Windows 7: een eerste blik

Nu Microsoft op het Professional Developers Conference 2008 de grote lijnen voor de opvolger van Vista heeft uitgezet, wordt het tijd om overzicht te scheppen in de vernieuwingen die we in Windows 7 mogen verwachten. Tweakers.net somt de belangrijkste ontwikkelingen voor je op.

Voor de goede orde: in dit overzichtsartikel laten we Windows Azure, het nieuwe maar nog in nevelen gehulde cloud-computingplatform, buiten beschouwing en richten we ons volledig op wat bekend is gemaakt over misschien wel een van de laatste desktop-versies van Windows.

Overduidelijk is dat Microsoft er alles aan doet om het lauw ontvangen Vista achter zich te laten en zich zo snel mogelijk te herpakken met de release van Windows 7. Zoals topman Ballmer het half oktober nog stelde: "Windows 7 is Vista, maar dan beter." Een exacte releasedatum is nog onbekend, maar het is de bedoeling dat er niet langer dan drie jaar aan de nieuwe telg wordt gebouwd. Begin 2009 moet een eerste publieke bèta uitkomen. Toch kunnen we dankzij de ontboezemingen van Microsoft en door het uitbrengen van een pre-bèta op de PDC al een aardig beeld krijgen van Vista's opvolger.

De gui van Windows 7 zal voortborduren op de Aero-interface van Vista, al is de herkenbare sidebar van het toneel verdwenen en zijn de gadgets naar de desktop 'verbannen'. Dat is gedaan omdat veel mensen met kleine laptopschermen werken, zo liet Microsoft weten. Om de 2d Aero-gui te versnellen, zal Direct3d 10.1 worden ingezet. Daarmee kan bovendien voor efficiëntere code en minder geheugengebruik gezorgd worden.

Wat direct opvalt is de nieuwe taakbalk. Dit centrale bedieningsorgaan krijgt een flinke facelift. Personen die er niet aan kunnen wennen, hebben een probleem: Microsoft heeft aangegeven dat er geen 'legacy switch' aanwezig zal zijn. Zo zal de voor velen vetrouwde quick launch-toolbar - ook bekend als 'snel starten' - verdwijnen, meldt Betanews. Toch zal de liefhebber van snelkoppelingen vermoedelijk weinig missen, omdat applicaties aan de taakbalk kunnen worden 'vastgepind'. Draaiende programma's onderscheiden zich daarbij van snelkoppelingen met een kader dat om het icoon wordt geplaatst.

Geheel nieuw zijn de jump lists. Door met de rechtermuisknop op de taakbalk te klikken, verschijnt een lijst met recent geopende 'bestemmingen' en een overzicht van veel voorkomende opdrachten. De jump lists kunnen zowel door de gebruiker als door de ontwikkelaar naar believen worden aangepast, en duiken ook op in het startmenu. De thumbnail toolbar voegt een preview-mogelijkheid toe aan iconen in de taakbalk. In deze toolbars kunnen applicatie-specifieke taken worden getoond, zoals een knoppenbalk voor de Windows Media Player. Tevens is het mogelijk om graphics te vertonen.

Microsoft heeft verder laten weten dat het mogelijk zal zijn om bitmaps als laag over een taakbalkknop te leggen, zodat bijvoorbeeld het aantal nieuwe mailtjes in de shortcut naar het mailprogramma kan worden getoond. Ook wordt het kader om een applicatie-icoon met een dynamische gradient gevuld, die met de muis meebeweegt. De gebruikte kleur wordt bepaald door de dominante rgb-waarde in een icoon.

Goed nieuws is dat iconen in de taakbalk eindelijk kunnen worden verschoven, waardoor de gebruiker - die volgens onderzoek van Microsoft gemiddeld tussen de vijf en vijftien vensters tegelijk open heeft - zelf zijn indeling kan maken. Net als in Windows XP en Vista zullen meerdere vensters zich onder één knop kunnen nestelen, waarna met thumbnails een beeld van elk geopend venster wordt gegeven zodra de cursor op de knop staat. Microsoft hoopt met deze oplossing, omschreven als 'quick peek', een alternatief te bieden voor de veelgebruikte alt-tab-methode om tussen vensters te wisselen.

Hier had een filmpje kunnen staan maar je browser heeft blijkbaar geen flash-support of javascript is uitgeschakeld...

De 'bureaublad weergeven'-knop is in de nieuwe opzet gebleven, maar geheel naar rechts verplaatst. Wanneer de muispijl kort boven de knop zweeft, verdwijnen de geopende vensters maar zullen er wel kaders weergegeven blijven. Ook de system tray is aangepakt, omdat veel gebruikers klaagden over het enorme aantal iconen naast de klok. Nieuwe iconen zullen in Windows 7 direct aan het zicht worden onttrokken en alleen getoond worden als dit door de gebruiker expliciet wordt aangegeven. Veelvoorkomende taken, zoals het wisselen van draadloze netwerken, zouden wel snel bereikbaar blijven.

Op de desktop wil Microsoft het werken met openstaande vensters versoepelen. Wanneer een venster naar de bovenkant van het scherm wordt gesleept, wordt het automatisch gemaximaliseerd. Door een venster naar links of rechts te slepen wijzigt het formaat van het venster zo dat precies de helft van het scherm wordt benut. Deze laatste feature is bedoeld voor de vele gebruikers die slechts een of twee vensters actief gebruiken.

De ribbon-interface, de 'alternatieve' menubalk die al is terug te vinden in Office 2007, zal in Windows 7 op meer plaatsen opduiken. Volgens de huidige plannen van Microsoft komen onder andere Wordpad en Paint in aanmerking voor lintjes. Externe ontwikkelaars zullen de ribbon-menu's uiteraard ook in hun eigen applicaties kunnen verwerken.

De nieuwe interface-elementen zullen in ieder geval pas in de eerste publieke bèta van Windows 7 opduiken. Ontwikkelaars moeten vermoedelijk nog langer geduld hebben: zij kunnen de features pas implementeren als .Net Framework 4.0 wordt uitgebracht. Verder is er slecht nieuws voor multimonitor-gebruikers: de taakbalk wordt, in elk geval in eerste instantie, nog niet aangepast aan zulke omgevingen.

Ook de verkenner is in Windows 7 op de schop gegaan. Nieuw is het library-concept. Aan deze virtuele mappen kunnen bestanden worden gekoppeld, ongeacht waar deze staan opgeslagen. Door op een verzameling te klikken, worden alle toegevoegde bestanden getoond. De libraries 'documenten', 'foto's', 'muziek' en 'video's' zijn standaard aanwezig, maar het is ook mogelijk om zelf library-folders aan te maken.

Aan de netwerkomgeving is het homegroups-concept toegevoegd, waarmee gebruikers binnen een klein Windows 7-netwerk bestanden kunnen delen. Microsoft wil het file sharing-concept vereenvoudigen ten opzichte van de oude workgroup-structuur. De eerder genoemde libraries kunnen bijvoorbeeld aan een homegroup worden gekoppeld, wat het terugvinden van data moet vereenvoudigen. Het beheer van een homegroup-share vereist een admin-account met een wachtwoord en toegangsrechten kunnen aan zowel bestanden als mappen worden toegekend. Homegroups maakt het verder mogelijk om mediabestanden naar andere apparatuur binnen een thuisnetwerk te streamen.

Device Stage moet dienst gaan doen als de nieuwe thuishaven voor randapparatuur. De module, die onderdeel uitmaakt van de verkenner, toont de mogelijkheden van een aangesloten apparaat. Ontwikkelaars kunnen zelf afbeeldingen van bijvoorbeeld een mobieltje aan Device Stage toevoegen, statusinformatie in het venster weergeven en links naar relevante applicaties aanmaken.

De zoekfunctie, die door Microsoft wordt omschreven als 'federated search', moet het zoeken naar informatie gaan vergemakkelijken door aan de gebruikers relevante filters voor te stellen. Daarbij speelt geïndexeerde metadata een grote rol. De gebruiker kan vanuit een centraal venster niet alleen zoekopdrachten afvuren op lokale harde schijven, maar ook de zelfindexerende library's worden meegenomen. In bedrijfsomgevingen kunnen systeembeheerders maximaal vijf mappen opgeven waarin - al dan niet met behulp van een Windows Search-server - snel gezocht mag worden. Ten slotte worden Sharepoint-shares actief ondersteund.

Windows Media Player wordt flink onder handen genomen. WMP 12 blijft in het OS genesteld en zal standaard met Windows 7 worden meegeleverd. Ten opzichte van versie 11 is de 'now playing'-knop verdwenen. De actuele playlist en de mediabibliotheek zijn strikt van elkaar gescheiden, in de hoop dat de gebruiker minder snel verdwaalt. In de library-modus toont WMP 12 nu alle mediatypes, waardoor video's naast mp3's kunnen opduiken. Door de muiscursor op een muziekbestand te plaatsen, kan een sample van vijftien seconden worden beluisterd.

De nieuwe mediaspeler zal van huis uit meer codecs ondersteunen. Naast aac-audio- en h.264-videocodecs hoeft de gebruiker ook niet langer op zoek naar geschikte codecs voor divx- en xvid-materiaal. WMP 12 is, mede door de verbrede codecverzameling, nu ook in staat om via het netwerk iTunes-content te benaderen. Met Fairplay beveiligde tracks blijven echter achter slot en grendel.

Het streamen van mediabestanden naar andere clients wordt in WMP 12 vereenvoudigd door de Play To-dialoog, samen met het eerder genoemde homegroups-concept en ondersteuning voor de dlna 1.5-standaard. Als een dlna 1.5-apparaat het aangeboden audio- of videoformaat niet herkent, zal Windows Media Player het bestand zelf transcoderen met een codec die wel geschikt is.

Windows 7 moet een einde maken aan de ergernis die de UAC-beveiliging van Vista oproept. Een administrator kan met behulp van een schuifregelaar vier verschillende beveiligingsniveaus instellen. Het Security Center van Windows XP SP2 verdwijnt en wordt vervangen door het overkoepelende 'Action Center'. In dit centrale beheervenster zullen veelgebruikte onderdelen als Windows Update, UAC en Windows Defender opduiken.

De ingebouwde Windows Firewall moet meer mogelijkheden krijgen. Het aangekondigde Windows Filtering Platform zal ontwikkelaars helpen om de vuurmuur vanuit hun eigen applicaties aan te sturen, of om een firewall-applicatie van een andere partij te gebruiken.

Bitlocker, de encryptiemodule die in Vista Ultimate al aanwezig is, kan nu ook bestanden op usb-sticks en externe harde schijven versleutelen en gaat Blocker-to-go heten. Verder werkt Microsoft aan onderdelen voor biometrische gebruikersauthenticatie. Zo zou een vingerafdruk op de pc opgeslagen kunnen worden als vervanging voor de klassieke wachtwoordbeveiliging.

Hier had een filmpje kunnen staan maar je browser heeft blijkbaar geen flash-support of javascript is uitgeschakeld...

Een belangrijk onderdeel van Windows 7 wordt de ondersteuning van multitouch-interfaces. Alle muisbewegingen en -kliks moeten naar 'touch'-bewegingen kunnen worden vertaald, zodat ook bestaande toepassingen gebruik kunnen maken van vingerbewegingen. Gates en Ballmer gaven al in mei een demonstratie van deze Surface-techniek.

Het OS zal naast de multitouch-interface ook data van licht-, bewegings- of geluidssensoren kunnen verwerken. Verder is voorzien in communicatie met gps-modules, zodat exacte plaatsbepaling mogelijk wordt. Met name voor laptops ziet Microsoft mogelijkheden voor zijn Windows sensor and location platform. In het configuratiescherm is een sensor control applet te vinden, waarmee de sensoren aangestuurd en uitgelezen kunnen worden. Om ontwikkelaars alvast enthousiast te maken, heeft de softwaregigant op de PDC sensor developer kits uitgedeeld, samen met een printplaatje waarop enkele sensoren zijn geplaatst.

Hoewel Microsoft bij de presentatie de nadruk legt op de nieuwe interface en andere onderdelen die vooral op de consumentenmarkt zijn gericht, heeft de softwaregigant ook features aan Windows 7 toegevoegd die het bedrijfsleven tevreden moeten stellen. Zo wil de softwaregigant bijvoorbeeld het systeembeheer vereenvoudigen. De beheertool Powershell 2.0 voor Windows Server 2008 R2 en Windows 7 moet het mogelijk maken om policies eenvoudig aan te passen en snel naar Windows 7-clients uit te rollen. Ook krijgt het besturingssysteem commandline-applicaties om de instellingen voor het energiebeheer in kaart te brengen en af te regelen. Ten slotte wordt er onder de motorkap gesleuteld aan het geheugenbeheer, zodat multitasken minder resources gebruikt en soepeler verloopt.

Naast deze en andere technische verbeteringen werken de makers ook aan de ondersteuning: om hardware- en softwareproblemen op te lossen krijgt het OS bijvoorbeeld een troubleshooting-tool, waarmee online naar oplossingen kan worden gezocht. Ondanks alle verbeteringen en vernieuwingen wordt daarmee natuurlijk wel onderstreept dat Windows 7 nog de nodige problemen zal moeten overwinnen.