Anti-stemcomputerstichting klaagt waterschappen aan

De stichting 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' spant een kort geding tegen de Nederlandse waterschappen aan. Bij de waterschapsverkiezingen, die tussen 13 en 25 november worden gehouden, zou het stemgeheim niet zijn gewaarborgd.

De waterschappen willen stembiljetten rondsturen waarop een uniek nummer is afgedrukt. Volgens de stichting 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' kunnen de biljetten aan kiezers worden gekoppeld. Bovendien wordt bij de komende verkiezingen voor het eerst ook direct op politieke partijen gestemd, waardoor ook de politieke voorkeur van een stemmer te herleiden zou zijn.

De stembiljetten worden gedrukt door een Amerikaanse grafische multinational, RR Donnelley. Voor de productie van de biljetten heeft dit bedrijf de beschikking over elektronische bestanden met de namen, adressen en geboortedata van alle kiezers. Deze worden gekoppeld aan de unieke code. RR Donnelley moet deze databestanden na het afronden van het drukwerk vernietigen, maar volgens de stichting geniet het bedrijf een discutabele reputatie. Zo zou het bedrijf in de VS zijn eigen werknemers hebben bespioneerd en geïntimideerd omdat zij lid van een vakbond wilden worden. De ingevulde en geretourneerde stembiljetten worden vervolgens door de firma Cendris Document Presentment ingescand, waarbij het unieke nummer opnieuw wordt ingelezen. In 2004 veroorzaakte dit bedrijf tijdens de waterschapsverkiezingen echter een chaos door een groot aantal kiesgerechtigden geen of verkeerde stembiljetten te sturen.

Oprichter Rop Gonggrijp stelt tegenover Tweakers.net dat 'het stemgeheim is overgeleverd aan bedrijven'. Niet alleen zouden de twee bedrijven ongeschikt zijn om de verkiezingen uit te voeren; de waterschappen zouden ook te zwakke encryptiemethoden voor de persoonlijke gegevens gebruiken en hogere overheden oefenen onvoldoende toezicht uit. Verder verwijst Gonggrijp op de mislukte plannen voor het invoeren van een online stemsysteem. In september stuurde de privacywaakhond daarom een brief aan onder andere de Unie van Waterschappen en het Hoogheemraadschap van Rijnland, waarin werd gevraagd om af te zien van de gekozen methode.

De waterschappen reageerden echter afwijzend op de eisen van de stichting. Tegenover Tweakers.net laat projectleider Jacob Gunter weten dat het Hoogheemraadschap alle vertrouwelijke informatie voldoende heeft versleuteld en dat elke betrokken partij met de benodigde sleutel slechts een deel van de privacygevoelige data kan inzien. Alleen als alle betrokkenen hun sleutels zouden delen, kan het stemgeheim worden geschonden. Ook voor dit 'theoretische' geval zouden de waterschappen maatregelen hebben genomen. De twee bedrijven die voor het drukken en de verwerking van stemmen zijn ingeschakeld, zouden volgens de geldende Europese aanbestedingsregels zijn uitgekozen. Gunter stelt dan ook dat de gehanteerde stemprocedure volledig voldoet aan de wettelijke voorschriften van de Waterschapswet.

Volgens 'Wij vertrouwen stemcomputers niet' biedt de 'envelop-in-envelop'-procedure, die momenteel door kiezers in het buitenland wordt toegepast, een veilig alternatief aan de waterschappen. Gonggrijp ziet door de defensieve houding van de organisatoren echter geen andere mogelijkheid dan de gang naar de rechter, in de hoop dat de huidige methode wordt verboden. Het kort geding zal op 3 november bij de rechtbank in Den Haag dienen.