Novell's Xgl moet Linux-graphics impuls geven

De komende versie van de Suse Linux Enterprise-distributie van Novell zal, als alles volgens de planning verloopt, een flinke verbetering laten zien op het gebied van de grafische weergave. Volgens Nat Friedman, vice-president collaboration and desktop engineering bij Novell, zal de nieuwe versie van de distributie de mogelijkheid hebben om op vlotte wijze transparante vensters, geavanceerde transformaties van vensters en 3D-effecten weer te geven. De huidige status van de ontwikkeling maakt het mogelijk om effecten te bereiken die vergelijkbaar zijn met die van Mac OS X en Windows Vista.

De grafische effecten die Novell in de komende distributie wil integreren worden gerealiseerd door een tweetal componenten. Het eerste onderdeel is bekend onder de naam Xgl en is een X-server die gebaseerd is op de open-source OpenGL-bibliotheek Glitz. In tegenstelling tot de meeste X-serverimplementaties, maakt Xgl volledig gebruik van de 3D-standaard OpenGL waardoor bij een moderne videokaart met goede drivers het meeste rekenwerk voor de grafische interface niet meer door de processor van de computer hoeft te worden uitgevoerd, maar door de gpu van de videokaart zullen worden verwerkt. Volgens de planning zal Xgl, waarvan de ontwikkeling momenteel wordt geleid door David Reveman, op niet al te lange termijn onderdeel worden van de populaire X-server van X.org.

Om de mogelijkheden van Xgl optimaal te benutten en toegankelijk te maken vanuit de applicaties die op de X-server draaien, is er ook een composition- en windowmanager ontwikkeld die de mogelijkheden van Xgl optimaal benut. Dit onderdeel zorgt voor de weergave van de vensters en bevindt zich tussen de X-server en de applicaties die hierop draaien. Deze nieuwe windowmanager heeft de naam Compiz gekregen en is opgebouwd rond een plugin-framework, waardoor het eenvoudig is om grafische effecten toe te voegen aan de desktop. In het prototype van Novell's nieuwste Linux-distributie, die gebruik maakt van de nieuwe technieken, zijn vrijwel alle effecten uitgevoerd in zo'n plugin. Zo is het mogelijk om de virtuele desktops te projecteren op een kubus die men daadwerkelijk ziet draaien als er tussen desktop wordt gewisseld. Ook het minimaliseren en maximaliseren van vensters gaat gepaard met een animatie die vergelijkbaar is met die van Apple's desktop, waarvan ook Exposé - de tool in Mac OS X waarmee gebruikers in één oogopslag alle vensters te zien krijgen en hiertussen kunnen wisselen - is afgekeken. Volgens Friedman is het verschil met Mac OS X dat ontwikkelaars voor Xgl en Compiz makkelijk nieuwe plugins kunnen schrijven waardoor allerlei nieuwe innovaties zouden kunnen ontstaan.

Naast Xgl en Compiz is onlangs ook de grafische bibliotheek Caïro toegevoegd aan de populaire desktopomgevingen Gnome en KDE. Caïro is een vectorgebaseerde grafische bibliotheek die gebruikt wordt voor het weergeven van knoppen, vensters en icoontjes in de desktopomgeving. Het voordeel van de vectorgebaseerde aanpak is dat de grafische elementen traploos in grootte kunnen worden geschaald en anti-aliasing kan worden toegepast. In de huidige implementaties zorgt Caïro, door de extra berekeningen die noodzakelijk zijn voor het schalen van de vector-afbeeldingen, voor een extra vertraging. Het gebruik van Xgl en Compiz lost ook dit probleem op, omdat deze onderdelen ook Caïro hardwarematig versnellen.

De broncode van de windowmanager Compiz is op dit moment nog niet beschikbaar, maar zal in de loop van deze maand worden vrijgegeven. Analisten zijn kritisch over de nieuwe ontwikkelingen van Novell. Volgens sommigen zou de eye-candy geen functionaliteit toevoegen aan de huidige desktopomgevingen, zo is te lezen in een artikel op C|Net. Nat Friedman is het hier echter niet mee eens. Hij stelt dat de grafische effecten zoals deze nu al in Mac OS X aanwezig zijn bijdragen aan het begrip bij de gebruiker van wat er precies op de desktop gebeurd en hoe het systeem in elkaar zit. Zo zou een animatie bij het minimaliseren van een venster naar de taskbar ervoor zorgen dat gebruikers niet het gevoel hebben dat ze hun venster 'kwijt' zijn. Daarnaast ondersteunen de nieuwste monitoren en videokaarten steeds hogere resoluties waardoor knoppen en teksten zeer klein worden weergegeven. De overstap naar de vectorgebaseerde OpenGL-versnelde desktopomgeving lost dit probleem op omdat alle elementen traploos in grootte kunnen worden aangepast. Miguel deIcaza, eveneens werkzaam bij Novell, heeft op zijn weblog een artikel geplaatst met daarin links naar een aantal video's die de mogelijkheden van de nieuwe technologie weergeven.