Hoofdcategorieën
Device Settings

KPN blijkt deep packet inspection uit te besteden - update

Door Wilbert de Vries, vrijdag 13 mei 2011 12:38, views: 50.528

Telecombedrijf KPN blijkt de technische uitvoering van deep packet inspection op zijn netwerk te hebben uitbesteed. De dienst wordt geleverd door het Franse netwerkbedrijf Alcatel-Lucent, dat ook de rapportages aan KPN aanlevert.

Anonieme bronnen bevestigen tegenover Tweakers.net dat KPN na een netwerkupgrade vorig jaar op zoek is gegaan naar een manier om het verkeer over zijn mobiele netwerk in kaart te brengen. De oplossing werd gevonden in een dienst van Alcatel-Lucent; deze Franse netwerkgigant is in staat gesteld om traffic te volgen op alle core routers van KPN die mobiel dataverkeer afhandelen.

"KPN geeft aan dat ze niets kunnen zien en dat klopt, want dat onderdeel besteden ze uit", aldus een anonieme bron tegenover Tweakers.net. "Het enige dat KPN krijgt, is een rapport met de gebruikte applicaties en een percentage van het gebruiksverkeer." De rapportages worden vanuit Alcatel-Lucent aan KPN aangeleverd.

Eerder deze week ontstond er ophef toen KPN toegaf deep packet inspection op zijn mobiele netwerk toe te passen, om zo inzicht te krijgen in het gebruik van populaire applicaties als WhatsApp. Ook zal deze technologie volgens KPN worden ingezet om internettelefonie apart in rekening te kunnen brengen.

In reactie op alle ophef die daarop ontstond, kwam KPN met een verklaring waarin werd gesteld dat de telco dpi gebruikt om het netwerkverkeer te analyseren, maar dat er daarbij niet naar de inhoud van het verkeer wordt gekeken. Hoewel het technisch mogelijk is om vast te stellen welke data wordt vervoerd zonder naar de inhoud te kijken, is het volgens door Tweakers.net geraadpleegde bronnen erg onwaarschijnlijk dat voor de analyses alleen naar de headerinformatie van verkeerspakketjes is gekeken.

Rogier Beckers, die voor Tweakers.net WhatsApp-verkeer analyseerde, stelt dat al het verkeer van WhatsApp over poort 5222 gaat. Hoewel WhatsApp-verkeer kan worden herkend aan de combinatie van de ip-adressen van WhatsApp-servers en het gebruik van deze poort, is het niet waarschijnlijk dat KPN daarmee voldoende informatie heeft om het gebruik van de dienst te kunnen factureren.

Ten eerste maakt WhatsApp gebruik van de diensten van Softlayer, een bedrijf dat meer dan honderdduizend servers beheert. Hierdoor is de kans groot dat WhatsApp-data via diverse servers wordt afgehandeld en er dus een uitgebreide en mogelijk steeds wisselende lijst met ip-adressen moet worden bijgehouden. Bovendien maakt WhatsApp gebruik van xmpp, een veelgebruikt protocol voor berichtenverkeer dat vroeger Jabber heette. Aan de headers van datapakketjes is echter niet te zien dat dit protocol wordt gebruikt. Dit zou wel kunnen worden gedaan door naar de gebruikte poort te kijken, maar daarmee zou ál het xmpp-verkeer worden aangemerkt als WhatsApp-traffic.

"Als je met zekerheid wilt weten dat het Jabber is, dan moet je dpi toepassen en wellicht zover gaan dat je gehele tcp-streams moet bijhouden en onthouden om er zeker van te zijn dat het WhatsApp-packets zijn", zegt één bron. Een andere expert bevestigt dit beeld. "Dpi werkt op basis van het controleren van een patroon in de verzonden informatie. Normaliter zal voor dpi dus niet de gehele content worden gelezen, maar een klein gedeelte om te controleren of het pakketje wel een WhatsApp-bericht is. Het probleem van tcp/ip is dat het meerdere packets moet versturen om een bericht te verzenden. Alleen op basis van de Application Layer is niet met 100 procent zekerheid te bepalen dat iets een WhatsApp-bericht is. Ze hebben dus meerdere packets nodig - 2 tot 3 bij unencrypted en 3 tot 20 bij encrypted informatie - om een bepaald patroon te ontdekken en het risico van false positives te beperken."

Overigens is het nog maar de vraag of KPN daadwerkelijk deep packet inspection gebruikt. Hoewel een topman deze woorden in de mond nam en KPN in een latere verklaring dit ook deed, stelt een technisch werknemer van KPN dat het bedrijf shallow packet inspection gebruikt. Bij spi wordt alleen naar de source, destination en tcp/udp-poort gekeken. Tweakers.net heeft hierover donderdag al vragen gesteld aan KPN, maar nog geen officiële reactie gehad.

Update 13.00 uur - Informatie over spi toegevoegd

Volgende 13:23 Limewire schikt voor 105 miljoen dollar met muziekindustrie
Vorige 11:47 HTC en Nokia maken ook bezwaar tegen App Store-merkrecht
Advertentie

Reacties

«  1  2  3  4  5  6  7  8  »

het wordt alleen maar erger... nu blijkt het hele verhaal weer bij een externe - buitenlandse - partij belegd te zijn waardoor de informatie niet alleen bij KPN is te vinden, maar ook bij die externe - buitenlandse - partij.

Het enige wat nu in het voordeel van KPN zou kunnen spreken is dat ze daadwerkelijk kunnen ontkennen ooit zelf in de data te hebben gekeken en alleen analyse hebben gedaan op die data

Ik ben zooo blij dat ik niet bij KPN zit, en mijn vrouw vanaf morgen ook niet meer nadat we haar abonnement hebben overgezet.

[Reactie gewijzigd door tes_shavon op vrijdag 13 mei 2011 12:44]


Het lijkt me een illusie dat andere partijen niet exact hetzelfde doen. Ze zitten immers met vergelijkbare problematiek.
Dat KPN het nu toegeeft, sterkt mij alleen maar in die mening.
De rest houdt het angstvallig stil.

Misschien, misschien niet, een ding is zeker, en dat is dat zij nog niets hebben aangekondigd wat betreft het blokkeren en meer geld vragen voor bepaalde applicaties zoals whats app.
Ik vertrek dan ook richting een andere provider volgende maand (dan loopt mijn contract af)
Dit gaat mij echt te ver.

Ga nu naar de winkel en ontbind je contract. Het is naast een strafbaar feit ook contractbreuk.

Geef het wetsartikel maar die deze actie van KPN strafbaar maakt. :)
En ook het stukje waarin staat dat dit contractbreuk is. :)

Privacyschending? Dus strafbaar en contractbreuk.

aangezien de data niet inzichtelijk is voor KPN (ze krijgen alleen rapportages!) gaat die vlieger niet op..
en contractbreuk? op grond van wat?

Dus alleen omdat KPN DPI uitbesteed aan een andere firma, zou het niet strafbaar zijn?
Lijkt mij niet. Als ik iemand anders opdracht geef om iets illegaals te doen en dan met het resultaat ga werken bij ook toch ook niet legaal bezig.

Op het contract dat je tekent wanneer je het abonnement afsluit, daar zal wel niet in staan dat ze dit mogen doen.

en ook vast niet dat ze het niet mogen doen

Ik heb mijn contract niet bij de hand, maar aangezien zij de dpi extern laten doen zou je het kunnen gooien op privacy schending, jouw persoonlijke info word gedeeld met een 3e. Geen idee hoe dat in het contract is opgenomen en hoe sterk je dan staat.
Maargoed, ik kan heel moeilijk gaan lopen doen, stennis gaan lopen schoppen, of gewoon volgende maand mijn contract opzeggen zonder dat het mij uren ruzien en moeilijk doen kost. Een ding is zeker, ik ben er weg.

Overigens past Vodafone ook DPI toe. Maar dan om verkeer te blokkeren.

Geldt het hier voor dat ze ook je privacy schenden?
Zoja, kan je hierdoor je abbo opzeggen?

edit: Moest een reactie zijn op dikkechill.

[Reactie gewijzigd door Brantje op maandag 16 mei 2011 09:20]


wat een onzin.

Sony had destijds zijn rootkit ook uitbesteed aan een ander extern bedrijf.

Het zou wat moois zijn indien je als bedrijf illigale handelingen kunt uitvoeren door een ander bedrijf daar opdracht voor te geven.

DPI is strafbaar zonder toestemming dus volgens mij zou je succesvol contractbreuk kunnen claimen alleen zul jer er misschien een rechtsgang van moeten maken.

Ik vindt het ongehoord wat KPN heeft uitgevoerd en ondanks dat het de natte droom van Fred Teeven is zou het strafrechtelijk moeten worden onderzocht.

artikel 139c van het Wetboek van Strafrecht.

Geef het wetsartikel maar die deze actie van KPN strafbaar maakt. :)
En ook het stukje waarin staat dat dit contractbreuk is. :)
Contractbreuk in ieder geval niet, kijk hiervoor naar deze mooie comment van NewDust:
NewDust in 'nieuws: KPN past deep packet inspection toe op mobiel internetverkeer'

Let vooral op de laatste zin:
Ook pleegt KPN geen contractbreuk, omdat zij aangegeven hebben dat zij de verkeersgegevens van jou verzamelen. Wel vind ik het moreel verwerpelijk.
Sinds dit in het contract staat betwijfel ik of KPN dan ook de wet overtreed...

Hierbij artikel 139c (geleverd door Bad_Man hier boven, zelf ken ik niets van strafrecht)
http://www.wetboek-online.nl/wet/Sr/139c.html
Zou het kunnen dat 2.2, KPN dan zou vrijspreken hiervan? (omdat ze dit in hun contract hebben opgenomen)

edit: typo's

[Reactie gewijzigd door Rinzler op vrijdag 13 mei 2011 15:11]


Als zij ook de inhoud van de pakketjes hebben bekeken (wat dpi is, in tegenstelling tot spi), dan hebben ze niet enkel vergeersgegevens verzameld, maar ook de inhoud van de berichten ingezien. Dat staat niet in de voorwaarden.

In mijn overeenkomst van 2009 staat enkel dat KPN mijn gegevens verwerkt en niet dat deze gegevens worden ingezien door een derde partij. Tevens staat er in dezelfde paragraaf dat KPN gegevens verwerkt met inachtneming van de lokale wetgeving (yeah, right).

Bovenstaande constateringen lijken mij voldoende 'contractbreuk' van de kant van KPN, DPI is immers strafbaar mits dit niet kenbaar wordt gemaakt. Maandag gaat er dan ook een aangetekende brief op de post met de mededeling dat ik kostenloos mijn contract wil opzeggen. Ik ben klaar met KPN.

[Reactie gewijzigd door Martijn13 op vrijdag 13 mei 2011 16:11]


Ik zal hier aanvulling geven over het contractbeuk dat KPN zou maken.
Op het moment dat in je contract niet staat aangegeven dat zei jouw persoonsgegevens volgens een of ander bijzondere wijze zullen bescherming. betekent dat op het moment dat zij die door middel van DPI wel inzien dat er geen contract breuk plaats vind.

Weleens waar verricht KPN een strafbaar feit, ook de derde partij doet dit als zij niet kunnen aan tonen dat zij geen persoonlijke data hebben ingezien.

maar als de partij met wie jij een contract heeft een strafbaar feit pleegt wat niks te doen heeft met je contract kan je jouw contract niet laten ontbinden. dus voor de mensen die dit wel willen laten doen zou ik goed kijken of er een sectie is dat over persoonsgegevens gaat, vervolgens moet je kijken of DPI daadwerkelijk jouw overeenkomst schend daarna kan je bij KPN aankloppen voor een ontbinding en anders op grond van de schending kan je het ook bij de rechter aanvragen.

On topic :

Moet natuurlijk niet gekker worden met KPN, ze maken zichzelf helemaal zwart door deze praktijken. ik zal de komende 10 jaar geen abbo meer bij KPN afsluiten dat is een zekere feit geworden.

Sinds dit in het contract staat betwijfel ik of KPN dan ook de wet overtreed...
Een contract heeft niets met het overtreden van de wet te maken, strafbaarheid volgens wetgeving kun je logischerwijs niet contractueel uitsluiten.

En ik hoop dat met jouw hele volks stammen het zelfde doen en de arrogante criminelen bij KPN eindelijk eens in gaan zien dat het zo niet langer kan. Mensen betalen al heel erg lang hele erg veel geld voor een service die KPN bijna niets kost. Om die reden en alleen om die reden zijn er andere bedrijven die diensten aan kunnen bieden die niet alleen beter zijn maar ook goedkoper zijn dan de KPN diensten en wat is de reactie van KPN... Simpel dan gaan wij toch gewoon gebruikers van die diensten een boete opleggen en ze dwingen om nog hele erg veel meer te gaan betalen zodat wij onze verliezen kunnen compenseren die ontstaan omdat deze mensen de veel te dure alternatieven van KPN niet meer gebruiken.

Precies dit soort gedrag als dat van KPN is de reden dat zo veel mensen zo hard schreeuwen om net neutraliteit. Een netwerk waar alle verkeer gelijk is omdat niemand boetes wil moeten betalen voor het gebruik van betere diensten die concurreren met een veel mindere maar enig sinds vergelijkbare service van de provider.

Er is maar een oplossing en dat is overstappen naar een service verlener die een service bied zonder deze belachelijke boetes voor het gebruik van andermans diensten via hun service.

De overstap oplossing werkt alleen als die andere providers het voorbeeld van KPN niet volgen. Omdat de providers nogal verslaafd zijn geraakt aan de absurde tarieven, ligt het in de lijn der verwachting dat de andere operators zullen volgen. Netneutrality wettelijk vastleggen, lijkt de enige oplossing op langere termijn. Wellicht is dit zelfs een kwestie voor de EC. Mw Kroes heeft een unieke kans om werkelijk een significant bijdrage te leveren aan de toekomst van de Europese ICT infrastructuur.

Mensen betalen al heel erg lang hele erg veel geld voor een service die KPN bijna niets kost.
En krijgen heel veel service gratis terwijl dit KPN wel geld kost. Denk aan flat-fee datagebruik, service in de winkel etc. Zo werken zakelijke modellen. Je betaald niet voor het kijken naar televisieprogramma's, maar je betaald wel extra voor je auto die aangeprezen wordt in de reclame tussendoor. Als jij dan geen televisie kijkt maar wel in een auto rijdt die daardoor duurder wordt, heb jij pech.

Neemt niet weg dat het zakelijke model mag veranderen, maar dan moet je inzicht hebben in de kosten en het gebruik.
offtopic:
volksstammen, netneutraliteit en enigszins en serviceverlener zijn natuurlijk hele woorden zonder spatie middenin

[Reactie gewijzigd door 84hannes op vrijdag 13 mei 2011 14:33]


Je betaald gewoon voor pseudo flatfree data en idem voor het kijken naar televisieprogramma's (dat een gedeelte via een andere route wordt gefinancieerd maakt niet uit).

Kijk, in een vrije markt zouden kpn en de rest concurreren op prijs voor data en snelheid, echter: in die markt zijn de winstmarges uiteindelijk veel lager vanwege de marktwerking, dat triggert weer innovatie etc etc.

KPN verdiend echter gigantische op ouderwets telefoonverkeer en sms en wil die marges niet kwijt, en omdat de markt niet gezond is in nederland komen ze met een smerig trucje om dubbel te kunnen cashen, het is vergelijkbaar met een energiebedrijf dat besluit om 10x zoveel te rekenen voor energie die wordt afgenomen voor het laten werken van je tv en om te controleren hoeveel dat is willen ze een camera in je huis hangen die ongecontroleerd door een of andere fransman kan worden bekeken: dat is nu hoe gestoord dit eigenlijk is.

Waar KPN op dit moment eerlijk uit komt voor dit soort fratsen, doet een Vodafoon en misschien t-mobile dit al jaren zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Terwijl Vodafoon en t-mobile toch echt ook spelen met de nieuwe prijzen, net als KPN, durft KPN gewoonweg z'n klep open te trekken en de consument te informeren naar de status van het mobiele wereldje. Niet dat je achteraf ineens stiekem rare abbonnementjes krijgt of dat ze het stilzwijgend invoeren. Heb er ergens wel respect voor.

Het lijkt me een illusie dat andere partijen niet exact hetzelfde doen. Ze zitten immers met vergelijkbare problematiek.
IMO is dit helemaal geen problematiek.

Ze moeten data tegen een denkende prijs plus marge in de markt zetten en hoogstens begrenzen op algemene bandbreedte en/of hoeveelheid verkeer.

Ze moeten IMO ook mobile providers dat zodra ze internet verkeer aanbieden dit moeten doen met de op internet geldende regels. Waarvan netwerk neutraliteit een van de belangrijkste is.

Als een mobile provider dat niet wil moeten ze IMO geen internet data abonnement aanbieden.

IMO heeft een provider geen enkel recht om netwerk verkeer the sniffen anders dan via gerechtelijk bevel.

Er is helemaal geen regel op 'het internet' aangaande netwerk neutraliteit. Er zijn voor en tegenstanders in gelijke mate te vinden.

Er zijn voor en tegenstanders in gelijke mate te vinden.
En die zijn of doodleuk ingehuurd of weten in hun "raaargh REGERING BAH" furie niet waar ze voor pleiten, als hun "wens" uitkomt.

Oh ja, natuurlijk, dat soort slappe blaat. Als je geen argumenten hebt dan beschuldig je mensen maar van ingehuurd zijn of onwetendheid.

Een spam filter is tegen netwerk neutraliteit in, kan je weinig op tegen hebben toch ;)

Er is helemaal geen regel op 'het internet' aangaande netwerk neutraliteit. Er zijn voor en tegenstanders in gelijke mate te vinden.
Hier zijn wat links, waar in je ziet dat er wel een regel is t.a.v. netwerk neutraliteit..
nieuws: EU onderzoekt openheid internet in de lidstaten
nieuws: OPTA gaat toezien op afknijpen internetdiensten door providers
nieuws: 'Comcast saboteert BitTorrent-verkeer'

En geen van die drie links onderbouwt dat er een standaard is voor netwerk neutraliteit IN NEDERLAND

De enige tegenstanders van netneutraliteit zijn vooral te vinden onder "oude" telco's die doorhebben dat de markt ook wel zonder hun extra marges kan functioneren: in een vrije markt zou netneutraliteit automatisch tot stand komen en zullen telco's gewoon data gaan verkopen.

[Reactie gewijzigd door blouweKip op vrijdag 13 mei 2011 17:13]


Ja, en dan gaan we weer terug naar tikken betalen maar dan per Mb of Gb, is dat wat jij wilt? Ik iig niet.

Ik denk dat het heel moeilijk wordt om een eensluidend 'verdienmodel' te bouwen dat je bedrijf winstgevend houdt en tegelijkertijd klanten over de streep trekt...

KPN verdient geld met SMSjes en belminuten. Op beide zit waarschijnlijk een flinke marge. KPN verliest geld aan Youtube video's en andere streaming content: veel bandbreedte en nauwelijks inkomsten die daar tegenover staan.

Ik ben met je eens dat theoretisch KPN enkel zou moeten afrekenen op het aantal bytes dat je over de lijn gestuurd hebt. Daar zitten de kosten in. Maar een MB bij KPN wordt dan veel duurder dan een MB bij Vodafone, alleen al omdat KPN er vanuit gaat dat ze geen geld meer verdienen aan SMS/Belverkeer. Sterker nog - je zou dual-sim telefoon kunnen nemen, 1 met belminuten en 1 met data en daar tussen kunnen switchen.

Overigens begrijp ik de ophef rondom het inspecteren van datastromen niet zo. Is het zo wereldschokkend dat een ISP probeert te analyseren waar de bytes voor zijn? Routers doen toch niet anders dan verkeer routeren/prioretiseren op basis van protocol & poortnummer? Dachten jullie al die jaren dat KPN geen toegang had tot je data? Dat de SMS-jes geheim waren?

Google doet toch niet anders en stuurt zelfs nog meer op de inhoud dan KPN doet?!? Reclame in je mailbox netjes op maat gemaakt? Zoektermen die passen bij de e-mails die je zojuist hebt gehad?

[Reactie gewijzigd door Tukkertje-RaH op vrijdag 13 mei 2011 13:40]


Dat een bedrijf zoals KPN zijn netwerkverkeer in de gaten houdt is heel normaal, maar de diepgaande analyse zoals met DPI is gewoon te verregaand voor het doel (het verbruik op je netwerk analyseren).

De opta zegt er zelf over:
...We vinden heel duidelijk: dat is niet het juiste middel om de verkeersstromen te monitoren”, reageert de woordvoerster van OPTA resoluut.

Waarom? “Omdat er ook andere, minder vergaande manieren zijn om dat te doen.” Voor intelligente inspectie van internetverkeer volstaat volgens de OPTA zogenaamde ‘heuristische analyse’ van IP headers.;...

de gebruiker betaalt in feite het afknijpen zelf. KPN zal weer een deel met Alcatel-Lucent aangaan op kosten van de gebruiker.

Het is de vraag of het ze veel kost, zoals jij zegt. (en wat eigenlijk providers zeggen)
Hoeveel kost die vele bandbreedte nu werkelijk?
Het belangrijkste probleem is dat de netwerken te snel groeien. Daar heb ik begrip voor.
Maar hoeveel kost de uitbreiding daadwerkelijk?

Een algemene vraag
Ik heb werkelijk geen idee hoe 3G werkt. Is er per 3G-antenne een kabelverbinding met (glasvezel)internet? Of gaat het het signaal van telefoon draadloos via antennes draadloos naar een vaste locatie van de provider? (ik weet niet hoe ik het duidelijk moet uitleggen)
Sinds de discussie over kpn & chatheffing vraag ik me dit al af.
Hoe meer en hoe langer een signaal draadloos verstuurd moet worden, hoe duurder het zal worden. Althans, dat lijkt me een logisch gevolg.

Waarom zou het onderhouden van het draadloze netwerk zo gigantisch duur moeten zijn? Zeker als je ziet dat de hoeveelheid verstuurde data op zich wel meevalt, als je het vergelijkt met wat mensen thuis over internet versturen.
Ik begrijp best dat een antenne veel meer stroom zal verbruiken, dan een kabelverbinding. De aanlegkosten van kabel zijn ook erg hoog. Een kabel moet je in de grond leggen, het moet aangesloten worden op de huizen. Heel arbeidsintensief. Toch wordt er momenteel flink geinvesteerd in glasvezel-verbindingen.

Ik ben met je eens dat theoretisch KPN enkel zou moeten afrekenen op het aantal bytes dat je over de lijn gestuurd hebt. Daar zitten de kosten in. Maar een MB bij KPN wordt dan veel duurder dan een MB bij Vodafone, alleen al omdat KPN er vanuit gaat dat ze geen geld meer verdienen aan SMS/Belverkeer. Sterker nog - je zou dual-sim telefoon kunnen nemen, 1 met belminuten en 1 met data en daar tussen kunnen switchen.
Ik zie dit deel helemaal niet zitten. Want IMO hebben alle mobile providers dit probleem.
Overigens begrijp ik de ophef rondom het inspecteren van datastromen niet zo. Is het zo wereldschokkend dat een ISP probeert te analyseren waar de bytes voor zijn? Routers doen toch niet anders dan verkeer routeren/prioretiseren op basis van protocol & poortnummer? Dachten jullie al die jaren dat KPN geen toegang had tot je data? Dat de SMS-jes geheim waren?
Ik wel de datastroom is namelijk privé data.
Ik wil ook niet dat TNT mijn brieven opent of dat KPN mijn telefoongesprekken afluistert.
Daarbij is helemaal niet duidelijk wat ze met de data doen en hoever ze gaan. Er is helemaal geen controle orgaan.
Google doet toch niet anders en stuurt zelfs nog meer op de inhoud dan KPN doet?!? Reclame in je mailbox netjes op maat gemaakt? Zoektermen die passen bij de e-mails die je zojuist hebt gehad?
Weet je precies was KPN doet c.q. Alcatel-Lucent?

Maar een MB bij KPN wordt dan veel duurder dan een MB bij Vodafone, alleen al omdat KPN er vanuit gaat dat ze geen geld meer verdienen aan SMS/Belverkeer.
Zo werkt het niet, indien de werkelijk kosten voor het product te weinig marge overlaten zou in zo'n geval vodafone vanzelf gedwongen worden door de markt om de prijzen te verhogen, net zolang totdat er een evenwicht tussen kosten/kwaliteit en prijs wordt bereikt.
Overigens vermoed ik wel dat kpn inderdaad duurder zijn omdat ze over het algemeen inefficient werken.

[Reactie gewijzigd door blouweKip op vrijdag 13 mei 2011 17:17]


Als KPN zoals ze beweren slechts SDI toepassen, dan doen ze niets anders dan wat een standaard firewall al doet om verkeer te blokkeren. Namelijk alleen kijken naar de TCP/UDP header informatie (= nooit encrypted omdat anders de bestemming onbekend is) en laten ze de payload (de data welke wordt overgestuurd) met rust.

Elke router doet natuurlijk op een bepaalde manier de packets sniffen. Echter blijft dat 'sniffen' beperkt tot de header van de transport laag.

Aan de andere kant zijn er ook steeds meer firewalls welke 'gevaarlijke' HTTP requests blokkeren. Deze firewalls doen bijvoorbeeld wel aan DPI want de header van een HTTP requests staan in de payload van de packets. De MTU van je modem/router bepaald hoeveel bytes een packet aan payload kan bevatten. Als een HTTP request over meerdere packets wordt verdeelt dan houd de router alle packets vast tot alles is ontvangen. Dat vasthouden zorgt voor de grootste vertraging bij DPI.

Dus bij SPI wordt het sniffen beperkt tot de headers van de packets, terwijl bij DPI ook de payload van de packets worden geanalyseerd..

ook bij die externe - buitenlandse - partij.
Ach, ik kan je nog wel erger vertellen, je PC en eigenlijk al je communicatieapparatuur is geleverd door een buitenlandse partij; sterker nog, door China (the horror).

Ik neem aan dat de dpi equipment van Alcatel-Lucent gewoon bij KPN staat, lijkt me niet dat KPN al haar verkeer even richting Frankrijk passt ter verwerking.

Zo lees ik dit bericht eigenlijk wel. Aangezien er letterlijk staat dat Alcatel de gegevens aanlevert en KPN "dus niet kan zien wat er in de pakketjes zit" ofwel, alcatel kan dat wel. In opdracht van KPN.

Dan denk ik eerder dat Alcatel-Lucent toegang heeft tot de dpi apparatuur en even maandelijks voor KPN een rapportje trekt uit de logs. Dat hoeft niet te betekenen dat Alcatel-Lucent privégegevens van klanten buiten de KPN datacentra kan krijgen (als KPN het goed aanpakt heeft, wat ik niet verwacht echter).

B.v., de dpi apparatuur kan zo geconfigureerd worden dat alleen lokaal toegang is tot de logs (dus vanaf de console). Maandelijks een mannetje/vrouwtje van Alcatel-Lucent toegang geven tot de apparatuur en zorgen dat er geen data gesmokkeld wordt op externe gegevensdragers zou dan volstaan.

Dit lijkt me het ergste scenario wat er is:
"Ja, spreek ik met Alcatel-Lucent? U spreekt met X namens de RIAA, Buma-Stemra Sabam enz."
U weet dat u in het bezit bent van gegevens over strafbare handelingen van gebruikers van mobiel Internet? Downloaden van gelicenceerde zaken zonder betaling aan onze relaties is strafbaar.
U begrijpt dit niet? Dan sturen wij toch even onze advocaat die legt u dat even uit.
En mocht u niet binnen 2 weken alle afgetapte data aan ons willen overhandigen, dan stellen wij u bedrijf en u persoonlijk aansprakelijk voor verlies aan inkomsten van gelicenceerde producten van onze relaties. Nog een fijne middag."

De heer X, namens de RIAA, Buma-Stemra Sabam enz.

Na 2 weken wordt de DPI apparatuur door brein inbeslag genomen.

Ik begin onderhand echt de kriebels te krijgen van KPN en Vodafone.
Zelf ben ik een abbonee bij Vodafone, en ik zit al een manier te zoeken hoe ik me contract kan opzeggen zonder extra kosten te betalen.
Ik betaal 10 euro per maand voor 1GB, wat ik er mee doe, gaat alleen mij aan, niet Vodafone.

Waarschijnlijk is het gewoon nu even op de berichten letten en wachten tot het juiste bericht komt en dan ga ik zeker weten mijn contract bij vodafone opzeggen.

Zoek ik wel een aanbieder die geen DPI toepast
(Aldi talk, SimYo, etc)

Dan nog blijven ze als opdrachtgever verantwoordelijk. En ook al wisten ze het aanvankelijk niet, ze hebben niets gedaan toen ze het wel wisten. Sterker nog, ze baseren hun beleid erop.

Bovendien lijkt me derde partijen in je data laten roeren nog erger dan het zelf doen en een nog veel grotere schending van je eigen voorwaarden. En dat is een punt waarop echt geen ontkennen mogelijk is. KPN belooft je data alleen te transporteren.

alcatel lucent bouwt die traffic shaper/sniffers, geschikt voor core routers. en dit is een makkelijke manier voor kpn om 'damage control' te doen .. kpn snapt zogezegd niet hoe de hardware werkt, en hebben externe kennis/mankracht nodig om voor hun de rapportages te maken.

onzin natuurlijk.

die machines staan gewoon in de kpn centrales, aangesloten op de kpn apparatuur. en reken maar dat de techneuten _niks_ in die centrales neerzetten waarvan ze niet weten hoe het werkt. het gaat tenslotte om 's lands grootste provider, voor vaste en mobiele telefonie.

ik kan trouwens wel begrijpen hoe de media/kpn langs elkaar heen kunnen praten. kpn heeft vast gezegd:

'wij gebruiken de traffic shapers van alcatel lucent, en halen daar onze statistieken uit'. maar het zijn gewoon hun shapers, van het merk AL .. en zij halen er niet alleen statistieken uit maar gebruiken het daadwerkelijk om straks _elke_ klant af te rekenen op de protocollen die hij gebruikt.

niks anoniem.

[Reactie gewijzigd door DrClaw op vrijdag 13 mei 2011 13:17]


... die machines staan gewoon in de kpn centrales, aangesloten op de kpn apparatuur. en reken maar dat de techneuten _niks_ in die centrales neerzetten waarvan ze niet weten hoe het werkt. het gaat tenslotte om 's lands grootste provider, voor vaste en mobiele telefonie.
Aannames zijn de moeder van alle F'ups. Ik ken de KPN situatie van binnenuit en kan je verzekeren dat je KPN veeheel-te-veel credits geeft hier :P

Ik ben zooo blij dat ik niet bij KPN zit, en mijn vrouw vanaf morgen ook niet meer nadat we haar abonnement hebben overgezet.

Je hebt vast wel eens ge-e-mailt met mensen die een mobiel KPN abonnement hebben. Dus jammer dan, geen KPN abonnement is geen garantie dat jouw e-mail ge-DPI-ed is.

Ik ben zooo blij dat ik niet bij KPN zit, en mijn vrouw vanaf morgen ook niet meer nadat we haar abonnement hebben overgezet.

Lijkt me handig om dit massaal te doen!

Dat buitenlandse partij, mits het een Europese is, vind ik nog niet zo erg. Want ik wil ook dat we eens een keertje volledige roaming krijgen in Europa helemaal voor mensen in Grensstreken is het niet te doen soms. (Dat terwijl we vaak praten over providers die in meerdere landen actief zijn. Zoals Vodafone en T-Mobile). Wat ik wel erg vind dat het een EXTERNE partij is, en je gegevens dus eigenlijk door iemand zonder jouw toestemming worden ingezien door derden.

Dat geld dus ook als het een "Nederlandse" externe was.

nee dat is lekker voor de privacy, ga ook nog eens dit soort gevoelige data aan anderen geven ter inspectie. dit vind ik nog erger dan dat ze zelf "oppervlakkige" inspectie zouden doen...

kpn is de weg goed zoek geloof ik...

De prijsverhoging van bepaalde applicaties zal hierdoor ook wel omhoog gaan, dankzij deep packet inspection zijn ze er natuurlijk achter gekomen wat de meeste data verbruikt.

Zoals al diverse keren opgemerkt: het gaat er hier niet om om vast te stellen welke applicatie hoeveel dataverkeer genereert, maar om vast te stellen welke applicatie in welke mate omzet verlies veroorzaakt (ten opzichte van het buitensporig prijzige SMS systeem) . KPN wil het verlies aan omzet compenseren met het invoeren van een applicatie-belasting.

Voor elke vorm van applicatie-belasting is DPI harde noodzaak.

De KPN kan alleen een applicatie-belasting gaan heffen, als de KPN door de overheid of door ons wordt toegestaan DPI toe te passen. Gezien de verachtelijke mentaliteit van en gebrek aan ethische normen bij minister Verhagen zal de KPN er, vanuit het bestuur van Nederland gezien, wel mee wegkomen. Het is dus aan ons (consumenten) om de KPN aan te pakken.. Vergis je niet: de KPN is erg gevoelig voor de publieke opinie. Je kan dat zien aan de spastische reacties van KPN-zijde. Er is nog zeker een kans dat de applicatie-belasting wordt afgeblazen..

KPN, en de rest, hebben zelf besloten, geheel vrijwillig, op commerciële gronden, data abonnementen "de markt in te rammen." Dit door ze tegen afbraaktarieven te verkopen.

Dus kom bij mij niet aan met allerlei smoezen voor dpi en applicatie belasting.

Dan maken ze data abonnementen maar wat duurder. Maar wel net-neutraal.
Zelf sms en bel ik privé ongeveer 0,5-3 euro per maand, voor wie het weten wil.

Niet alleen 3rden, maar nog wel buitenlandse derden. De natte droom voor de Franse geheime dienst natuurlijk; die kunnen zo NL verkeer afluisteren naar eigen wens ...

Typisch Nederland; net zoals de aftapapparatuur van de AIVD die door een Israelisch bedrijf (opgericht door een oud-Mosat medewerker nog wel !) gebouwd en beheerd wordt, inclusief 24/7 datalijn naar Israel voor "onderhoud en beheer" * kuch * kuch *

Maar als KPN niet stopt, kan je altijd nog gewoon VPN software op je smartphone gaan draaien en daar dan alle 'dure' appz overeen tunnelen ;)

Eh...Alcatel-Lucent B.V. is volgens mij een Nederlands bedrijf.

AL is Frans, word wel geleid door een Nederlander.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Alcatel-Lucent

en nog een prominent VVD lid ook.
Waar staan die V en D voor ?
als je maar geld kunt verdienen, kan je altijd nog overstappen naar de PVV

[Reactie gewijzigd door Jermak op vrijdag 13 mei 2011 13:46]


Ja en heeft ook nog bij KPN gewerkt als CEO, hoezo belangenverstrengelingen.

De oplossing werd gevonden in een dienst van Alcatel-Lucent; deze Franse netwerkgigant is in staat gesteld om traffic te volgen op alle core routers van KPN die mobiel dataverkeer afhandelen.
Het lijkt me toch dat het Frans is, als ik het artikel begrijp.

Alcatel-Lucent is een Frans bedrijf dat sinds 2006 ontstaan is doordat het Franse Alcatel en Lucent Technologie samengingen.

Lucent Technologies is ooit ontstaan uit het Amerikaanse AT&T Technologies.

http://en.wikipedia.org/wiki/Alcatel-Lucent

Alcatel-Lucent N.V. en Alcatel-Lucent Technologies B.V. zijn weliswaar Nederlands, het moederbedrijf is Frans.

Overigens is de Nederlander Ben Verwaayen CEO van Alcatel-Lucent.

[Reactie gewijzigd door dikkechill op vrijdag 13 mei 2011 13:01]


En Alcatel Lucent B.V. is een Nederlands bedrijf. Geregistreerd in Nederland en vallende onder de NL wetgeving. Dat het moederbedrijf gevestigd is in Frankrijk is alleen relevant als KPN een contract met dat bedrijf heeft gesloten want nogal onwaarschijnlijk is.

Ook al is het elders geregistreerd: dan nog hebben zij zich aan de Nederlandse wetgeving te houden.

Ik snap je punt, maar Alcatel Lucent B.V. bestaat niet. Alcatel-Lucent heeft meerdere in Nederland gevestigde rechtsvormen (zoals BV's, een NV en een stichting) te vinden via http://www.openkvk.nl
In veel gevallen is dit om fiscale redenen, een soort brievenbus bedrijf (Microsoft, Ikea etc doen dat bijvoorbeeld). Ze hebben in ieder geval twee fysieke vestigingen, in Hilversum en in Rijswijk.

De vraag is met welk bedrijf KPN precies een contract heeft en onder welk recht het contract valt, dat wordt naar mijn weten soms in het contract zelf bepaald.

We hebben dus meer informatie nodig om conclusies te trekken.

[Reactie gewijzigd door dikkechill op vrijdag 13 mei 2011 15:49]


Eh..... Alcatel-Lucent is Amerikaans, alle IP en know-how is al doorgesluisd, de mentaliteit is al veramerikaniseerd, en het Amerikaans schuldenmodel is al in stelling. Ook staan ze genoteerd op de NYSE (ALU).

Eh....
Lucent was purchased by Alcatel SA of France to form Alcatel-Lucent on December 1, 2006.
bron
Alcatel-Lucent was formed when Alcatel merged with Lucent Technologies on December 1, 2006.
bron
Alcatel-Lucent is a global telecommunications corporation, headquartered in the 7th arrondissement of Paris, France.
bron
Van welk land exact... Het is tegenwoordig gewoon een groot concern in meerdere landen gevestigd. Het is het product van een merge van een Frans en Amerikaans bedrijf. (Maar volgens de wiki bronnen is het Amerikaanse deel wel gekocht door het Franse)

[Reactie gewijzigd door Rinzler op vrijdag 13 mei 2011 15:28]


Overigens heeft Alcatel-Lucent ook een notering aan de Euronext in Parijs.

Uiteindelijk is de vraag is 'wat maakt een bedrijf X'. Is het de nationaliteit van de meerderheid van de aandeelhouders? Het land van officiële vestiging? De herkomst van de bedrijfscultuur? De notering aan de beurs? De geschiedenis? De nationaliteit van de CEO?

Het van oorsprong Franse Alcatel heeft het van oorsprong Amerikaanse Lucent Technologies overgenomen (Alcatel was 1,5 keer zo groot als Lucent Technologies). Het is zowel in de VS als in Frankrijk aan de Beurs genoteerd en heeft het hoofdkantoor in Parijs. Je kan het prima Frans noemen, maar Frans-Amerikaans lijkt me ook prima te verdedigen.

En dan ligt diezelfde data nog dezelfde dag in de USA.
Waar elke Nederlands regering "vuistdiep" in zit ...

Dit gaat grote invloed hebben om een eventuele vervolging van KPN lijkt mij.
Doordat hun zelf niet het beheer hebben, maar wel de opdracht hebben gegeven lijkt KPN in mijn ogen hier wel strafbaar.
Vooral omdat het ook niet te controleren is voor hun blijkbaar

ehm.. hiermee geeft KPN aan dat ze zeker NIET zelf hebben gekeken, maar alleen de resultaten van een analyse hebben gekregen.

Ik kan me zomaar voorstellen dat dergelijke acties niet strafbaar zijn omdat deze situatie simpelweg niet voorkomt in het strafrecht.

Opdracht geven voor het overtreden van de wet is volgens mij ook gewoon strafbaar ,dan ben je namelijk gewoon medeplichtig.

Dit gaat grote invloed hebben om een eventuele vervolging van KPN lijkt mij.
Sterker nog, ik weet het wel zeker. Voor zover ik weet is er in de algemene voorwaarden niets opgenomen over het feit dat KPN het recht heeft jouw internetverkeer te inspecteren, om het vervolgens tegen je te gebruiken door (in eerste instantie) prijsverhogingen aan te kondigen. Hierdoor is het inbraak op privacy, verklaard ook wel waarom de OPTA én het CBP een onderzoek hier naar starten. (bron)

Jouw bron is een oproep om een onderzoek te starten, niet dat er een onderzoek is gestart. Da's een heel ander verhaal.

Opdracht geven tot een strafbaar feit is ook strafbaar. KPN kan nu het inmiddels openbaar is zich niet meer verschuilen achter 'wir haben es nicht gewusst'. Ik verwacht dan ook een snelle reactie van KPN waarin ze zeggen gestopt te zijn.

Opdracht geven tot een strafbaar feit is ook strafbaar. KPN kan nu het inmiddels openbaar is zich niet meer verschuilen achter 'wir haben es nicht gewusst'. Ik verwacht dan ook een snelle reactie van KPN waarin ze zeggen gestopt te zijn.
KPN kan en mag imo hier niet ongestraft mee wegkomen, KPN bespiedde de eigen klanten (kan ik mij enigszins in vinden), maar ook mensen die KPN-klanten wilden bereiken (en zelf niet bij KPN zitten). Vervolgens is het dat ze prijsverhogingen in gaan voeren, om er beter gewin uit te kunnen krijgen. Lijkt me niet dat dat 'zomaar' kan, zonder vermelding of aangepaste algemene voorwaarden.

[Reactie gewijzigd door CptChaos op vrijdag 13 mei 2011 15:27]


Grappemakers, als dus een vriendje van de postbode je brieven opend en bekijkt is het niet erg... zolang de postbode dat zelf maar niet doet.

Simpel doch waar!

Dan klopt het nog steeds niet omdat de postbode zijn vriendje geen toegang hoort te geven tot jouw post tussen het verzenden en het bezorgen.

Dat is dan ook gewoon een misdrijf volgens artikel 201 van het Wetboek van Strafrecht.

maar juridisch is de postbode inderdaad niet schuldig aan het schenden van het briefgeheim. Het vriendje daarentegen wel.
Het verhaal neemt echter wel een andere wending als er een contract bestaat waarbij de postbode en het vriendje overeenkomen dat het vriendje de brief opent in opdracht van de postbode en hiervoor ook vergoed wordt.

Precies, ze hebben het uitbesteed dus klaar als een klontje natuurlijk.

maar juridisch is de postbode inderdaad niet schuldig aan het schenden van het briefgeheim.
Volgens mij is dat incorrect, omdat de postbode niet bewust de post voor iemand op een ander adres mag afleveren. (let op: dit geld voor post, niet voor pakketten)

Sowieso incorrect. De situatie is namelijk anders: De postbode zegt tegen zijn vriendje: open die brief en zeg me wat er in staat. Vat het wel even samen. De vriend doet dit.

De postbode is dan wel degelijk aansprakelijk voor die opdracht! (hoofdstuk 3 BW volgens mij)

Slim van kpn; ze liegen niet door te zeggen dat kpn geen dpi toepast op de body;
maar zeggen er niet bij dat ze dit door een externe partij laat doen. Wat zegt de wet over DPI door een externe (lees: buitenlandse) partij?

mijn vertrouwen stort op deze wijze in elkaar; binnenkort maar een andere provider voor mijn vrouw zoeken...

Ja, heel slim. Want door privacygevoelige informatie aan een derde partij te geven zijn ze inderdaad helemaal niet dom bezig! ;)

Slim van kpn; ze liegen niet door te zeggen dat kpn geen dpi toepast op de body;
maar zeggen er niet bij dat ze dit door een externe partij laat doen. Wat zegt de wet over DPI door een externe (lees: buitenlandse) partij?
Als ze de body inspecteerden zijn ze de sjaak, want juist dáár staat het bericht die de geadresseerde uiteindelijk ziet. Jij bedoeld de headers, die verteld het hoe, van wie, aan wie, type en datum.
mijn vertrouwen stort op deze wijze in elkaar; binnenkort maar een andere provider voor mijn vrouw zoeken...
Tja, veel keus blijft er niet over, nu ook bekend is geworden dat Vodafone óók DPI toepast (en dat al jaren schijnt te doen)! (bron, bron)

Ik wist niet wat ik van het vrhaal van de DPI moest vinden maar dit gaat toch wel echt te ver.

Ook hier iemand blij dat ie niet bij kpn zit.

Moet er niet aan denken dat al het verkeer van mijn telefoon door een buitenlandse partij onderzocht en bekeken wordt.

Dus, je zit of bij Vodafone (buitenlands bedrijf) of bij T mobile (buitenlands bedrijf)?

Nee, ik snap wel dat jij daar niet bang hoeft te zijn dat het verkeer van je telefoon wordt afgeluistert door buitenlandse bedrijven :D

[Reactie gewijzigd door Tijger op vrijdag 13 mei 2011 13:29]


Dit gedrag is niet meer dubieus, het is gewoon onethisch.
Het uitbesteden van zo enorm veel persoonlijke informatie zonder je klanten te informeren is zeer crimineel en ik hoop dat KPN fatsoenlijk tot zijn verantwoording wordt geroepen.
Geen knullige boete van 2 miljoen maar diep door het stof.

Het doet er niet eens meer toe OF er iets met de gegevens is gedaan, dit is een grove schending van de privacy van hun klanten en voor mij is dit een goede reden om KPN af te raden.

Ik heb werkelijk geen idee waar KPN mee bezig is. Don't bite the hand that feeds you. Ze zijn bezig iedereen tegen zich in het harnas te jagen maar vergeten dat het draait om producten aanbieden die klanten willen hebben. En klanten willen dit niet. Ze gedragen zich alsof ze nog een staatsbedrijf zijn met een monopoliepositie op de markt.
Dit is pure minachting van de consument en gaat nooit werken. Voor mij in ieder geval reden genoeg om met een wijde boog om alle KPN producten en diensten te lopen.

Klanten willen gebruik kunnen maken van het mobiele netwerk, en of ze nu bellen, sms-en of internetten willen zij zelf kunnen bepalen.

Echter hebben klanten 1 kleine eis, het moet gratis zijn of in ieder geval zo goedkoop mogelijk. KPN daarentegen heeft als beurgenoteerde onderneming juist geld nodig om de kosten te dekken, en winst te maken om een gezonde onderneming te zijn (niet alleen KPN, net zoals Vodafone, $provider).

Wat KPN nu aan het doen is, is kijken hoe ze de kosten eerlijk kunnen gaan verdelen, aangezien ik geen zin heb om meer te betalen voor diensten die ik niet gebruik. Als klanten gaan VoIP-en, moeten die belminuten ergens gecompenseerd worden --> in de databundel. Echter heb ik geen zin om voor internet meer te betalen omdat iemand anders wil gaan VoIP-en...

KPN moet ergens de omzet vandaan halen die het nu ook heeft, om juist ook te kunnen investeren in een beter/sneller/moderner netwerk. Zolang KPN niet kijkt naar de echte inhoud van de pakketten (aka de inhoud van berichten leest), denk ik niet dat zij heel uniek zijn in de wereld. QOS maakt ook gebruik van source<-->destination en protocol/header informatie om dit mogelijk te maken.

[Reactie gewijzigd door N3oC op vrijdag 13 mei 2011 13:03]


De kosten eerlijk kunnen verdelen ? Ben je nou naief, of lijkt dat zo ? Elk bedrijf wil een zo'n hoog mogelijke omzet en een zo dik mogelijke winstmarge. Eerlijk de kosten verdelen staat heel laag op de agende, als het al op de agenda staat.

En bedrijf wil winst maken, winst maken doe je met meer klanten. Doordat er meer concurrenten zijn wil je je diensten zo aanbieden zoals klanten het willen hebben, en klanten kan je goed overhalen met goedkope abonnementen.

KPN wil klanten de mogelijkheid geven om niet voor de buurman te betalen die alleen VoIP gebruikt, en die toevallig een Android/iPhone heeft die dat kan. Omdat ik een telefoon heb die dat niet kan, maar wel kan internetten moet ik meer betalen omdat de buurman anders niet meer kan VoIPen?

Ergens moet er betaald worden, via A of via B. Providers zijn geen charitatieve instellingen, en om een financiele crisis te doorstaan moeten die toch buffers hebben (winst opsparen).

Ik ben redelijk voor een neutraal internet, echter wil niemand betalen voor de buurman die VoIP/WhatsApp gebruikt en dus niet betaald voor bellen (en de kosten voor het netwerk worden niet minder). Ergens moet betaald worden, alleen hoe?

Maar die kosten verdeling kan ook prima op een andere minder verregaande methode als DPI.

De opta zegt er zelf over:
...We vinden heel duidelijk: dat is niet het juiste middel om de verkeersstromen te monitoren”, reageert de woordvoerster van OPTA resoluut.

Waarom? “Omdat er ook andere, minder vergaande manieren zijn om dat te doen.&#8221 Voor intelligente inspectie van internetverkeer volstaat volgens de OPTA zogenaamde ‘heuristische analyse’ van IP headers.;...

[Reactie gewijzigd door redstorm op vrijdag 13 mei 2011 13:27]


Onzin om te denken dat er niet betaald wordt. Sowieso uit de tijd om variabele prijzen te hanteren. Ik spreek nu even voor mijzelf maar naar alle waarschijnlijkheid heeft iedereen een soortgelijk plaatje. Ik betaal kpn maandelijks 30 euro voor mobile telefonie waarvan 8 euro data....20 euro telfort internet. Dat is maandelijks 50 euro in de lade van kpn wat meer dan genoeg is.

Dat de heren mij als trouwe klant toch benadelen dmv mijn abonnement ongevraagd te veranderen (van 8ct per minuut zonder start tarief naar 2 minuten van mijn bundel trekken per elke seconde of als er een voicemail aanspting...het is pure diefstal schandalig) welke niet op te zeggen is ivm 600euro kosten de mobieltjes die dan mogelijk direct opeisbaar zijn. Enige oplossing was na dwang van de consumentenbond ofzo dat er terug naar een oud contract gegaan kan worden maar hoe dan ook blijft de eerste minuut dokken..... al met al komt het allemaal neer op een grote scam, het is gewoon schorem.

Als mensen een x bedrag per maand betalen moet de kous daarmee af zijn. Naief en kortzichtig om te denken dat whatsapp gratis is cq niet voor wordt betaald. Laat staan dat het belastend voor het netwerk zou zijn immers niemand smst meer en terecht.

Dat multimiljardenbedrijf verdient meer dan goed voor haar is. Geen enkele reden om nog meer strafbare feiten te plegen (lees: witteboordencrimialiteit). Vraag me af of mensen ooit gaan inzien dat het allemaal kunstmatig is om de huidige consumptiemaatschappij draaiende te houden...haal die kleppen toch eens van de ogen!!!

Mijn KPN abonnement loopt tot op heden nogsteeds door, met exact dezelfde voorwaarden als 2 jaar geleden...

Mensen hebben hun abonnement verlengt, hebben hier een telefoon bij gekregen (gesubsidieert met het abonnement), en hebben hier zelf ook niet de voorwaarden van doorgelezen!

Dat jij dan inderdaad de telefoon moet betalen als jij je abonnement wil beeindigen, is ook logisch. KPN had de communicatie zeker beter moeten doen, maar er achteraf achter komen dat je zelf niet hebt gelezen...?

[Reactie gewijzigd door N3oC op vrijdag 13 mei 2011 15:13]


Respect voor het helder uitleggen en onderbouwen van je verder volkomen dwaze stelling.

Laat ik als volgt reageren. Jaren terug was KPN het telecomonderdeel van de PTT. Stel dat men de PTT niet gesplitst had maar dat dat nog altijd bestond.

Dan zouden we nu dus een discussie hebben over de extra heffing van de PTT op onze basistelefoonaansluiting omdat we zoveel emailen ! Daardoor heeft de post immers minder te doen.

En jij wilt eigenlijk niet meer betalen voor je telefoonaansluiting, want jij emailt nooit.
Dus vind jij het een volkomen terecht plan dat de PTT de headers van jouw mailtjes doorbladert, of door laat bladeren, om te zien of het gaat om iets wat normaal gesproken per post verstuurt zou zijn.

En jij staat hier uiteraard volkomen achter !

De TNT kijkt ook naar het adres (buitenland is duurder), en kijkt ook naar de grootte van het pakket (groter is ook duurder), en kijkt naar het gewicht (zwaarder is duurder), echter kijken zij niet wat jij besteld hebt bij de Wehkamp, alleen hoeveel het weegt, en hoe groot het is (en natuurlijk het adres).

Het lijkt mij volkomen onrealistisch als KPN ook daadwerkelijk de payload van pakketten heeft bekeken, je kan daar niets mee... Je verstookt veel rekencapaciteit en mensen om die berichten door te spitten en wat is daat je winst in? Zij hebben gekeken naar de verschuiving van SMS naar WhatsApp. Tevens ziet KPN de sluitpost voor de financiering van het netwerk leeglopen, en die euro's hebben ze wel nodig om gezond te kunnen blijven.

TNT zal ook systemen hebben die bijhouden welke postcode meer post krijgt dan andere en precies weten wat/wanneer en hoe snel bezorgd is. Ergens wil je je dienstverlening in de gaten houden, en weten waar de kosten zitten (of waar je gebruikers naartoe gaan, SMS naar WhatsApp bijvoorbeeld)

Mooie vergelijking waarmee je je eigen punt onderuit haalt:

Grotere, zwaardere pakketten en verdere bestemmingen zijn bij de TNT duurder omdat de kosten van het verwerken daarvan hoger zijn. Een datapakketje met voip-data of een data-pakketje met http-data kosten evenveel om door te geven en zouden dus voor de gebruiker even duur moeten zijn.

Dat KPN nu minder verdient moeten ze compenseren door een reeele prijs voor dataverkeer te vragen, niet het blokkeren van individuele apps.

Een VoIP pakket is in die zin zwaarder, dat je niet hebt betaald voor een dienst die je anders had gebruikt en toch over hetzelfde netwerk stuurt en waar je los betaald zou hebben voor dat netwerk/gebruik (betalen met belminuten)

Dat zij die euro nu niet kunnen rekenen, maakt voor hun het netwerk niet goedkoper. Die TNT auto/vliegtuig/vrachtwagen rijdt toch wel, alleen moet je er los voor betalen als jij er OOK gebruik van wil maken,

Dat zij die euro nu niet kunnen rekenen....

Deze discussie begint op die over de muziekindustrie te lijken die ook maar niet willen inzien dat de wereld veranderd is en halstarrig vasthouden aan een verouderd businessmodel terwijl iTunes ondertussen miljarden omzet.

UPC zal dan binnenkort mij ook wel gaan aanslaan omdat ik naar het buitenland niet met digitale telefonie van hen bel maar Skype gebruik. Allemaal euro's die zij hadden kunnen hebben als ik de telefoon had gepakt. En niemand die zich afvraagt of ik dan wel zo vaak zo bellen als het zoveel euro's kost.

En van mijn boekhandel zal ik binnenkort de rekening wel krijgen omdat ik af en toe via amazon en bol.com een boek bestel en e-books lees.

In ieder geval wil jij vast wel gaan betalen voor het pianomuziekje wat je hoorde in de wachtkamer van de tandarts. Vroeger zou er immers een muziekant ingehuurd zijn voor die muziek in plaats van een CD speler te gebruiken. Door die technologische revolutie loopt die arme pianist nu wel mooi euro's mis !

KPN is juist bezig om de markt te analyseren, en te kijken hoe zij de vraag naar diensten kunnen ondersteunen en hoe mensen dit eerlijk kunnen betalen.

De muziekindustrie wil gewoon niet veranderen, en maakt ook geen aanstalte om echt iets te doen...

bol.com zal inderdaad boeken duurder maken als deze niet kosten dekkend zijn, UPC zal de kosten van abonnementen moeten verhogen als jij hun netwerk gebruikt en niet kosten dekkend bent. Echter maak je een grote denkfout, met KPN mobiel internet maak je nogsteeds gebruik van hetzelfde netwerk alleen op een andere manier (bij UPC gebruik je een heel ander netwerk en hebben zij nooit die omzet gehad)

Je haalt er punten bij die niet relevant zijn!

Ik heb internet van UPC en bellen van UPC. Gaat via dezelfde router.

UPC zou prima via DPI kunnen zien dat ik Skype en besluiten dat dat hen belminuten scheelt. Dus mijn voorbeeld is prima.

Je hebt wel degelijk voor die dienst betaald. Die dienst heet INTERNET en dat is wat ze bieden. Dat KPN zich niet realiseerde wat INTERNET betekent is hun probleem. Internet is niets meer en minder dan het versturen van TCP/IP pakketten die alles kunnen bevatten.

Maar om voor INTERNET te geld ontvangen, en dan voor VOIP data extra te rekenen is 2 maal geld eisen voor hetzelfde pakketje.


Om even jouw TNT vergelijking aan te halen: dit is het equivalent van een dienst afnemen bij TNT om 5000 pakketten per maand te mogen versturen voor een vast bedrag, bijv 1000 EUR/maand. Nu heeft de TNT ook een telefoniedienst (for the sake of argument). TNT komt erachter dat men ipv de telefoniedienst te gebruiken pakketjes verstuurd via hun abonnement met geluidsbandjes erin. TNT merkt hierdoor inkomsten verlies en besluit van nu af aan alle pakketjes te openen om te controleren of er geen geluidsbandjes inzitten. Vinden ze geluidsbandjes, dan vragen ze per pakje 10 EUR.

Dus, terwijl je gewoon hun dienst afnam, willen ze je voor bepaalde pakketjes opeens dubbel gaan belasten, om hun andere, langzaam falende bedrijfstak, te compenseren.

Geweldig voobeeld :) :Y)

Als ik bel naar het buitenland is dat ook duurder. Daarom ga ik juist naar Skype toe. En dat vind KPN niet leuk, dus gaan ze het alsnog in rekening brengen. Ik vraag me zo af wat Skype hier van vind, en hun nieuwe eigenaren met hen.

Het lijkt mij bijzonder realistisch dat KPN ook de inhoud of 'payload' heeft bekeken. Immers, met een enkel pakket en de wisselende servers kun je niet zoveel. In het artikel waar wij op zitten te reageren is dat heel helder uitgelegd.

Wat TNT doet in jouw voorbeeld, is vergelijkbaar met SDI. Een postbode kan nu eenmaal niet anders dan een adres aflezen. Dat doen de routers feitelijk met het internetverkeer. En iets wat niet anders kan vanuit technisch oogpunt is onvermijdelijk. Maar jouw voorbeeld gaat mank. Ik zal het corrigeren;\

Je verstuurt dagelijks diverse stukken met TNT post. TNT Post besluit op een goede dag van iedereen bij te gaan houden wat ze wanneer naar waar versturen. Een extern buro analyseert die gegevens en concludeert dat jij opeens wat minder post stuurt dan anders. Om het bedrijf gezond te houden doet men wat aanvullend recherchewerk en men komt er achter dat jij een deel van je stukken tegenwoordig met de stadspost verzend omdat je dat een betere prijs/kwaliteitverhouding vind hebben.
TNT post besluit dit niet te nemen omdat dat hun omzet kost en geeft je de keuze. Of je plakt ook een postzegel van hen bij of ze spijkeren je brievenbus dicht. Aan jou de keuze.....


En ja, ongetwijfeld houden veel organisaties van alles bij. Maar wel geanonimiseerd. Dit wat KPN doet gaat kan gewoon echt niet en gaat tegen regels, verdragen en voorwaarden in. Ik verwacht dat justitie gewoon de top van KPN hiervoor strafrechtelijk gaat vervolgen.

Ik verwacht dat KPN niet achter de naam Roit een lijst met WhatsApp gesprekken heeft staan, aan die info hebben ze niets. Wat ze misschien wel hebben is dat een persoon (misschien alleen een hash) voorheen x SMSjes verstuurde en nu x WhatsApp berichten. Die hash hoeft niet herleidbaar te zijn.

Nergens staat dat KPN dit niet geanonimiseerd doet!

TNT verhoogt ook de prijzen per poststuk, omdat de totale opbrengst niet meer kosten dekkend is omdat mensen idd meer mailen. (alleen gaan mensen naar een totaal ander medium, waar TNT weinig mee kan)

[Reactie gewijzigd door N3oC op vrijdag 13 mei 2011 14:29]


Heb jij de artikelen eigenlijk wel gelezen vraag ik me af ?

Ik WIL helemaal niet dat ze van mij bijhouden hoeveel whatsapp berichten ik verstuur. En dat MOGEN ze helemaal niet van hun eigen voorwaarden waarin ze beloven mijn privacy te respecteren en netjes alleen mijn data te transporteren.

NERGENS in hun voorwaarden staat dat ze data aan derde partijen mogen laten zien.

Bovendien MAG je niet zomaar dataverkeer afluisteren, tenzij het voor het technisch verbeteren van het netwerk is. Dus het is gewoon STRAFBAAR.

Het is mogelijk ook nog eens een schending van het briefgeheim en een schending van de privacy. En een schending van europeese telecomregels.

En jij vind dat PRIMA en wilt niet inzien wat daar fout aan is.

Wat jij VERWACHT dat KPN van mij bijhoud, daar heb ik geen boodschap aan. Dat weet jij niet, dat weet ik niet. Ik kan alleen afgaan op wat ze zeggen en dat is dat ze DPI toepassen en ik vind dat ze dat gewoon niet MOGEN en dat mensen die de wet overtreden gewoon boeven zijn die ze op moeten sluiten.

Of ze nu wel of niet in mijn data hebben gerommeld, dat maakt me niet eens uit. Het zou kunnen en ze hebben de infrastructuur ervoor gebouwd. En dat vind ik heel erg naar en onprettig.

En daarbij, je werkt in de ICT dus ik hoef je toch niet uit te leggen dat dit een soort belasting van de concurentie is die ze proberen op te leggen omdat hun businessmodel niet meer werkt. Kom op zeg, innoveren of uitsterven. Tja.. als ze een model hebben en anderen doen het slimmer dan gaan ze kapot. Dat heet kapitalisme. Dan moet je geen rare dingen gaan doen maar gewoon zorgen dat je nog slimmer bent. En de wet overtreden, dat valt dus niet onder die slimme dingen.

Ik denk dat je toch slim genoeg bent om dat in te zien. Dat jij het niet erg vind dat KPN in je gegevens roert, dat zegt wat over jou. Maar daarom is het nog niet goed en hebben anderen gewoon het recht om dat niet goed te vinden.

Natuurlijk mag je een mening hebben, echter is dat nog geen wet!

Ik zeg ook nergens aan dat ik DPI helemaal goed vind (als in, analyse van tekst bericht binnen de pakketen vind ik niet kunnen), echter snap ik wel dat KPN aan het zoeken is waar mensen naar overstappen/analyseren wat er gaande is (headers, adressen, type verkeer).

Ik heb geen gegevens gevonden wat KPN precies heeft bijgehouden, maar om juist de privacy discussie voor te zijn zou ik persoonlijk de data anonimiseren (wat heb je er tenslotte aan om iemand bij naam en toenaam te kunnen noemen?) Een niet herleidbare hash (naam+random tekst toMD5) kan je wel gedragsanalyse laten doen.

Zij mogen ter verbetering van de diensverlening het verkeer analyseren, om zo klanten beter van dienst te kunnen zijn. Om sommige diensten goed te laten verlopen zal er onderscheid gemaakt moeten worden in verkeer: QOS (een VoIP/telefoongesprek met seconden delay kan niet, sms daarentegen wel).

Ter info, KPN/Vodafone/provider weet ook waar jij je bevind zolang jij je telefoon aan hebt staan en daar ben je ook mee akkoord gegaan?

Mijn mening is geen wet. Echter, artikel 139c is dat wel. Afluisteren en aftappen van dataverkeer is verboden.

http://wetboek.net/Sr/139c.html

Evenals de wet bescherming persoonsgegevens (privacywet)

http://wetten.overheid.nl...ldigheidsdatum_13-05-2011

Punt.

[Reactie gewijzigd door Roit op vrijdag 13 mei 2011 14:48]


En jij VIND het afluisteren, ik vind het analyseren en dus geen afluisteren (datzelfde artikel zegt uit mijn hoofd dat het wel mag ter verbetering van het netwerk ;) ) Hier hebben ze rechters voor uitgevonden die dat kunnen bepalen.

[Reactie gewijzigd door N3oC op vrijdag 13 mei 2011 14:49]


Ja, lees de bijgevoegde teksten. Er wordt hier helemaal geen netwerk verbeterd. Ze willen gewoon geld vangen. Met het verbeteren van het netwerk bedoelen we niet de kassa ! Daar bedoelen we een technische verbetering mee. En dus gaat de uitzonderingsregel niet op.

Om te kunnen analyseren moet je de data opslaan danwel aftappen en dat is heel expliciet niet toegestaan. Tenzij je van mening bent dat je meer ter zake deskundig bent dan alle experts die zich hierover inmiddels hebben uitgelaten ?

Artikel 139c
1

Met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie wordt gestraft hij die opzettelijk en wederrechtelijk met een technisch hulpmiddel gegevens aftapt of opneemt die niet voor hem bestemd zijn en die worden verwerkt of overgedragen door middel van telecommunicatie of door middel van een geautomatiseerd werk.
2

Het eerste lid is niet van toepassing op het aftappen of opnemen:
1*.

van door middel van een radio-ontvangapparaat ontvangen gegevens, tenzij om de ontvangst mogelijk te maken een bijzondere inspanning is geleverd of een niet toegestane ontvanginrichting is gebruikt.
2*.

door of in opdracht van de gerechtigde tot een voor de telecommunicatie gebezigde aansluiting, behoudens in geval van kennelijk misbruik;
3*.

ten behoeve van de goede werking van een openbaar telecommunicatienetwerk, ten behoeve van de strafvordering, dan wel ter uitvoering van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 .

Gelukkig hebben ze, zoals je aangeeft, rechters uitgevonden. Ik reken er dan ook op dat de heren van de KPN zich daar binnenkort mogen verantwoorden en het lijkt me redelijk voorspelbaar wat die uitslag gaat worden tenzij de rechters een even liberale uitleg geven aan het 'verbeteren van het netwerk' als jij.

In hun laatste statement stelt KPN dat ze gaan onderzoeken of er mogelijk regels overtreden zijn. Kennelijk worden ze nerveus. Of is het gangbaar dit achteraf na te gaan ? Zijn ze niet in staat om op dit moment te verklaren dat naar hun mening in elk geval hun eigen voorwaarden niet geschonden zijn door hun handelen of het in hun opdracht uitgevoerde handelen ?

[Reactie gewijzigd door Roit op vrijdag 13 mei 2011 15:00]


Ik probeer de emo berichten te relativeren, aangezien er aannames worden gedaan over verkeer opslaan en over dat KPN meeleest met WhatsApp berichten (zeeeeeer grote kans dat ze dat niet doen). Waarom zou je ook alle data willen opslaan, uit analyse opzicht is dat totaal onlogisch aangezien je maar enkele parameters nodig hebt. (pakket x is onder voorwaarde y een whatsapp bericht, boolean op 1 of 0 en klaar, dat sla je op)

Capaciteits problemen door openstaande verbindingen (VoIP, stateless/statefull connecties etc) zorgen er voor dat er meer capaciteit nodig is op het netwerk (puur voor connecties). Als je als bedrijf kunt analyseren hoe deze verplaatsing van verkeer zich gedraagt kun je hier ook rekening mee houden (prijzen verhogen om meer hardware te kopen, andere hardware kopen etc).

Ik gok dat jij ook geen telecom-expert bent, en ongeveer netzoveel ter zaak deskundig bent als ik?

Ik vind het helemaal niet vreemd dat er wat emoties bij mensen loskomen. Dat heb je nu eenmaal wanneer mensen slachtoffer menen te zijn van een misdrijf.

Je hebt nog steeds de technische achtergronden van DPI niet gelezen die nog wel gewoon op deze site staan, anders zou je niet volharden in de uitgesproken simplistische redenering die je steeds herhaalt over wat KPN wel en niet moet doen met de data om te achterhalen of het echt om whatsapp gaat.

Je vraagt me naar mijn deskundigheid. Ik heb weinig zin om teveel te zeggen zodat ik herkenbaar wordt, dat zou mij zakelijk kunnen schaden maar ik kan je dit zeggen.
Ik heb een aantal jaren in verschillende functies en op diverse locaties bij KPN rondgelopen en hoewel ik van huis uit ICT-er ben heb ik intern bij hen nogal wat telematica trainingen en opleidingen gevolgd.
Een van de plaatsen waar ik vrij lang gezeten heb is de plek waar KPN onder andere zijn mobiele diensten ontwikkelde.
Daarmee ben ik nog geen expert maar ik weet wellicht toch wel enigzins meer van de materie af dan de gemiddelde nederlander of zelfs ICT-er. Bovendien ken ik KPN vrij goed en ik zie ze er, gebaseerd op mijn persoonlijke ervaringen, heel goed voor aan om van alles te doen met mijn data waar ze zin in hebben.

Bij de TNT zijn die prijzen transparant en zie je dat zo teurg in een lijstje. TNT hoeft er ook geen DPI voor te doen. KPN wil er gewoon meer geld uitpersen, zeg niet dat het niet zo is, want dat gaven ze al aan toen ze terugvielen naar het pay per minute systeem. Dus zoeken ze andere bronnen. Waarom? Omdat ze niet, transparatant en duidelijk de prijzen willen verhogen; nee, dat kost klanten. We pakken het mooi in, doen er een strik om...ala.

Dat doen ze dan met middelen, o.a. DPI, waar ik iig niet op zit te wachten. Wat misschien zelfs op over over het randje van het wettelijk toelaatbare gaat. Trouwens, alles wat er met Facebook, Google etc. datamining gebeurt baart me ook zorgen.

Ben je nu echt zo naïef om te denken dat je hier als gemiddelde consument voordeel uit gaat halen?
KPN doet dit niet om de kosten eerlijk te verdelen, nee ze doen dit omdat ze "inkomsten mislopen".
Jongeren bellen niet langer 100 euro over hun bundel heen en mensen bellen niet langer voor €2 / min naar het buitenland, dus reken er maar op als er per Whatsapp, Skype, Email, Youtube data eenheid afgerekend moet worden dat je daar als gemiddelde consument op achteruit gaat.

Ik ben niet zo naief, ik kijk naar de reden van een bedrijf waarom ze zoiets zouden willen doen.

Ze lopen inderdaad inkomsten mis, en die inkomsten worden gebruikt om de dienstverlening te kunnen bieden (beter netwerk, bellen, sms, internet etc). De jongeren die 100 euro buiten hun bundel bellen (wat ze zelf doen), zorgen er voor dat jij nu goedkoop kunt internetten, zij betalen dus voor jouw goedkope internet. De kosten voor het netwerk blijven hetzelfde (palen vervangen, storingen, palen toevoegen etc), dus de inkomsten moeten dat ook doen om het alleen al in stand te kunnen houden.

De inkomsten moeten inderdaad ergens vandaan komen en het mobiel internet is inderdaad nu te goedkoop als ze verder geen inkomsten uit andere bronnen (SMS, bellen) ontvangen.
Maar een simpelere oplossing zou zijn als KPN (desnoods in samenwerking met andere providers) de standaardprijs van een internet abonnement verhoogd en verdeelt in meerdere lichte - middel - zware abonnementen.
Dan krijgen hun meer geld naargelang je meer gebruik maakt van het netwerk, en is de privacy en de netneutraliteit van de klant ook gewaarborgd.

Klanten 1 kleine eis? Als prijs de enige factor was, dan zat ik wel bij een andere provider dan Vodafone. KPN stond in mijn ogen ook bekend als een goed en betrouwbaar mobiel telecombedrijf. Dat hebben ze de laatste tijd geheel om zeep geholpen.

Kosten eerlijk verdelen? Dat komt gewoon neer op meer betalen voor hetzelfde, laat je absoluut niet gek maken. Anders zouden ze het sowieso niet doen.

Volgens die logica kunnen we internet ook weer beter per minuut afrekenen. En apart betalen voor Youtube, Skype, MSN, Facebook, Twitter, email etc. Hartstikke eerlijk!

Iedereen met een klein beetje verstand weet dat dat niet gaat. Je kan niet van flatfee terugkrabbelen. Daarom zijn ook zaken als pay per view in Nederland niet populair, omdat mensen niet gewend zijn te betalen voor dat soort dingen.

Maar je hebt geen zin om meer te betalen. Laten we zeggen dat je 4 euro per maand betaalt voor Whatsapp en een kwart van de mensen dat gebruikt. Dat komt dan neer op gemiddeld 1 euro meer per klant. Je zou niet liever een euro(of misschien 2!) betalen in plaats van dat KPN je data bekijkt en je mogelijk extra moet lappen als je ooit een willekeurige app wil gebruiken? Waarschijnlijk hadden mensen het niet eens doorgehad als ze dat bedrag slim hadden verwerkt in de abo's. Beetje schuiven met belminuten/prijs en je snoept er zo een euro bij.

ik snap dat hele gezeur over whatsapp niet, wanneer dat er niet is zal men toch gewoon bijvoorbeeld een gmail er voor gebruiken ofzo, voor mailen geld vragen gebeurt toch niet.

Ik wil er wel een wedje op leggen dat binnen enkele maanden na het whatsapp verhaal gesproken word over mail. Waarom niet ook, als je whatapp apart kan factureren kan je dat ook met mail, de retoriek die je er voor nodig hebt is exact hetzelfde.

"ik snap dat hele gezeur over whatsapp niet".

PEBKAC

whatsapp en andere message apps. Heel simpel, deze tools zijn gratis, het netwerkverkeer is minimaal en vaak reeds betaald door de gebruiker.
Hiermee is zijn de telco's hun melkkoe SMS kwijt, en is dus inkomsten derving voor hun. Dus daarom zijn ze opzoek naar andere methoden. Naar mijn mening hebben de telco's zelf deze problemen veroorzaakt.

Kortom, men kan nooit op basis van dpi een factuur sturen, want de klant kan deze op technische gronden betwisten. Net zo iets als een bakker die 2-3 broden rekend op basis van het gewicht in de tas die je mee naar buiten draagt (terwijl daar best een taart in kan zitten)
«  1  2  3  4  5  6  7  8  »

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.

Volgende 13:23 Limewire schikt voor 105 miljoen dollar met muziekindustrie
Vorige 11:47 HTC en Nokia maken ook bezwaar tegen App Store-merkrecht
VNU Media logo Hosted by True

© 1998 - 2012 Tweakers.net B.V. - Alle rechten voorbehouden - Contact - Jouw privacy - Algemene Voorwaarden

Uitgever van:

Website van het jaar 2011