Iran meldt arrestaties in verband met Stuxnet-worm

Ik ga een explosie niet uitsluiten, maar de kans is toch veel kleiner dan bij Tsjernobyl. In de reactor van Tjernobyl werd hoofdzakelijk grafiet gebruikt als moderator en water als koelmiddel, bij de huidige reactoren wordt water gebruikt als moderator en koelmiddel. Wat is het verschil: stel dat het water onvoldoende kan koelen (te weinig circulatie, whatever) dan begint het te koken, waardoor de hoeveelheid water afneemt. Hierdoor neemt het moderatievermogen van/in de reactor af waardoor de vrijgekomen neutronen te snel zijn om te binden met de overige atomen. Hierdoor vertraagt de reactie of valt ze uiteindelijk stil. Heb je grafiet als moderator, dan moet je het grafiet verwijderen om de reactie te vertragen. Begint je water te verdampen dan heb je nog minder koelvermogen en zolang het grafiet niet uit de reactor gaat blijft de reactie op volle snelheid doorwerken.
Dit wordt uitgedrukt door de dampbelcoëfficient.

Het verhaal van Tjernobyl is een complex gebeuren geweest, je kan niet één fout aanwijzen, het was een reeks van opeenvolgende fouten. Het verkeerde ontwerp was daar één van, maar staat zeker niet op zichzelf.

Ik ga er toch van uit dat Iran een PWR heeft gebouwd en geen (russische) RBMK.

Het lijkt me niet dat het virus op de kerncentrale gericht was. De veiligheidsvoorzieningen bij de aanleg zijn zeer strak en de interne aansturing van centrale kent meerdere zeer strakke beveilingsniveaus. De Russen zijn niet gek en hadden al ruime ervaring met pogingen tot sabotage.

Nee, ik kijk eerder naar de centrifuges. Dat is veel meer Iran´s eigen project geweest met gekochte kennis die deels uit Nederland afkwam. centrifugehallen zijn niet zo kritisch qua straling, meltdowns zijn onmogelijk etc. Edoch als industrieel ontwerp zijn ze wel zeer kritisch. De engineering, gebruikte materialen en softwarematige tuning luisteren zeer nauw. Een minimieme fout daarin vernietigd een volledige centrifuge.

Buitenlandse overheden (we kunnen ze ook gewoon Israel en de VS noemen) hebben de bouw van centrifuges wereldwijd trachten te saboteren door o.a. engineering documenten ´te lekken´ die miniscule fouten bevatten waar door de centrales instabiel werden. Daarnaast is er strakke controle op alle grondstoffen en halffabrikaten voor de feitelijke bouw. Zie alle in beslag genomen aluminium pijpen als vrolijk voorbeeld.

De laatste stap is de software te manipuleren als het een land desondanks gelukt is om de centrifuges ondanks al die sabota werkend te krijgen en intern te upgraden naar hogere efficientie en hogere spindle speeds.

Je moet je voorstellen dat je duizenden, zo niet tienduizenden centrifuges nodig hebt als je serieus wi opwerken naar genoeg materiaal geschikt voor een kerncentrale.

Er zijn aanwijzingen in het virus gevonden dat het zichzelf beschermt tegen te grote verspreiding (max 3 pc´s geloof ik per instantie) dus het doel was zeker niet alle mogelijke pc´s te besmetten. Wat echter ook opviel is dat in de Scada payload parallele software te vinden is. Ideaal voor een hit in een centrifuge hal.

Als gezegd een minimale ontregeling van de zorgvuldig getunede centrifuge software die via Scada controllers gereguleerd worden leidt heel snel tot vernieting van de centrifuge (iets te hard draaien, niet goed reageren op temperatuur fluctuaties, ec en ze slaan zichzelf kapot (even in leken taal dan).

Een interessant nevenaspect is dat de Iraniers toch al tobben met de centrifuges omdat ze structureel materiaal aangeboden krijgt dat door veiligheidsdiensten bewust doorgelaten wordt omdat het net buiten de specificaties valt door bewuste sabotage. Iran is dus al gewend aan niet functionerende of exploderende centrifuges en zou het probleem in eerste instantie waarschijnlijk in de materialen zoeken en dus preventief de hele opwerkingsfabriek plat leggen voor lange tijd voordat ze naar een virus in hun industriele software zouden kijken.

Dus samenvattend: veel waarschijnlijker is dat de opwerkingsfabriek in Narantz het target was, want daar had je de ideale omstandigheden: parallele targets, geen Russische know how on the spot, zelf geassembleerde en by trial an error werkende systemen en een zeer lage ontregeling is voldoende voor vernietiging van de centrifuges.