2012: de digitale wereld blijft onveilig

De strijd tegen cybercrime is een ongelijke. Aanvallers hoeven immers maar één keer geluk te hebben om een systeem binnen te dringen, terwijl bedrijven, softwaremakers en overheden zich tegen alle mogelijke bedreigingen moeten verdedigen. Volgens de FBI zijn hackers zelfs aan de 'winnende hand'.

Dat zorgt ervoor dat soms besloten wordt tot onconventionele - en omstreden - maatregelen. Zo brak de Nederlandse recherche in het verleden meerdere malen in op buitenlandse computers, zonder eerst om toestemming te vragen bij die landen. Dat gebeurde onder meer bij een botnet en een aantal kinderpornozaken.

Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie wil die praktijk in wetgeving gieten, zodat bij verdenking van 'ernstige cybercrime-misdrijven' op afstand een computer kan worden binnengedrongen - zelfs als de locatie van een systeem onbekend is en zich dus in het buitenland zou kunnen bevinden. Daarbij zouden computers doorzocht mogen worden, op zoek naar aanwijzingen. Ook zouden gegevens op afstand ontoegankelijk mogen worden gemaakt. Volgens Ronald Prins van beveiligingsbedrijf Fox-IT had de mogelijkheid om terug te hacken de Dorifel-uitbraak sneller onder controle kunnen brengen, maar burgerrechtenactivisten hebben veel kritiek op de plannen.

Minstens zo omstreden zijn de plannen voor een 'ontsleutelplicht'. Verdachten van terrorisme en kinderporno zouden dan gedwongen mogen worden om hun encryptiesleutels vrij te geven. Volgens hoogleraar Bert-Jaap Koops is dat niet per definitie in strijd met het beginsel dat verdachten niet hoeven mee te werken aan hun eigen veroordeling.

Geweld is niet uitgesloten

Ook geweld in reactie op een digitale aanval is niet uitgesloten - ten minste, als die aanval onderdeel uitmaakt van een gewapend conflict. In dat geval is een digitale aanval niet fundamenteel anders dan een fysieke, vindt het kabinet. Dan moet wel duidelijk zijn waar de aanval vandaan komt, en dat is moeilijk in het digitale domein, erkent het kabinet.

Overigens kan er bij de overheid ook het een en ander beter. Uit een onderzoeksrapport van de Onderzoeksraad van de Veiligheid naar het Diginotar-incident in 2011 blijkt dat Nederland onvoldoende was voorbereid op digitale dreigingen. Volgens de voorzitter van de Onderzoeksraad, Tjibbe Joustra, houden overheidsorganisaties er te weinig rekening mee dat het op beveiligingsgebied ook mis kan gaan. Een speciale taskforce moet de informatiebeveiliging bij de overheid gaan verbeteren.

De Amerikaanse National Security Agency gaat verder. De directeur van de veiligheidsdienst, Keith Alexander, zei op de Def Con-hackersconferentie in Las Vegas dat de NSA meer controle over het Amerikaanse internet zou moeten krijgen. Alleen dan zouden digitale aanvallen van buiten de Verenigde Staten opgespoord kunnen worden.

Boete

Bekend was al dat Nederland, net als andere lidstaten van de Europese Unie, een meldplicht voor datalekken zou krijgen. Bedrijven die gegevens van burgers slecht beveiligd hebben, kunnen bovendien een boete krijgen. Dit jaar bleek dat de maximale boete die staat op een slechte beveiliging in het definitieve versie van het wetsvoorstel is verhoogd van 200.000 euro naar 450.000 euro.