagen.

Als jullie het je kunnen herinneren is er in 2014 een parlementair onderzoek ICT-projecten bij de overheid geweest. Verreweg de meeste sprekers die aan de hoorzitting deelnamen waren het er over eens dat de overheid geen inhoudelijk expertise meer heeft. Deze expertise zit vooral bij de IT-leveranciers, die daar gretig misbruik van maken (hoge uurloon, hoe meer uren je schrijft, hoe hoger de winst en dat wordt het doel). Kijk anders Zembla - De Spaghetticode maar terug, waar een medewerker van de UWV opgeleverde functionaliteit moet testen. Hij geeft zelf aan dat hij geen beeld heeft van wanneer iets werkt. Hoe moet een dergelijk project slagen of een leverancier op de vingers getikt worden als er nog niet eens iemand is die kan stellen of de leverancier conform afspraak oplevert?

Een ander probleem is het feit dat digitalisering vanuit de overheid op een versnipperde manier wordt tegemoetgetreden, waarbij alle afzonderlijke departementen, uitvoeringsorganisaties en gemeenten hun processen voornamelijk op eigen inzicht hebben geautomatiseerd.

Ook dit is zorgwekkend. Nederland telt 392 gemeenten en ieder gemeente is min of meer een eiland geworden die zijn eigen standaarden heeft aangehouden. En dat terwijl de de Vereniging Nederlandse Gemeenten en KING een prachtig standaard hebben ontwikkeld: de GEMMA architectuur.

Edit: typo's.

[Reactie gewijzigd door mustisen op 18 april 2017 16:49]

Ik heb destijds de Ton Elias show gevolgd.
Wat ik er van had meegenomen was:
  • teveel grote projecten
  • grote projecten falen eerder
  • teveel wijzigingen en complexiteit in wetgevingen die gedurende de bouw ook nog eens wordt aangepast
  • de stekker wordt veel te laat uit falende projecten getrokken
  • de manier waarop de status bewaakt wordt met 'dashboard' website is makkelijk te manipuleren
  • idioterie van vaktermen aanpassen. (Door de comissie zelf) en het zo onbegrijpbaar maken voor zowel leken als niet leken
  • managers die meer klopvolk binnenhalen uit dezelfde toko waar zij zelf namens zitten
Ik vond het allemaal erg ontluisterend.

Maar het meest treurige vond ik nog een ambtenaar die min of meer zijn blinde vertrouwen in aanleverende partijen uitsprak en er van uit gaat dat die partijen zelf aan de bel trekken als het goedkoper kan of als al duidelijk is dat het hele project niet gaat lukken. |:(
Uit ervaring bij de overheid kan ik vermelden dat het nog steeds zo werkt. Sterker, als er technische kennis voorhanden is, dan wordt deze vaak genegeerd. Technische kennis is ondergeschikt aan de prestige van een groot budget. Als er budget is moet het ook op en snel ook. Hoge consultanttarieven helpen daarbij. Er is geen controle op wat er wordt opgeleverd. De broncode wordt geheim gehouden. Deze zou alleen maar aantonen dat er onzinnig of slecht werk wordt geleverd.

De werkplekken zijn overigens ook om te huilen. Locked-down Fujitsu machines waar je niets op mag. Geen inspirerende omgeving voor creatieve ICT-ers.

Bij de consultants werkt het zo dat ze een paar dure alfamannen in de overheidsorganisatie plaatsen. Die zorgen dat plannen worden doorgezet die veel consultants van hun eigen of bevriende bedrijven worden ingezet. Liefst op projecten waar het resultaat niet of moeilijk te meten is. Als je een ambtenaar zo gek krijgt om het te zegenen ben je helemaal binnen.

Om de overheid goede ICT te laten doen is meer openheid nodig. Open de broncode en installeer bugbounties. Laat meerdere externe teams op dezelfde functionaliteit concurreren en betaal een bonus aan het beste eindproduct.
Agile werken is gewoon ook moeilijk! Maar alleen nog maar moeilijker binnen een instelling die gewoon de basisvoorwaarden voor een Agile Mindset weigert te omarmen. Het is een combinatie van onkunde, maar vooral ook onwil. Heel erg vastklampen aan 'zo hebben we het altijd al gedaan, dus zo moeten we het blijven doen...'
En inderdaad, er zijn vele consultants die daar kapitalen aan binnenharken met het ene na het andere rapportje vol mooie kreten en loze termen die vervolgens met veel poeha (en gebak en bitterballen) gedeeld wordt om daarna de kast in te gaan. En de volgende dag gaat iedereen gewoon weer verder met hoe het altijd al was.
Dit is natuurlijk een vicieuze cirkel door een denkfout bij de 'managerslaag' van de overheid. "Oh, gaat er iets fout? Laten we vooral meer procescontrole doen met wat extra consultants, meer rapporten, meer mensen die de rapporten lezen en de kwaliteit bewaken" - en daar gaat je budget :)
Zeg dan eens op welke politicus je dan wel moet stemmen? Er was over de gehele breedte bitter weinig te kiezen vóór ICT. Verder dan privacy gaan de meesten niet en de piratenpartij vond ik moeilijk serieus te nemen. Los daarvan was ook hun programma eenzijdig wat betreft ICT en zie ik problemen als in dit artikel ook daar niet opgelost worden.
Nou, dat is niet zo moeilijk. Als je ICT-falen bij de overheid daadwerkelijk belangrijk vindt, kun je bijvoorbeeld stemmen op een partij die hardcore nerds (lees: ICT'ers of andersoortige techneuten) op de kieslijst heeft staan.

Piratenpartij, GeenPeil en vast nog meer....

Dat mensen die partijen "niet serieus kunnen nemen" (zonder echte goede inhoudelijke reden), maar de huidige populaire partijen wel (waarvan je de garantie hebt dat ze ZEKER en reeds bewezen incompetent zijn voor wat betreft ICT)... sja...

[Reactie gewijzigd door GeoBeo op 19 april 2017 01:21]

Imho is DE oorzaak dat bijna ieder project faalt, de wijze waarop aanbestedingen gebruikt MOETEN worden: als overheids instelling ben je verplicht met de goedkoopste partij in zee te gaan. Niet met degene die beste of betere dienstverlening en aftersales biedt..... En als je keer op keer op keer de goedkoopste partij moet afnemen,veranderd er geen drol.

//Werkt bij semi-overheid, is wet...

Aanvulling:Deze wet verplicht de overheid om voor elke opdracht de vrije concurrentie te laten spelen. .... meest voordelige aanbieding (of: economisch meest voordelige inschrijving, EMVI).

[Reactie gewijzigd door himlims_ op 18 april 2017 16:36]

Prijs is een grote factor, maar dienstverlening en aftersales tellen zeker wel mee in de beoordeling van aanbestedingen.
Als dienstverlener heb je er ook baat bij om iets groots in te voeren en er eindeloos aan te sleutelen, de overheid laat je wel je gang gaan en betaalt toch wel omdat een overstap vaak betekent dat men opnieuw moet beginnen.
Dat is absoluut een deel van het probleem. Maar wat mij betreft enkel één van vele schakels waarom het mis gaat.
De goedkoopste is absoluut niet de leidende factor binnen een aanbestedingstraject... het is een belangrijke factor, maar 'het pakket' als totaal gezien is leidend. De ene leverancier mag dan goedkoper zijn, maar als een andere leverancier een betere dienstverlening voorziet voor een hogere prijs dan kan dat absoluut een grote kanshebber zijn. Zo hebben we hier onlangs de inkoop van mobiele telefonie aanbesteed en daar kwam een leverancier als goedkoopste uit omdat deze Archos toestellen wilde inzetten omdat die (gek genoeg) op alle vlakken aan onze wensen voldeden... uiteindelijk hebben we toch gekozen voor een duurdere leverancier omdat we meer vertrouwen hadden in hun verhaal mbt garanties en ondersteuning.

Het grootste probleem met die aanbestedingen is vooral hoe je het mag opstellen en de nekklem clausule dat je ook voorlopig aan een dergelijke leverancier vastzit... je hebt dus totaal geen ruimte om in te kopen bij een andere leverancier als je dit een (flink) voordeel kan opleveren en kan een leverancier daardoor ook niet onder druk worden gezet om goedkoper te leveren... oftewel je wordt uiteindelijk uitgeknepen qua prijzen.

[Reactie gewijzigd door MicGlou op 18 april 2017 16:53]

Overheid en ICT is al decenia een dodelijke combinatie dit zal nooit veranderen door incompetentie, vriendjespolitiek en corruptie (Ja ook in Lolland bestaat dit).
Het is al tientallen jaren zo dat van alle projecten (landelijk) 70-80% gewoon mislukt.

Helaas alle mooie methodieken ten spijt, ooit was het Jordan, Prince en anderen nu is Lean , Agile/Scrum weer popo.
Allemaal business en geld binnen hengelen door oude wijn in nieuwe zakken te stoppen wanneer krijgt men eens door dat dit slimme bedrijven zijn die ICT iedere 5 jaar zichzelf laat "uitvinden"

Als ze meerdere goede ZZP'ers bij elkaar zoeken op kennis, ervaring en kunde en daar een team van maken zal dat beter werken dan met al die knutsel clubjes zelf die ook hun eigen Software meuk naar binnen willen loodsen met natuurlijk allemaal "eigen ikkies" er in zo dat ze moeten onderhouden, en vooral niet compatible zijn met de "ikkies" van weer andere bedrijven zodat je weer een houtje-touwtje zooi krijgt waar niemand iets mee kan.

Ben nu bijna 20 Jaar systeembeheerder heb dingen gezien (en nog steeds) waar de honden geen brood van lusten, je ziet ook overal steeds meer poppetjes binnenkomen die totaal geen enkele kennis van ICT hebben, en er ook een "plasje" over moeten doen bij beslissingen en al helemaal voorbij gaan aan de aanbevelingen van de ICT'ers, is vrij standaard aan het worden.

[Reactie gewijzigd door Psych0pet3r op 19 april 2017 12:28]

Je mag nog alles proberen te digitaliseren.
Je zit nog altijd met het feit dat je door die grote ICT projecten een hele hoop ambtenaren zou moeten ontslaan, omdat een deftig programma hun werk doet.
En geen enkele politici wil verantwoordelijk zijn voor grote ontslag ronde's bij de overheid.

EN dan heb je nog de sterk verouderde babyboom generatie die amper met de PC kan werken. Die veelal wat word/excel kunnen, maar niet complexe programma's kan aanleren en weet hoe ze zich moeten gedragen/achterdochtig zijn, op het internet.

In een ideale wereld, voer je alles in, ontsla je alle overbodige ambtenaren en kan iedereen zeer grondig met een pc werken en zijn ze snel in het aanleren van nieuwe programma's/website's.
Elke gemeente heeft zo zijn eigen beleid, niet elke gemeente heeft dezelfde behoeftens. Echter zou er van landelijk overheid wel spelregels gemaakt moeten worden waardoor de individuele gemeentes wel zelf een beleid kunnen gaan voeren.

Maar bepaalde zaken zoals verhuizing doorgeven landelijk gelijk zijn in elke gemeente.

Hierdoor worden bepaalde zaken eenvoudiger voor burgers.
Klopt, Gemeenten hebben gewoon teveel autonomie, middels DigiD en andere technieken kan er zoveel aan elkaar gelinkt worden geen enkel probleem technieken en middelen zijn er plenty, maar ook die "privacyfielen" zien ook altijd weer de kans om de boel te saboteren, daar moet ook eens korte metten mee gemaakt worden.
Tja.... Voor de overheid is er ook weinig een stok achter de deur... Je kunt niet zeggen dat als ze het niet voor mekaar hebben je wel naar de concurrent gaat... Want die is er niet! We hebben maar één overheid.
En inderdaad: gemeentes hebben allemaal hun eigen software pakketten. Die ze weer afnemen van externe partijen die er schatrijk van worden juist omdat het allemaal net niet werkt. Want dat levert weer extra consultancy inkomsten op.... En waar ieder commercieel bedrijf met zo'n consultancy-club de vloer aan zou vegen zit de overheid stilletjes ja te knikken als zo'n consultant ze verteld dat de techniek gewoon nog niet ver genoeg is om te doen wat de ambtenaar in kwestie allemaal eist... En is deze iets kritisch en merkt deze op dat het bij bv. een bank allemaal wel kan, dan kan deze een meewarige blik verwachten die zoveel wil zeggen als 'Jij als pietepeuterig ambtenaartje hebt hier gewoon geen verstand van, dus vertrouw ons maar..... en blijf geld naar ons overmaken!'....

Het is een beetje sarcastisch, maar niet eens heel ver van de waarheid af.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone XS Red Dead Redemption 2 LG W7 Google Pixel 3 XL OnePlus 6T FIFA 19 Samsung Galaxy S10 Google Pixel 3

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank en Intermediair de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2018 Hosting door True