'Forumbeheerders zijn verantwoordelijk voor reacties'

De Hamburgse rechtbank heeft afgelopen donderdag de uitspraak gepubliceerd in een zaak die eind september 2005 was aangespannen door Universal Boards-directeur Mario Dolzer tegen Heise Zeitschriften Verlag. Rond 20 september vorig jaar was op een van de forums van Heise een artikel verschenen waarbij in de reacties werd opgeroepen tot het downloaden van een bepaald bestand van de servers van Universal Boards. Het doel van deze downloadactie was het onbereikbaar maken van de webservers. Universal Boards houdt zich bezig met het zoeken naar vrijgekomen domeinnamen van andere bedrijven om deze te registreren en er zelf sites te gaan hosten. Universal Boards was niet te spreken over de onbereikbaarheid van zijn servers en vroeg daarom Heise de downloadaanwijzingen te verwijderen. Heise gaf gehoor aan dit verzoek, maar wilde geen schuldbekentenis tekenen. Heise vond namelijk dat het geen actie had hoeven te ondernemen zolang men niet van de 'foute' reacties op de hoogte was, iets wat Universal Boards wel vond.

Het standpunt van Heise was gebaseerd op een uitspraak uit 2002, die stelde dat forumaanbieders alleen verantwoordelijk zijn voor de gevolgen van schadelijke content in het geval dat zij ervan op de hoogte gesteld zijn. De rechtbank in Hamburg heeft deze uitspraak nu uitgebreid met het vereiste dat ook actief gezocht moet worden naar dergelijke reacties. Het aanbieden van een forum is, aldus de rechter, een zakelijke handeling met alle bijkomende verplichtingen. Een hiervan is dat actief voorkomen moet worden dat er schadelijke gegevens verspreid worden. Dit betekent bijvoorbeeld dat alle reacties gescreend moeten worden. Als dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld door een tekort aan medewerkers, moet de forumaanbieder minder activiteiten aanbieden. De rechter ziet de forumbeheerder dus als de partij die de onrechtmatige daad pleegt, omdat het (technisch) mogelijk is dit te voorkomen, door bijvoorbeeld screening. Als dat niet gebeurt, stemt de aanbieder dus in met hetgeen geplaatst wordt en kan dan dus ook verantwoordelijk gehouden worden.

Heise Zeitschriften Verlag was niet erg tevreden over de uitspraak en heeft aangegeven in hoger beroep te gaan. Volgens het bedrijf zou het namelijk het einde betekenen van de florerende forumcultuur in Duitsland wanneer alle reacties van tevoren gescreend moeten worden. Als de uitspraak ondanks een hoger beroep toch blijft staan, zou dit ook gevolgen kunnen hebben voor andere Europese landen. Rechters zoeken voor hun uitspraken namelijk naar vergelijkingsmateriaal en dat kan bij dit soort zaken, die veelal nog een onontgonnen gebied vormen, ook buiten de landsgrenzen. Het is daarom dan ook onduidelijk hoe een dergelijke rechtszaak in Nederland zou verlopen. De pogingen die fora in de regel doen om zichzelf in te dekken in de vorm van huisregels, een faq of algemene voorwaarden, vrijwaren het medium in kwestie niet per definitie van aansprakelijkheid. Het was voor de rechter overigens geen vraag of de geplaatste en verwijderde content niet door de beugel kon, dat was namelijk sowieso niet toegestaan en daar ging de rechtszaak niet over.