2009: Gebod #11 - Gij zult niet downloaden

Downloaders hebben in Nederland nu alleen wat te vrezen als ze games of software van het internet plukten. Het downloaden van films en muziek was altijd volstrekt legaal. Alleen uploaders van auteursrechtelijk van dergelijk beschermd materiaal handelden in de wetenschap dat wat ze deden eigenlijk niet mocht, hoewel ook die meestal weinig te vrezen hadden; alleen de echt fanatieke uploaders kregen in zeldzame gevallen te maken met de gerechtelijke hand. Vergeleken met andere landen kwam de Nederlandse up- en vooral downloader er echter goed van af.

Daar gaat mogelijk verandering in komen. Het kabinet wil downloaden van films en muziek uit 'evident illegale bron' over enkele jaren verbieden, zo werd in oktober bekend. De entertainmentindustrie moet dan wel met goede, legale alternatieven voor het illegale aanbod weten te komen. Als compensatie wordt de thuiskopie-heffing op blanco cd's en dvd's afgeschaft. Een dergelijk downloadverbod was eerder aanbevolen door de commissie-Gerkens, die als taak had om de 'knelpunten in het auteursrecht vast te stellen'.

Gerkens zelf is overigens geen voorstander van harde handhaving van een downloadverbod. De partij van Gerkens, de SP, ziet meer in een 'waarschuwingsscherm' voor sites waar auteursrechtelijk beschermd materiaal kan worden gedownload. Brein is wél voorstander van harde handhaving: volgens directeur Kuik heeft een verbod alleen zin als downloaders gestraft kunnen worden.

Ict-jurist Arnoud Engelfriet en weblogger Bert Brussen schreven mee aan een opiniestuk in nrc.next, waarin ze zich uitspraken tegen een downloadverbod. Volgens hen zal handhaving van een downloadverbod 'miljoenen burgers criminaliseren' en zorgen voor een chaos. Ook zouden er privacybezwaren aan vast zitten: voor handhaving zouden burgers intensief in de gaten moeten worden gehouden, vrezen de auteurs.

Three strikes and you're out

Zoals gezegd is Nederland een uitzondering wat betreft legaal downloaden; in veel andere landen is dat al langer verboden. Daar gaat de discussie dan ook een stap verder: er gaan stemmen op om illegale downloaders af te sluiten van het internet. In oktober keurde de Franse Constitutionele Raad een wetsvoorstel goed dat ervoor moet zorgen dat illegale downloaders na enkele waarschuwingen worden afgesloten. Deze zogeheten 'three strikes'-wetgeving wordt mogelijk ook ingevoerd in het Verenigd Koninkrijk.

Of Nederland ook dergelijke wetgeving zal krijgen, is onduidelijk. In juni zei staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken dat die er niet zou komen, maar als lidstaat van de Europese Unie is Nederland gebonden aan het Acta-verdrag. Over dat verdrag wordt momenteel onderhandeld, en deze bevat mogelijk een clausule die internetproviders verplicht om auteursrechtenschenders af te sluiten. Stichting Brein pleitte in augustus voor een iets minder radicale maatregel: de organisatie wil dat de internetverbinding van wederrechtelijke downloaders zodanig wordt afgeknepen dat ze een tijdje niet kunnen downloaden.

Het Europees Parlement maakte dit jaar overigens een flinke draai wat betreft het afsluiten van downloaders. In maart sprak het EU-parlement zich nog met een grote meerderheid uit tegen dergelijke wetgeving, maar ruim een halfjaar later nam het een andere positie in. Lidstaten mogen filesharers wel degelijk afsluiten van internet, al geldt er wel een voorwaarde: er moet een 'zorgvuldige en onafhankelijke procedure' zijn doorlopen. De lidstaten mogen zelf weten of ze dat doen; afsluiting wordt niet door de EU opgelegd.