Ars Technica bespreekt geschiedenis van de GUI

Ars Technica heeft acht pagina's gewijd aan de geschiedenis van de Graphical User Interface (GUI). De meeste mensen die in aanraking komen met een computer werken met een van de vele gedaanten die de grafische schil de afgelopen jaren aangenomen heeft. De eerste ideeën voor een GUI doken al op in de jaren '30. De eerste echte digitale computers werden gebouwd vanaf 1937. Deze systemen waren met name bedoeld voor berekeningen, een soort programmeerbare rekenmachine.

Douglas Englebart ontwikkelde in de jaren '50 opnieuw ideeën voor een GUI en kreeg van zijn werkgever, de United States Air Force, tijd om eraan te werken. Hij zag de computer als een verlengstuk van de menselijke intelligentie. Een tool om ingewikkelde taken te kunnen uitvoeren. In de tijd dat de computers alleen batches verwerkten was het ter plekke invoeren van commando's een revolutionair idee. De eerste demonstratie van de ontwikkelde technologie vond uiteindelijk plaats in 1968. Het oN-Line System (NLS) kon zowel tekst als lijnen laten zien op het scherm en werkte al met een toetsenbord en een muis.

De technologie en plannen van Englebart zijn door geldgebrek nooit omgezet in commerciële producten. Dit gebeurde pas toen Xerox door de angst voor de papierloze toekomst een investering in deze nieuwe techologie deed. Het bedrijf wat bekend stond als een fabrikant van kopieermachines kwam in 1973 met de Alto. Dit systeem bevatte een file manager die nog wat weg heeft van de huidige verkenner in Windows, een voorloper van Paint en een eenvoudige tekstverwerker. Ook de Alto was voorzien van een toetsenbord en een muis.

De eerste echte moderne GUI stamt uit 1974 en heette SmallTalk. De software draaide op de Alto en werd gestart vanuit de file manager. Het scherm toont de nu nog gebruikte losse schermen en een bureaublad met een klok en kalender. SmallTalk was daarnaast ook een zeer eenvoudig te begrijpen object georienteerde programmeertaal. Voor het eerst waren er scrollbalken, menu's, dialoogschermen en snelkoppelingen. De Alto was voorzien van netwerk en kon e-mail versturen en ontvangen. De eerste vereenvoudige versie van de Alto, de Xerox Star 8010 Document Processor, verscheen in 1981 op de markt voor 17.000 dollar.

Apple was in die tijd ook een van de pioniers op het gebied van de GUI. Na een bezoek aan het PARC-ontwikkelcentrum van Xerox was Steve Jobs overtuigd. Er werd van 1979 tot 1983 gewerkt aan de Lisa GUI. Een vereenvoudige versie hiervan werd later gebruikt op de eerste Macintosh computers. In Lisa werd voor het eerst gebruik gemaakt van de Trash Bin en 'Drag and Drop'. Ook Bill Gates had de GUI ontdekt en werkte aan de eerste versies van Windows. Windows 1.0 verscheen in 1985. In deze GUI had iedere applicatie zijn eigen menubalk. Windows 3.x wordt in de jaren '90 ongekend populair ondanks dat het product minder mogelijkheden bevat dan de Macintosh. De populariteit wordt alleen maar groter met de komst van Windows 95.

De ontwikkelingen gaan door en zowel Microsoft als Apple proberen nieuwe concepten. Nieuwe besturingssystemen als Linux komen op en werken met een eigen GUI. Daarnaast worden GUI's teruggevonden op pda's, mobiele telefoons en andere apparaten. Wie nu de echte uitvinder is van de GUI blijft een moeilijke vraag. Stellen dat Apple of Xerox de GUI heeft uitgevonden is nogal simplistisch, zo geeft de schrijver aan. De GUI is ontwikkeld door bijdrage van veel verschillende mensen en organisaties waarbij er door alle teams van de andere interfaces werd geleend.