Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Je kunt ook een cookievrije versie van de website bezoeken met minder functionaliteit. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , reacties: 42, views: 11.512 •

Kodak heeft in de VS een zogenaamde Chapter 11- indiening aangevraagd, een soort surseance van betaling. Dit betekent dat het bedrijf met flinke schulden kampt en gaat reorganiseren om het hoofd boven water te kunnen houden.

Het was al langer duidelijk dat Kodak in zwaar weer beland was, maar nu heeft het bedrijf in de Verenigde Staten surseance van betaling aangevraagd. De activiteiten van het concern lopen gewoon door en de salarissen van weknemers zouden uitbetaald kunnen blijven worden. Hiervoor zou een krediet van 950 miljoen dollar van Citigroup beschikbaar zijn. Kodak geeft meer informatie over de gevolgen van de stap op Kodak Transforms.

In 2013 moet de reorganisatie een feit zijn. Kodak probeert ondertussen zijn intellectuele eigendom te gelde te maken. Uit de indiening van de Chapter 11-status blijkt dat Kodak op 30 september 2011 een schuld van 6,75 miljard dollar had. Onder andere zou het Nokia 12 miljoen dollar schuldig zijn voor onbetaalde royalties.

Kodak heeft in de afgelopen jaren al enkele reorganisaties achter de rug, waarbij onder andere bedrijfsonderdelen werden afgestoten, 13 productiefaciliteiten van de hand werden gedaan en het personeelsbestand werd teruggebracht met 47.000 medewerkers. Eastman Kodak is opgericht in 1892 en heeft momenteel ongeveer 19.000 werknemers. Het bedrijf werd groot met fotorolletjes, maar het lukte niet om succesvol andere markten te betreden na de opkomst van digitale fotografie. 

Reacties (42)

Erg spijtig dat zo een groot bedrijf koppie onder gaat, volgens mij zijn ze veels te laat in de digitale fotografie gestapt om ooit de boel bij te kunnen benen. Ik vraag me alleen altijd af hoe het zo ver heeft kunnen komen 6,7 miljard is nogal een bedrag en ontstaat niet in een jaartje zou je zeggen.
Erg spijtig dat zo een groot bedrijf koppie onder gaat, volgens mij zijn ze veels te laat in de digitale fotografie gestapt om ooit de boel bij te kunnen benen.
Uhm, je weet dat de eerste digitale camera door Kodak is gemaakt? In 1975 hadden ze al een digicam ;) Daarna hebben ze dit product heel snel de ijskast ingegooid, aangezien ze niet met hun eigen product (normale camera's en fotorolletjes) wilden concurreren.

[Reactie gewijzigd door Foamy op 19 januari 2012 09:25]

Dom Dom Dom en heel erg zonde. Maar aan de andere kant terecht dan, teminste als ik jou comment mag geloven. Bedrijven moeten nooit innovatie tegen houden, zeker niet als je weet dat dit de toekomst gaat worden.
Achteraf is dat heel makkelijk gezegd. Ze denken niet anders dan providers van gsm/mobiele diensten:
Kodak had waarschijnlijk het volgende verdienmodel:
analoge camera's goedkoop aanbieden en de winst uit de rolletjes halen. Een digitale camera laat de behoefte naar rolletjes verdwijnen en dat betekent een nieuw verdienmodel.

GSM: providers halen hun geld uit spraak en tekstdiensten. Hun verdienmodel zat in spraak/sms. Nu komt er data en dat is een risico voor de providers. Dit was een paar jaar geleden al bekend maar de providers willen niet innoveren, maar veilig in het warme bad blijven zitten. Met het gevolg dat er nu hals over kop gerommeld wordt met prijzen (die soms exorbitant hoog zijn) om het verdienmodel gunstig te laten zijn.

Het spreekwoord is heel simpel: stilstand is achteruitgang en dat warme bad blijft echt niet warm zonder er energie in te steken...
@Ins0mniA, het enige wat dom is, is denken dat kannibalisatie van je eigen markt slecht is. Neem bijvoorbeeld Philips die de CD-R technologie introduceerde terwijl ze ook nog een platenlabel hadden. Of Apple die met de introductie van de iPad aan de afzetmarkt van zijn laptops knabbelt. Het is niet erg, zo lang de verloren afzetmarkt maar bij een andere tak van je eigen bedrijf terecht komt. Je kunt (net als Kodak) de boot afhouden, maar vroeg of laat wordt je dan ingehaald door een concurrent die er vandoor gaat met je klanten. Plus dat je dan met R&D gigantisch achterloopt op deze concurrent zodat inhalen vrijwel onmogelijk wordt (denk aan de Amerikaanse autoindustrie vs. de Japanse).
Neem bijvoorbeeld Philips die de CD-R technologie introduceerde terwijl ze ook nog een platenlabel hadden.
Philips begon voornamelijk met hun CD-R technologie omdat DCC geflopt was, Philips muziek kopieren met Philips tapes kon al vele jaren daarvoor :)
Het is maar de vraag of dat dom is.

In 1975 had een digitale camera geen zin. Geen geheugen kaarten waar moest je de foto's op bekijken. Voor kodak gaat het om de massamarkt en ook toen zeg 10 jaar terug de digitale camera echt hun intrede deed hebben ze de boot gemist.

D.w.z kodak is altijd meer de leverancier geweest van film voor camera's. Ook in de tijden dat het goed ging had je als Canon, Pentax en Minolta die aan de top van de camera's stonden. Kodak deed daar nooit aan mee. Vergelijk kodak eerder met fabrikanten van videobanden en cassette tapes. Daar is ook geen markt meer voor.

Polaroid ging Kodak al voor en het enige dat Kodak rest is een hele grondige reorganisatie naar markten waar filmpjes misschien nog wel nodig zijn, specialistische marken. Het bedrijf zal anders gewoon door blijven gaan in een neerwaartse spiraal.

De verkoop van patenten is een éénmalige wist waarmee ze schulden kunnen betalen. De vraag is dan wat ze zonder die patenten nog kunnen doen en hoe veel geld ze over hebben. De digitale camera markt kunnen ze op maar dat zal weinig succesvol zijn.

Het enige is verkoop aan een sterke partij die er met veel geld een sterk digitaal camera merk van maakt. Kodak is natuurlijk nog steeds een bedenk merk wereldwijd.
Maar wie weet gaat een chinees er mee aan de haal en verkoopt zijn zooi dan onder het kodak merk en maakt het net als commodore ooit ook helemaal kapot.
Het is wel zeker dom. Zeker gezien George Eastman (oprichter van Kodak) tot twee keer toe wel een zogenaamde 'disruptive innovation' met succes had omarmd. De nieuwe technieken presteerden toen nog prut en konden niet op tegen wat 'standaard' was, maar Eastman had genoeg visie om te zien dat o.a. kleurenfoto's de toekomst zouden zijn en erin te investeren.
Dat iets op een moment niet toereikend is, wil namelijk niet zeggen dat het later nog steeds zo is.

Die visie had Kodak in de laatste 30 jaar duidelijk niet, en dat werd hun ondergang.
Fuji - een andere chemische fotoproductiegrootheid - is er bijvoorbeeld wel in geslaagd te overleven in het digitale tijdperk.

Dit is een interessant artikel over een boek geschreven door Vince Barabba, een voormalige executive van Kodak:
http://www.forbes.com/sit...2/01/18/how-kodak-failed/

[Reactie gewijzigd door Fireshade op 19 januari 2012 12:46]

Daar hadden ze als een dolle patent op moeten aanvragen: "Een foto maken zonder fotorolletje" dan was d'r niets aan de hand geweest.
Daar was al prior-art op van Polaroid. Die had ook geen rolletjes :)
Patenten verlopen na een bepaalde tijd, dat weet je?
$6,7 Miljard schuld is veel, maar daar staat wel $5,1 Miljard aan bezittingen tegenover. Met een reorganisatie en een goed business plan zou Kodak het best kunnen overleven. De vraag is alleen, hoe denken ze in de toekomst wel winst te gaan maken.
Mjah een reorganisatie kost een hoop geld en tijd. Ik hoop voor ze dat ze genoeg tijd hebben want die 6.7 Miljard schuld loopt snel op wanneer dit soort nieuws de markt in sijpelt (veel distri's zullen of extreem lage prijzen eisen of lekker naar de stabiele concurrentie gaan)
Dat is waar, maar er zijn wel meer bedrijven die met bergen schuld toch een doorstart maken. Je moet je afvragen ten koste van wat, en op welke manier ze het business plan willen updaten om een levensvatbaar bedrijf te worden en te blijven.
Bedrijven waar toekomst in zit, bij kodak zit er weinig toekomst in of ze moeten iets uit de hoed toveren waarmee ze veel geld kunnen verdienen
Kodak kan heel goed snel geld verdienen en daarnaast veel bezuinigen. Quick cash kan verkregen worden door intellectueel eigendom te verkopen of onder licentie uit te geven. Daarnaast kan er bezuinigd worden door iets te doen aan het gigantische personeelsbestand dat ze hebben. Kodak was (vooral vroeger) erg gericht op service. Als ze daar iets op beknibbelen scheelt dat al heel veel in de vaste kosten. Aangezien ze zich ook meer op een digitale markt moeten gaan richten is een groot deel van de serviceverlening toch al overbodig geworden.
Ik vind het een beetje kortzichtig om het zo te stellen. Het is overduidelijk dat ze met hun huidige core business geen mooie toekomst hebben. Dus of ze hebben erg goede ideeën waarmee je de markt kan veroveren of je moet jezelf verbreden om meer business te kunnen pakken.

Wat ze nu doen kan niet langer doorgaan, zelfs niet wanneer ze flink gaan snijden in de kosten. Dat hebben de afgelopen jaren al bewezen
Kodak met wat ze nu doen is het einde van een tijdperk. Quick cash hebben ze idd nodig om schulden te betalen de vraag is of er dan wat overblijft en hoe lang dat overblijft.

Ze hebben jaren de tijd gehad alternatieve inkomsten te zoeken maar dat is niet gelukt. Waarom zou dat nu wel ineens gaan.
Differentiatie is het magische woord wat Kodak iets eerder had moeten opzoeken in de van Dale

Nu is het een beetje too little to late
Kodak heeft bijna 10 jaar de DSLR markt gedomineerd. Pas eind jaren 90 kwamen Canon en Nikon met DLSRs. Kodak is in 1990 begonnen, veelal op basis van Canon en Nikon bodies. Sensoren en aansturing was allemaal van de hand van Kodak. Ook waren ze hun tijd vooruit met full-frame cameras.

Daarna zijn ze helaas blijven steken, volgens mij ook omdat ze de prijs ook op het oude niveau hielden. Ergens in 2004 of zo hebben ze besloten uit de DSLR markt te stappen. Alleen hun prut-compact camera's bleven over.

Ze hebben in de scanwereld ook veel goed gedaan, Digital Ice^3 is van hun. Het bedrijf Applied Science Fiction (ASF) is (of was in elk geval) onderdeel van Kodak.
Een echt "ouderwets" fotobedrijf dat het loodje dreigt te leggen. Toch zonde dat zo'n multinational niet mee kan komen. Wat dat betreft heet Fuji zijn zaken beter voor elkaar.
Fuij zit ook met een film fabriek in z'n maag in Tilburg (één van de drie productieplants die ze wereldwijd hebben).

Niet het hele complex (ze maken er ook fotopapier en offsetplaten waarvoor ze recentelijk nog een nieuwe productielijn hebben geopend) maar er staat daar wel een grote productiehal van fotofilm stof te happen. Dat zijn nog eens kosten waar je U tegen zegt want men is nog steeds op zoek naar een andere toepassing van de dure apparatuur die er staat en dan moet je de boel wel intact laten.

Maar over de gehele linie doet Fuij het volgens mij goed.
Je kunt het oplossen zoals PDM (Philips Dupont Magnetics) destijds heeft gedaan met de tak die analoge tapes produceerde. Ze hebben alle productiefacilities verkocht aan een partij die nu voor niche markten producten maakt. Want ook al zijn tapes en fotorolletjes geen massaproducten meer, vraag zal er altijd naar blijven. En als je een van de weinige ter wereld bent die ze maakt, kun je er best een mooi bedrijf van maken (voorbeeld: audiobuizen, polaroids en Super8 films).

[Reactie gewijzigd door Rick2910 op 19 januari 2012 11:31]

Dit is echt balen. Kodak was altijd een geweldig bedrijf. Ook om voor te werken. Jammer dat dit moet gebeuren.

Ik had wel goede hoop dat alle patent verkopen gewoon goed zouden gaan. Kodak heeft toch zo'n naam opgebouwd vroeger dat andere bedrijven er wel in geintereseerd zouden moeten zijn

[Reactie gewijzigd door lanerios op 19 januari 2012 10:05]

Blijkbaar is het dus (nog) niet gelukt om haar patenten te verkopen aan een belanghebbende. Gezien dat dit om 1100 patenten ging had Kodak de hoop dat ze hier een surséance van betaling hadden mee kunnen verkomen.

Jammer maar helaas voor hen, weer een grote speler (op de fotografie markt) die ten onder is gegaan aan het succes van digitale oplossingen. Met name smartphones zijn hier in mijn optiek schuldig aan.
Tja dat noemt men onderhandelen. Een bedrijf met de rug tegen de muur vraagt vaak minder geld voor de patenten als ze echt geld nodig hebben en dat hebben ze nu.
Idd, de smartphone is de nieuwe 'instamatic' rits-rats camera, Aardige foto's bij voldoende licht, vaste brandpuntsafstands lens en met een beetje geluk autofocus.

Net als vroegah, koop je een SLR of ILC of een compact met meer mogelijkheden als je echte foto's wil maken.
Waarom kunnen bedrijven niet gewoon ophouden te bestaan? Waarom is er altijd een reorganisatie en een poging een markt anders of nieuw te benaderen, etc.
Kodak was erg goed in Fotorolletjes en ontwikkelen ervan. De wereld is veranderd, niemand koopt nog fotorolletjes. Er zijn nieuwe bedrijven, en andere bedrijven groter geworden door de opkomst van de digitale fotografie. Met andere woorden, einde verhaal voor Kodak wat mij betreft. Konica is ook gestopt met fototoestellen, Kodak had wat eerder moeten sturen en krimpen.
Omdat bedrijven in moeilijkheid vaak schulden maken? Er zijn dus schuldeisers die hun geld terug willen van een bedrijf wat het moeilijk heeft.....

Zo simpel is het...

Stel wanneer jij een bedrijf hebt wat geen schulden heeft en er mee wil stoppen kan dit gewoon, natuurlijk je zal een sociaalplan moeten hebben voor je personeel (of in het meest gunstige geval geen personeel meer moeten hebben)

Maar dan zou je dus gewoon je bedrijf kunnen beeindigen...

Maar Kodak heeft in dit geval, net als de meeste andere bedrijven schulden bij banken of inversteringfonsen. Die willen hun geld op den duur wel terug hebben, kan je na gaan wat er gebeurt als niemand z'n geld na een lening meer terug krijgt....

Dan leent er nooit meer iemand geld uit aan een ander..... Of te wel de hele economie komt tot stilstand.

Wanneer je bedrijf op een bepaalde grote is, qua omzet e.d. is het heel moeilijk om maar zo in eens genoegen te kunnen nemen met minder. Vaak het je lopende kredieten waar je inversteringen mee in je bedrijf hebt gedaan. Deze geldstromen kosten gewoon maandelijks geld in rente. Je hebt dus een basis omzet grote nodig om je bedrijf uberhaupt te kunnen laten overleven.

Het is daarom ook iets te simpel gedacht om te zeggen dat Kodak maar eerder had moeten sturen en krimpen..... Soms wordt je door de markt in een positie gedwongen, je kan natuurlijk altijd zeggen, tja.... hadden ze zich net als Nikon of Cannon maar meer op digitaal moeten richten..... Maar aan de andere kant, die keus zou beslist geen garantie tot succes geweest zijn...
Het is een erg opportunistisch bedrijf geweest naar mijn idee. Alles wat niet core analoge fotografie was, is afgestoten. Waaronder bijvoorbeeld Eastman Chemical.
Als die core business ophoudt te bestaan, houdt je bedrijf op te bestaan. Dat kan dan jammer zijn voor de burgemeesters, personeel, etc., maar dat is zoals het is.
Als dat nu vroeg genoeg ingezien wordt, kan er ofwel bijgestuurd worden, ofwel langzaam gekrompen worden naar een realistische grootte.
Binnen de bedrijfskunde is maar 1 model: Groei. Je kan een bedrijf alleen sturen richting groei, of consolideren en afstoten van onrendabele onderdelen. Er is in de bedrijfskunde geen model hoe je moet omgaan met een verdwijnende core business, en dat zie je hier duidelijk terug.
De core business krimpt, dan gaan we schulden maken en in andere markten investeren. Succesfactor is ongeveer 10%.

Kijk je naar de Nederlandse geschiedenis bijvoorbeeld: De mijnen waren een grote werkgever in Limburg maar op een gegeven moment een uitstervende markt. Hiervoor is een chemiepark, autofabriek, etc. in de plaats gekomen. Nieuwe bedrijven met een nieuwe busines om de werkgelegenheid over te nemen.

Als Kodak een nieuw bedrijf was gestart, met het kapitaal dat destijds aanwezig was, hadden daar nu de mensen gewerkt die (binnenkort) ontslagen gaan worden. Nu is er straks niets anders dan schulden en werkeloosheid.
Waarom kunnen bedrijven niet gewoon ophouden te bestaan? Waarom is er altijd een reorganisatie en een poging een markt anders of nieuw te benaderen, etc.
Vanwege de lokale/regionale/nationale sociaal-economische belangen waarmee burgemeesters, gouverneurs en regeringen worden geconfronteerd. Heeft allemaal te maken met de flexibiliteit van je arbeidsmarkt. Kortom, hoe groter het bedrijf, hoe groter het belang om een bedrijf niet gewoon te laten ophouden te bestaan.

Edit: Eind 2010 had Kodak 9600 werknemers in de VS (zie jaarverslag 2010). De high-tech kleinbedrijven van ex-werknemers die oa in Rochester over de jaren zijn ontstaan (CNBC) kunnen onmogelijk al dat personeel opnemen.

[Reactie gewijzigd door hieper op 19 januari 2012 10:45]

Konica is gefuseerd met Sony. Dus in zekere zin zijn ze niet gestopt met fototoestellen. De Sony spiegelreflexcamera's zijn Konaca Minolta's met een Sony merkje.

Kodak heeft geen hoogwaardige cameralijn die interessant is voor een andere speler op de markt. De meeste Kodak camera's zijn omgelabelde Chinese meuk dingen die door een andere partij zijn ontwikkeld en gebouwd. Het enige waar ze na de talloze reorganisaties nog goed waren zijn de fotorolletjes en die zijn vandaag de dag niet interessant meer. En de vele patenten, tsja, blijkbaar zijn die ook niet echt interessant meer voor de anderen.
Ik ken nog genoeg mensen die fotorolletjes kopen. Analoge fotografie heeft genoeg voordelen over digitale fotografie (groter dynamisch bereik, goedkoper dan digitaal bij middenformaat, etc). Het is alleen dat de huis-tuin-keuken-fotograaf bijna geen analoge filmpjes meer koopt. Ik vind het dus erg jammer dat ik misschien geen T-MAX filmpjes meer kan kopen.

Kodak was de eerste fabrikant met digitale sensoren, de eerste digitale DSLR's waren analoge bodies met een Kodak sensor. Nu worden Kodak-sensoren gebruikt in middenformaat camera's en Leica's. Kodak heeft niet per se de digitale revolutie gemist, alleen hebben ze zich niet goed gericht op de consumentenmarkt.
Waarom kunnen bedrijven niet gewoon ophouden te bestaan?
Omdat de bezittingen niet zomaar in de lucht verdwijnen. Meestal verdwijnen bedrijven omdat iemand anders ze kopen (desnoods voor een symbolisch bedrag), maar als er meer schulden dan bezittingen in zitten dan wil niemand het hebben. Doorgaans komt er eerst een onderhandelingsronde met de schuldeisers om wat in te leveren zodat de waarde van het bedrijf weer positief wordt (zie deze Chapter 11 procedure), en krijgt de boel vervolgens nieuwe eigenaren.

Het kan overigens wel, een bedrijf ontmantelen: alle bezittingen verkopen (liefst met personeel erbij, scheelt ontslagkosten) zodat je uiteindelijk alleen een zak geld overhoudt, de schulden worden afbetaald en wat er over blijft gaat terug naar de eigenaren, en de laatste accountant draait het licht uit. Dat is wat er met Lehman Brothers en Enron is gebeurd, die bedrijven bestaan formeel nog wel maar zijn in feite alleen administratie kantoortjes die de laatste restjes opvegen.

Maar ik heb het ook met redelijk succesvol bedrijfje zien gebeuren toen een belangrijk deel van het personeel weggekocht werd. De eigenaar besloot dat het beter was om de boel orderlijk te sluiten, is gestopt met alle commerciele activiteiten, heeft met de overgebleven mensen de lopende zaken afgehandeld en heeft nu alleen nog maar een klein eenmans BV'tje met een zak geld erin.

[Reactie gewijzigd door Dreamvoid op 19 januari 2012 16:59]

Tja, erg jammer dat ze zich niet hebben kunnen profileren op de markt voor digitale geheugenkaartjes, wat toch een beetje de fotorolletjes van nu zijn. Daar zouden ze zich toch wat meer op meten storten, al zal het erg moeilijk worden om bedrijven als SanDisk vorobij te streven. Datzelfde geldt voor het uitbrengen van eigen digitale camera's; dat is toch ook bijna een must om nog voldoende geld in het laatje te krijgen, want waar er vroeger misschien wel een miljoen fotorolletjes per dag werden verkocht, de verkoop van geheugenkaartjes voor digitale fotografie is natuurlijk beduidend midner, aangezien deze niet voor eenmalig gebruik zijn. Dus moeten ze hun geld ook nog ergens anders vandaan halen. Helaas zijn hun huidige camera's best wel geflopt, dus dat ze het over een andere boeg moeten gooien lijkt me duidelijk.
Hoe dan ook, Kodak heeft nog altijd een gigantische naam, dus daar zal het niet aan liggen. Het zou dan ook best mogelijk moeten zijn om zich langzaam weer omhoog te werken, en misschien over enkele jaren weer een grote speler te worden.
"Eastman Kodak is opgericht in 1892 en heeft momenteel ongeveer 19.000 werknemers. Het bedrijf werd groot met fotorolletjes, maar het lukte niet om succesvol andere markten te betreden na de opkomst van digitale fotografie. "

Eastman Kodak werd groot als cellulose fabrikant/houtzagerij. Ze verzaagden bomen voor oa de cellulose.
Pas veel later werden ze groot in de fotografie. Vroeger hadden ze onder andere ook nog een Chemie tak, die is tegenwoordig zelfstandig en heet Eastman Chemical.
Dit is echt zonde dat zo een grote bedrijf/naam ten onder aan het gaan is.
Het is heel jammer dat ze de technologische ontwikkeling niet hebben kunnen bijhouden. Ze hadden veel eerder stappen moeten nemen om concurrentie tegen te gaan of om concurrentie bij te kunnen houden. Wie weet zaleen ander bedrijf dit bedrijf wel overnemen.

[Reactie gewijzigd door gentlemen op 19 januari 2012 09:35]

Kodak. Ja ik herinner mij nog dat mijn vader vroeger echt zweerde bij dat merk. Maar dat was met de oude camera's. Toen Kodak achter bleef in de digitale fototoestellen stapte hij oer naar een ander merk. Het is precies dat soort reacties van klanten die ervoor gezorgt hebben dat Kodak het loodje legde.

Toen het digitale fototoestel tijdperk aanbrak had Kodak geen snelle reactie en toen ze eenmaal erin probeerde te komen waren alle beste plaatsen al ingenomen door concurrenten.
Zonde hoor... Kodak is toch altijd synoniem geweest met fotografie. Paul Simon had ooit zelfs een hit met een nummer over Kodak: "Kodachrome".. :)

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Populair:Apple iPhone 6DestinyAssassin's Creed UnityFIFA 15Nexus 6Call of Duty: Advanced WarfareApple WatchWorld of Warcraft: Warlords of Draenor, PC (Windows)Microsoft Xbox OneApple iOS 8

© 1998 - 2014 Tweakers.net B.V. Tweakers is onderdeel van De Persgroep en partner van Computable, Autotrack en Carsom.nl Hosting door True

Beste nieuwssite en prijsvergelijker van het jaar 2013