'Opensource krijgt geen eerlijke kans bij overheid'

Ondanks dat overheden verplicht zijn bij aanbestedingstrajecten opensource een kans te geven, blijkt dit in de praktijk niet altijd het geval, volgens onderzoek. In 36,2 procent van de onderzochte aanbestedingen blijkt opensource geen kans te krijgen.

In 2002 poogde de politiek met motie-Vendrik de Nederlandse softwaremarkt in de publieke sector open te breken. Bij aanbestedingstrajecten werd geen rekening gehouden met alternatieve aanbieders, wat een oneerlijke marktwerking tot gevolg had. Eind 2007 werd uiteindelijk een beleidsplan van de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken aangenomen dat concrete invulling moest geven aan de motie.

In de praktijk blijkt echter dat er nog wel het een en ander schort aan de daadwerkelijke uitvoering van het beleidsplan. Dit concludeert Mathieu Paapst, docent en onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen, in een eerder deze week gepubliceerde tussenrapportage van zijn promotie-onderzoek waarover Webwereld vrijdag bericht.

Paapst heeft voor zijn onderzoek, getiteld 'ICT beleid en de aanbestedingspraktijk', naar Nederlandse aanbestedingen in de eerste zes maanden van dit jaar gekeken. In totaal heeft de onderzoeker tachtig aanbestedingen en bijbehorende documenten van onder meer gemeenten, onderwijsinstellingen, provincies, waterschappen en zorginstellingen bekeken. Hieruit blijkt dat er in 36,3 procent van de gevallen "een duidelijke voorkeur voor een bij naam genoemde leverancier of een closed source-product van deze leverancier" was.

Vooral de onderzochte tenders uit de onderwijssector en waterschappen komen volgens Paapst slecht uit de bus: bij respectievelijk 61 procent en 50 procent van de aanbestedingen zou een uitgesproken voorkeur voor een closed source-aanpak te constateren zijn. Bij gemeenten ging het in 31 procent van de gevallen 'mis', terwijl de aanbestedingen van provincies in 40 procent van de gevallen niet aan de regels voldeden.

Tijdens zijn onderzoek heeft Paapst een aantal terugkerende 'valkuilen' opgemerkt bij aanbestedingen die ervoor zorgen dat closed source-producten een streepje voor hebben. Zo werden producten bij tenders in sommige gevallen bij naam genoemd of werd geëist dat de geselecteerde leverancier een gecertificeerde partner van een bij naam genoemde leverancier is.