WRR: overheid heeft geen visie op ict

De overheid heeft geen visie op de ict-infrastructuur als geheel. Dat concludeert de WRR. Overheden gebruiken graag ict-systemen, maar zien deze enkel als instrument; niemand voelt zich verantwoordelijk voor de totale infrastructuur.

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid presenteert dinsdagmiddag het rapport 'iOverheid', waaruit blijkt dat een centrale visie van de overheid op ict ontbreekt. "De digitaliseringsprojecten en initiatieven van de overheid komen niet voort uit een grand design", schrijft de WRR, die als taak heeft om de overheid te adviseren. Er is geen oog voor de onderlinge samenhang tussen ict-systemen.

De overheid ziet ict vooral als middel, aldus de Raad, en realiseert zich vaak niet dat de inzet van ict-systemen gevolgen heeft. Zo wordt er tussen overheidsdiensten onderling, maar ook met bedrijven, meer en meer informatie uitgewisseld, terwijl niet altijd is vastgelegd wie voor welke informatie verantwoordelijk is.

Daardoor kan informatie van burgers een eigen leven gaan leiden en wordt informatie voor andere doeleinden gebruikt dan waarvoor deze is verzameld. Zo wil de overheid, om gevaren op te kunnen sporen, steeds meer toegang tot informatie die bedrijven over burgers hebben. Er wordt echter niet altijd gecontroleerd of het opvragen van informatie wel rechtmatig gebeurt. Medewerkers van opsporingsdiensten vorderen bijvoorbeeld veelvuldig gegevens van klanten van internet- en telecomproviders, zonder dat de daarvoor vereiste toestemming is gevraagd aan een officier van justitie.

Verder zou de overheid de mogelijkheden van ict vaak overschatten en wordt het steeds lastiger om fouten in de 'uitgestrekte informatienetwerken' van de overheid te herstellen. Burgers staan 'vrijwel machteloos' als informatie over hen in een database van de overheid niet klopt. Ondertussen worden ict-projecten zelden goed geëvalueerd en is er vaak alleen aandacht voor de beveiliging van systemen of de kosten ervan. Er zou juist ook aandacht moeten zijn voor de inhoud van de informatie die wordt opgeslagen, meent de WRR. 

De WRR raadt de regering aan om een permanente commissie in het leven te roepen die de ict-infrastructuur overziet. Ook zou de overheid transparanter moeten worden over haar ict-systemen en moet er een soort ombudsman komen bij wie burgers terechtkunnen wanneer ze problemen ondervinden met de 'informatieoverheid'. Tot slot moet er bij het ontwerp van ict-systemen meer aandacht komen voor de beleidsmatige gevolgen ervan; nu is er vaak enkel oog voor de techniek, schrijft de WRR.