'Ddr3-sdram onderscheidt zich nog niet van ddr2'

Met de komst van de P35-chipset, de 1333MHz-systeembus en de op stapel staande Penryn-processors schuift Intel steeds nadrukkelijker ddr3 naar voren. Xbit-labs testte welke voordelen ddr3 biedt ten opzichte van ddr2.

De techniek die in ddr3-geheugenrepen wordt gebruikt, is een logische doorontwikkeling op het beproefde ddr2-recept. Door een verdubbeling van het datatransport tussen de dram-core en de i/o-buffer van vier naar acht bits weet de techniek in theorie een flinke snelheidswinst te boeken. Helaas gaat dat gepaard met een flinke verhoging van de latencies, waardoor ddr3 niet altijd sneller is dan zijn voorganger. Pas bij zeer hoge busfrequenties wordt ddr3 interessant.

Toch kent ddr3 ook voordelen voor de eindgebruiker. Doordat het geheugen met 1,5V genoegen neemt, wordt een energiebesparing van twintig procent bereikt. Door aanpassingen aan de bga-package neemt ook de betrouwbaarheid bij hoge busfrequenties toe. Daarnaast is de capaciteit van de geheugenchips vergroot, waardoor 2GB- en 4GB-modules op de markt zullen verschijnen. Deskundigen verwachten dat ddr3 tot zeker 2011 op grote schaal gebruikt zal worden, waarna ddr4 de scepter overneemt.

Om ddr3 eens flink aan de tand te voelen verkoos Xbit-labs de Asus P5K3 Deluxe. Dit moederbord kan overweg met zowel ddr2- als ddr3-modules en in de bios kunnen de geheugentimings onafhankelijk van de fsb ingesteld worden. De reviewers kregen een aantal 1GB ddr3-1333 sdram-modules in handen; de beloofde ddr3-1600-kits van het merk SuperTalent bleken nog niet beschikbaar. Op het Asus-bord werd een Intel Core 2 Duo E6850 geprikt en onder Windows Vista werden de benchmarks opgestart. Uiteraard speelden de reviewers uitgebreid met geheugentimings, om zo het onderste uit de kan te krijgen.

Uit de benchmarkresultaten blijkt al snel dat de rek van ddr2 er voorlopig nog niet uit is. In metingen die zich uitsluitend richten op de geheugensnelheid kunnen alleen relatief dure ddr3-1333 modules de snelste ddr2-reepjes met een 1066-timing bijhouden en een enkele keer passeren. Bij benchmarks als SuperPI zijn de verschillen zelfs nog kleiner; PCMark05 laat een identiek patroon zien en een grafische benchmark als 3DMark06 laat zich nauwelijks beïnvloeden door geheugentimings. Ook gamers zullen weinig tot geen prestatiewinst merken, want ook spellen als Quake 4 en Supreme Commander draaien niet noemenswaardig sneller. Zelfs een overklokpoging van de cpu waarbij de Core 2 Duo op 3,8GHz wordt geklokt, zet geen zoden aan de dijk. De enige uitschieter in het benchmark-circus van Xbit-labs blijkt WinRAR te zijn, waarbij de applicatie de extra bandbreedte van ddr3 goed weet te benutten. De reviewers tekenen er wel bij aan dat de invloed van het type geheugen op de algehele systeemsnelheid relatief gering is; het verschil tussen de traagste en snelste modules is vijf procent bij applicaties tot maximaal tien procent bij veeleisende games.

De testers concluderen dat de extra bandbreedte van ddr3 de overklokker vooralsnog weinig tot niets te bieden heeft. Ook voor een normaal systeem biedt het geheugentype te weinig meerwaarde ten opzichte van het goedkope en ruim voorradige ddr2-geheugen. Toch weigeren de testers ddr3 een fiasco te noemen. De prijzen zullen gaan dalen, ddr3-1600 modules komen ooit beschikbaar en de techniek weet ook overweg te gaan met grotere opslagcapaciteiten. Positief is verder dat het geheugentype in de praktijk zijn belofte van een lager stroomverbruik waar maakt; in rust verbruiken de modules gemiddeld 2W minder, bij volledige belasting loopt de besparing op tot 6W. Zeker voor de immer groeiende laptopmarkt zijn dit interessante cijfers.