Workstation
In deze editie stappen we weer terug naar het AMD Athlon 64 X2-platform voor het workstation. De totale prijs van de workstationconfiguratie uit de januari editie is flink gezakt dankzij een prijsverlaging van de gebruikte beeldschermen waardoor we zonder problemen kunnen kiezen voor de dual-core AMD Athlon X2 4800+. De Athlon X2 4800+ levert ten opzichte van zijn gelijkgeprijsde concurrent van Intel, de Pentium D 950, in veel gevallen betere prestaties.Naast betere prestaties en een lagere prijs biedt de Athlon X2 een aanzienlijk lager energieverbruik. De Athlon X2 4800+ kan daardoor eenvoudiger en vooral stiller gekoeld worden. Het dual Opteron- en dual Xeon-platform zijn uit het zicht geraakt nadat we in de juli-editie voor het eerst dual-core desktopprocessors zijn gaan gebruiken in het workstation. Twee single core Opteron- of Xeon-processors zijn duurder dan een vergelijkbare dual-core desktopprocessor. Bovendien zijn Opteron en Xeon-moederborden aanzienlijk duurder dan een high-end voor dual-core geschikt desktopmoederbord.
Simpele budgetmoederborden kunnen niet voldoen aan de eisen van de power user. We zoeken onze heil daarom in hogere regionen en vinden daarbij de Asus A8N-SLI Premium op ons pad. De A8N-SLI Premium is gebaseerd op de nVidia nForce4 SLI-chipset en beschikt over alle goodies die deze chipset zo'n aantrekkelijke levensgezel maken voor de Athlon X2-processor. De featurelijst vermeldt de aanwezigheid van vier DIMM-slots, vier PCI Express-slots, drie legacy PCI-slots, acht Serial ATA-poorten, tien USB-poorten, twee FireWire-aansluitingen en een S/PDIF-uitgang met zowel een coaxiale als optische interface. Verder beschikt het moederbord over twee gigabit poorten en SLI-ondersteuning. De selectie tussen normale en SLI-modus vindt automatisch plaats zodat er in tegenstelling tot andere moederbord geen aparte SLI-selector nodig is. Asus heeft veel aandacht besteed aan een geluidsarme koeling van de nogal heetgebakerde nForce4 SLI-chipset. Een heatpipe verplaatst de hitte van de northbridge naar een heatsink die dicht in de buurt van het CPU-socket is gepositioneerd, zodat de heatsink gekoeld kan worden met airflow van de CPU-koeler. De A8N-SLI Premium heeft ondersteuning voor de zeer goed presterende PCI Express SATA RAID-adapters van Areca, dus ook de liefhebbers van snelle en betrouwbare storage kunnen met dit moederbord aan hun trekken komen.
We kiezen net als de vorige keer voor een koeler van een derde partij in plaats van de boxed-koeler. Hoewel de standaard koeler niet slecht is, is hij ook niet bepaald geruisloos. Aangezien het gezoem van de computer door een grote groep mensen als storend wordt ervaren kiezen we dus voor een andere koeler. We kiezen deze keer voor een nieuwe koeler van Arctic Cooling, de Freezer 64 Pro. Deze koeler wordt gezien als een concurrent van de Big Typhoon van Thermaltake en de Zalman CNPS9500LED. De koelprestaties en de geluidsproductie zijn dan ook vergelijkbaar. Wat niet vergelijkbaar is, is de prijs. De Freezer 64 Pro is namelijk twee tot drie keer goedkoper dan de concurrentie.
We trekken twee PC3200 geheugenreepjes van 1GB uit het schap zodat geheugenvretende applicaties onbelemmerd hun gang kunnen gaan. De twee overgebleven DIMM-slots op de Asus A8N-SLI Premium bieden voldoende uitbreidingsmogelijkheden voor de toekomst. We kiezen voor geheugen met een CAS-latency van 2 klokcycles voor de beste prestaties.
De prestaties van de videokaart zijn voor het merendeel van de workstationtoepassingen van ondergeschikt belang. Alleen gamedevelopers, 3d modellers en mensen die op een andere wijze met 3d visulatie bezig zijn, hebben baat bij een snelle videokaart. Vaak resulteert dat echter in zeer specifieke en kostbase wensen. De XFX GeForce 6600 die we in deze editie gebruiken is zeker geen hoogvlieger als het op prestaties aankomt, maar dankzij passieve koeling en dual DVI is hij wel uitermate geschikt voor (2d) workstations. We hebben gekeken naar een sneller alternatief, maar een snellere passief gekoelde videokaart met twee DVI-aansluitingen is niet leverbaar. Voor gebruikers die wél hoge grafische prestaties nodig hebben, is de GeForce 7800 GT(X) een goed alternatief.
Ook ditmaal kiezen we voor de workstation voor de goedkope onboard oplossing in plaats van een relatief dure semi-professionele geluidskaart. Bij de meeste workstationtoepassing zal een dure geluidskaart niet nodig zijn en wanneer het wel nodig is, is het de vraag of de voorheen gekozen Terratec Aureon 7.1 Universe goed genoeg is. De onboard oplossing van de Asus A8N-SLI Premium is gebaseerd op de Realtek ALC850-chip die high definition geluid kan verzorgen over acht kanalen. Indien gewenst kan gebruik gemaakt worden van een optische of elektrische digitale uitgang.
Het Asus-moederbord is uitgerust met twee gigabit ethernet controllers, waarvan één geïntegreerd in de chipset. Daarmee doet het moederbord in functionaliteit niet onder voor een dual processor workstationbord. De geïntegreerde gigabit controller is rechtstreeks aangesloten op de northbridge interconnect zodat de PCI-bus vrij blijft voor andere devices. De tweede gigabit controller is afkomstig van Marvell en communiceert wel via de gewone 32-bit 33MHz PCI-bus.
De Asus A8N-SLI Premium is gebaseerd op de nVidia nForce 4 SLI-chipset. Deze beschikt over een 4-poorts Serial ATA-controller met ondersteuning voor 3Gb/s poortsnelheid en native command queuing, waarmee de nieuwste SATA-harde schijven optimaal bediend worden. De geïntegreerde SATA-controller is verder voorzien van ondersteuning voor de RAID-levels 0, 1 en 10. In onze test van Windows software RAID heb je kunnen lezen dat de nForce-controller in staat is om zeer hoge transfer rates te halen: 280MB/s met vier Raptors in RAID 0 is geen probleem. De Serial ATA-poorten van de chipset worden aangevuld met nog eens vier aansluitingen die door een Silicon Image Sil3114-controller beschikbaar worden gesteld. Ook deze controller biedt RAID-functionaliteit, maar omdat de communicatie via de legacy PCI-bus verloopt is de bandbreedte en schaalbaarheid aanzienlijk minder dan van de nForce-controller.
De Western Digital Raptor WD740GD is inmiddels bijna twee jaar oud en kan in deze guide eindelijk vervangen worden door een nieuwer model. De Western Digital Raptor WD1500ADFD heeft een ruim tweemaal zo grote capaciteit, ondersteuning voor Native Command Queuing (NCQ) en een verdubbelde cache van 16MB. De schijf doet evenals zijn voorganger zijn werk op 10.000 toeren, maar onder andere vanwege de hogere datadichtheid en de grotere cache zijn de prestaties wel aanzienlijk verbeterd. Ondanks een 33 procent hoger toerental presteren de snelste 15.000 toeren SCSI- en SAS-harde schijven nauwelijks beter in workstationtoepassingen. De Raptor WD1500ADFD levert zijn uitstekende prestaties bovendien bij een acceptabel geluidsniveau dat niet hoger is dan het niveau van 7200rpm desktop-harde schijven.
De relatief geringe opslagcapaciteit van de Raptor WD1500ADFD zal worden aangevuld met twee 7200rpm SATA-harde schijven, die afhankelijk van de behoefte aan redunancy of prestaties geconfigureerd kunnen worden in RAID 1 of RAID 0. Vrijwel alle fabrikanten van harde schijven hebben in de afgelopen maanden nieuwe modellen op de markt gebracht. De beste prestaties worden momenteel geleverd door het mechaniek dat Western Digital in de Caviar SE16 400GB en de Caviar RAID Edition 2 gebruikt. Helaas zijn beide harde schijven alleen verkrijgbaar met een capaciteit van 400GB. Het bijbehorende prijskaartje is nog te hoog gegrepen voor de workstationconfiguratie. In de goedkopere klasse van 250GB desktopharde schijven biedt de Hitachi Deskstar T7K250 prima prestaties tegen een aantrekkelijke prijs. Goede alternatieven zijn de Maxtor DiamondMax 10 250GB en de Western Digital Caviar SE16 250GB.
In de voortdurende evolutie van de dvd-brander heeft NEC recentelijk een stap voorwaarts gezet met de introductie van de ND-4550. Ten opzichte van de ND-3540 biedt het nieuwe model een hogere brandsnelheid van DVD-R-schijfes (nu op zestienvoudige snelheid) en ondersteuning voor het bakken van DVD-RAM's. De voorlopige bevindingen van CDFreaks over de nieuwe brander zijn zeer positief. Omdat de prijs slechts enkele euro's hoger is dan zijn voorganger verwerft de ND-4550 als vanzelfsprekend een plekje in de workstationconfiguratie.
Bij sommige handelingen kan het handig zijn om over een tweede optische drive te kunnen beschikken. Omdat een paar tientjes voor een dvd-rom drive er wel vanaf kunnen, wordt het workstation voorzien van een LiteOn SOHD-167T, die dvd's op maximaal zestienvoudige snelheid en cd's op maximaal 48-speed kan inlezen. De LiteOn SOHD-167T leverde goede prestaties in de dvd-rom roundup van CDR Info. Naast hoge cd-leessnelheden, lage toegangstijden en goede prestaties in de dvd foutcorrectietest, behoren een opmerkelijk compacte inbouwdiepte tot de positieve eigen- schappen van de SOHD-167T. Er is een onofficiële firmwareversie beschikbaar waarmee de performance bij het inlezen van beschrijfbare dvd-media en dual layer dvd's nog wat verbeterd kan worden.
Omdat Windows tijdens de installatie nog steeds geen mogelijkheid biedt om drivers te installeren vanaf andere media dan floppy, zijn we genoodzaakt om 5 euro en 68 cent te spenderen aan een nostalgische diskettedrive van het merk Samsung.
Een card reader voor het inlezen van flashkaartjes uit bijvoorbeeld digitale camera's mag uiteraard niet ontbreken in een workstation. De Embedded Card reader van Apacer leest vrijwel alle denkbare flashformaten en beschikt bovendien over een USB-poort. Onze keuze gaat uit naar de zwarte variant.
Als alternatief voor de trage en krappe diskette wordt het workstation uitgerust met een USB-stick. Deze draagbare geheugensticks zijn erg handig voor het snel uitwisselen van drivers en documenten. Op moderne moederborden kunnen ze tevens gebruikt worden om naar DOS of een ander licht besturingssysteem te booten. Dit is erg nuttig voor het uitvoeren van een BIOS of firmware update. De sticks met een geheugen van 256MB hebben momenteel de beste prijs/capaciteit-verhouding.
Om ruimte te kunnen bieden aan zowel de bovengenoemde componenten als eventuele toekomstige uitbreidingen wordt het workstation ingelijst in een Cooler Master CM Stacker STC-T01. Deze behuizing heeft maar liefst elf 5,25 inch drive bays en ondersteunt zowel Extended ATX- als BTX-moederborden. Bovendien is het mogelijk om twee voedingen in de kast te plaatsen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Cooler Master Stacker met groot enthousiasme door de tweakers community is ontvangen. Het design van de kast straalt degelijkheid uit, zonder overbodige franje en niet ter zake doende frutsels die behuizingen van Taiwanese afkomst vaak zo'n goedkope uitstraling geven. In het front panel van de kast zijn zes USB-aansluitingen aangebracht. Mocht er behoefte zijn aan extra koeling dan is het prettig om te weten dat de behuizing volgestopt kan worden met acht fans en een 30cm cross flaw fan, die de onderdelen op het moederbord van een fris briesje kan voorzien. De Stacker wordt standaard geleverd met 12cm en 8cm outtake fans en een 12cm intake fans. Dit genereert samen met de twee fans in de voeding voldoende airflow om het systeem te koelen.
Een zware dual-core configuratie vraagt om een sterke en stabiele voeding. De exemplaren van Tagan zijn vanwege hun stabiliteit, afwerking, lage geluidsproductie, aantrekkelijke prijs en flexibele ondersteuning van ATX12V en EPS12V al geruime tijd erg populair onder dual processor workstationgebruikers. Onlangs is het bedrijf begonnen met de levering van zijn nieuwe Easycon-serie, die beschikt over afkoppelbare stroomkabels. Hiermee wordt het mogelijk om alleen de kabels aan op de voeding aan te sluiten die ook daadwerkelijk worden gebruikt om onderdelen van stroom voorzien. Een prachtige vinding die niet alleen het aanzien maar ook de airflow van de behuizing verbetert. Onze keuze valt op de Tagan TG530-U15. Dit model heeft een vermogen van 530 Watt en beschikt naast een universele EPS12V- en ATX12V 2.01-connector over zes Molex-connectors, twee mini-connectors, twee SATA-stroom- connectors en twee PCI Express-stroomconnectors. Een 12cm ventilator zorgt voor stille koeling.
Het workstation wordt opnieuw uitgerust met twee Dell Ultrasharp 2005FPW-breedbeeldschermen. De Ultrasharp 2005FPW kan rekenen op lovende kritieken van gebruikers en is volgens vooraanstaande reviewsites toonaangevend in zijn klasse. Het WSXGA+-paneel beschikt over een responstijd van 12ms en heeft een contrastverhouding van 600 op 1. In een dual monitor-opstelling stellen de beeldschermen een resolutie beschikbaar van tweemaal 1680 bij 1050 pixels, wat goed is voor niet minder dan 3,5 miljoen pixels. De breedbeeldverhouding maakt de Ultrasharp 2005FPW uitstekend geschikt voor video- en fotobewerking. Het zwarte uiterlijk past perfect bij de andere zichtbare onderdelen van het workstation. Een vergelijkbaar geprijsd alternatief voor twee 20" schermen kan één 24” scherm zijn, maar hiermee wordt wel een flink stuk beeldoppervlak ingeleverd. Overigens is de verwachting dat Dell binnenkort een opvolger van de Ultrasharp 2005FPW zal introduceren, maar totdat het zover is blijven we in ieder geval vertrouwen op dit scherm.
Het nut van multi-channel speakersets bij een workstation is discutabel aangezien er in kantooromgevingen vaak geen plaats voor is, en er in geluidsstudio's superieure HiFi-speakers of studio monitors gebruikt zullen worden. Een 2.1 speakerset is beter gepast voor kantoorwerk. Logitech heeft met de Z-2300 een stijlvol gevormde set op de markt gebracht waarmee volgens de reviews hele mooie golfvormen geproduceerd kunnen worden.
Een goede werkhouding en ergonomie is vanzelfsprekend van groot belang voor mensen die langdurig gebruikmaken van computers. Toetsenborden met een ergonomische layout kunnen een uitkomst zijn voor mensen die het tienvingerig typen beheersen. Recentelijk heeft Microsoft onder de naam Natural Ergonomic Keyboard 4000 een nieuw ergonomische toetsenbord op de markt gebracht. Dit toetsenbord mag gezien worden als de directe opvolger van de veel gewaardeerde Natural Keyboard Pro. Naast de gespleten layout zijn de aanwezigheid van een back en forward toets en een zoomknop opvallende features van de Natural Ergonomic Keyboard 4000. Uiteraard ontbreken ook de nodige multimediatoetsen niet. Microsoft heeft ervoor gekozen om de traditionele layout van het insert/page down-eiland in tact te laten. Met name software developers zullen de conventionele plek van de insertknop, die bij veel nieuwe toetsenborden naar een minder toegankelijk plek is verhuist, kunnen waarderen. Voor gebruikers die regelmatig een rekenmachine hanteren zijn de backspace en de knoppen voor het vergelijkingteken en de aanhalingstekens boven het numerieke pad een uitkomst. Het elegante design van de Natural Ergonomic Keyboard 4000 wordt afgerond met een geïntegreerde polssteun die is bekleed met een comfortabel zacht materiaal.Het moge duidelijk dat de zoektocht naar het meest ideale toetsenbord een zeer persoonlijke aangelegenheid is. Het is aan te raden om diverse toetsenborden in de winkel te testen alvorens tot aanschaf over te gaan. Langdurig gebruik is echter nodig om vast te kunnen stellen of een toetsenbord écht prettig werkt.
Voor de keuze van de muis vallen we terug op het beproefde ontwerp van de Logitech MX500. De meest geavanceerde incarnatie van dit design is de Logitech G5 Laser Mouse, die dankzij hoge resolutie lasertechnologie een zeer hoge precisie heeft. Er wordt bewust gekozen voor een muis-met-draad vanwege het lagere gewicht en de daaruit vloeiende ergonomische voordelen. Niets staat echter in de weg om het workstation te voorzien van een draadloze muis zoals de G7, MX610 en MX1000 van Logitech.Actuele totaalprijs: € 542,11
| Product | Prijs | |||||
| Processor | AMD Athlon 64 X2 4800+ (2,4GHz, 2x1MB) | € 643,49 | ||||
| Moederbord | Asus A8N-SLI Premium | € 152,76 | ||||
| CPU-koeling | Arctic Cooling Freezer 64 Pro | € 16,- | ||||
| Geheugen | 1GB x 2 PC3200 (Corsair TWINX2048-3200C2) | € 224,25 | ||||
| Videokaart | XFX GeForce 6600 256MB (PCIe, 2x DVI) | € 106,- | ||||
| Geluidskaart | Onboard Realtek ALC850 codec | |||||
| Netwerkcontroller | nForce 4 SLI en onboard Marvell gigabit-controller | |||||
| Serial ATA RAID-controller | nForce 4 SLI en onboard Silicon Image Sil3114 | |||||
| Primaire HDD | Western Digital Raptor WD1500ADFD, 150GB | € 275,96 | ||||
| Secundaire HDD's | 2 x Hitachi Deskstar T7K250 250GB | € 198,06 | ||||
| Dvd-brander | NEC ND-4550 (zwart) | € 41,44 | ||||
| Dvd-speler | LiteOn SOHD-167T (zwart) | € 17,90 | ||||
| Diskettedrive | Samsung 3,5 inch floppy drive (zwart) | € 5,68 | ||||
| Flash-lezer | Apacer Embedded Card reader 15 in 1 (zwart) | € 12,71 | ||||
| Draagbare opslag | Geheugenstick 256MB USB 2.0 | € 16,49 | ||||
| Behuizing | Cooler Master CM Stacker STC-T0 | € 120,96 | ||||
| Voeding | Tagan TG530-U15, 530W (ATX 2.01, PCI-e) | € 101,95 | ||||
| Monitoren | 2 x Dell Ultrasharp 2005FPW | € 1.178,58 | ||||
| Luidsprekers | Logitech Z-2300 | € 120,80 | ||||
| Toetsenbord | Microsoft Natural Ergonomic Keyboard 4000 | € 40,91 | ||||
| Muis | Logitech G5 Laser Mouse | € 54,68 | ||||
| Totaalprijs bij opstellen BBG | € 3.328,62 | |||||
De goedkoopste leveranciers van deze configuratie kunnen opgezocht worden door de bovenstaande configuratie via deze link in je pricewatch winkelmand te plaatsen. De bestaande inhoud van je winkelmand wordt hierbij overschreven.
Door